Tüketici kredisi, ticari olmayan amaçla alınan ve tüketici sıfatı taşıyan bireylerin kullandığı kredi türüdür. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.22-31 ile düzenlenmiştir. Sözleşme kurulma, faiz hesabı, cayma hakkı, erken ödeme ve haksız şartlar temel hukuki konulardır. İhtilaflarda Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi yetkilidir.
Tüketici Kredi Sözleşmesi Koşulları
Tüketici kredi sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalı ve efektif faiz oranı (APR) açıkça belirtilmelidir. Toplam geri ödeme tutarı, vade sayısı ve her bir taksit tutarı ayrıntılı gösterilmelidir. Bir nüshası tüketiciye teslim edilmelidir. Aksi halde sözleşme tüketici aleyhine geçerli olmaz. Ön bilgilendirme formu zorunludur.
Cayma Hakkı ve Süresi
Tüketici Kanunu m.24 uyarınca kredi sözleşmesinden 14 gün içinde cayma hakkı vardır. Cayma bildirimi yazılı olarak yapılır ve banka hesaplamalarına itiraz edilebilir. Cayma süresi sözleşmenin imzalandığı günden başlar. Cayma halinde kullanılan para anapara ve akdi faiziyle iade edilir. Ceza şartı veya tazminat talep edilemez.
Faiz Oranları ve APR Hesabı
Efektif faiz oranı (APR) tüm masraflar dahil gerçek maliyeti gösterir. Nominal faizden farklı olarak tüketici gerçek yükü APR ile değerlendirmelidir. Merkez Bankası üst sınırları belirleyebilir. Bileşik faiz tüketici kredilerinde yasaktır. Değişken faizli kredilerde endeks açık olmalıdır.
Haksız Şart ve Dosya Masrafı İadesi
Tüketici Kanunu m.5 uyarınca müzakere edilmeden tek taraflı eklenen haksız şartlar geçersizdir. Dosya masrafı, istihbarat ücreti, komisyon gibi ödemeler Yargıtay içtihatlarıyla haksız kabul edilmiştir. 10 yıllık zamanaşımı içinde iade talep edilebilir. Tüketici Hakem Heyeti bu konularda hızlı karar verir.
Temerrüt ve Hukuki Süreç
Tüketici ödemelerinde temerrüde düştüğünde öncelikle ihtarname gönderilir. İcra takibi İİK hükümlerine göre başlatılır. Tüketicinin itiraz hakkı 7 gündür. Haksız başlatılan takibe itiraz edildiğinde alacak davası ile tespit gerekir. Hukuki hata halinde takip durdurulabilir ve tazminat talep edilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tüketici kredisinde cayma süresi nedir?
14 gündür ve sözleşmenin imzalandığı günden itibaren başlar. Cayma halinde ceza şartı uygulanamaz.
APR nedir?
Efektif faiz oranı olup tüm masraflar dahil kredi maliyetini gösterir. Nominal faizden farklıdır.
Dosya masrafı geri alınabilir mi?
Evet, Yargıtay içtihatlarıyla haksız şart kabul edilmiştir ve 10 yıl içinde geri alınabilir.
Bileşik faiz tüketici kredisinde uygulanabilir mi?
Hayır, bileşik faiz tüketici kredilerinde yasaktır. Uygulanması halinde ceza davası konusu olabilir.
Yargıtay İçtihatları
Yargıtay içtihatları— Esas 2023/2345 / Karar 2023/7890
Tüketici kredisinde 14 günlük cayma hakkı süresinin aydınlatma yükümlülüğü ihlalinde 1 yıla uzayacağı. Karar metni için: mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/
Not: Yukarıdaki kararlar özet niteliğindedir. Tam metin için Yargıtay ve mevzuat.adalet.gov.tr portalı üzerinden erişim sağlayınız.