Ümraniye’de Bayilik, Lisans ve Ticari Sözleşme İlişkileri
Ümraniye, Dudullu’daki organize sanayi bölgesi, çarşı bölgesindeki perakende ticaret ve yeni iş merkezleriyle hem üretim hem hizmet işletmelerini bir arada barındırır. İlçede faaliyet gösteren şirketlerin karşılaştığı uyuşmazlıklar çoğunlukla bayilik ve dağıtım ilişkileri, yazılım ve lisans sözleşmeleri, tedarikçi alacakları ve ortaklar arası anlaşmazlıklar etrafında toplanır. Av. Bilal Alyar bu sayfada, söz konusu ilişkilerin hukuki çerçevesini ve dikkat edilecek noktaları ele alır.
Bayilik ve dağıtım sözleşmelerinde güçlü ve zayıf noktalar
Bayilik sözleşmesi, Türk hukukunda kanunla ayrıca düzenlenmemiş karma bir sözleşmedir; bayi kendi adına ve hesabına mal alıp satar, üretici veya ithalatçı ise ürün temini, marka kullanımı ve satış desteği sağlar. Sözleşmede münhasırlık, asgari alım yükümlülüğü, fiyat belirleme serbestisi ve sona erme hâlinde stok ile yatırımların akıbeti belirlenmelidir. Rekabet hukuku bakımından fiyat dayatması ve bölge yasakları, ilgili düzenlemeler çerçevesinde incelenebilir. Sözleşme feshi, haklı sebep olup olmadığına göre farklı sonuçlar doğurur ve ihbar süresi uygulanmadan yapılan fesih tazminat sorumluluğu getirebilir.
- Bayiye tanınan bölge ve müşteri sınırlamaları
- Asgari satış veya alım hedefleri ile hedef tutturulamamasının sonucu
- Marka, logo ve tanıtım materyalinin kullanım şartları
- Sözleşme sonunda stok iadesi ve yatırım bedelinin akıbeti
Yazılım, lisans ve hizmet sözleşmeleri
Yazılım geliştirme sözleşmesi çoğu zaman eser sözleşmesi, bakım ve destek ise hizmet sözleşmesi niteliği taşır. Bu ayrım, ayıp ve zamanaşımı hükümleri ile fesih imkânlarını etkiler. Lisans sözleşmelerinde kaynak kodunun kimde kalacağı, kullanım hakkının sınırı ve üçüncü kişilere devredilip devredilemeyeceği açıkça yazılmalıdır. Fikri ve sınai haklardan doğan ihlallerde Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Sınai Mülkiyet Kanunu birlikte gündeme gelir.
Ticari alacak ve kambiyo senedi takibi
Sanayi ve toptan ticarette alacakların önemli bölümü fatura, senet ve çekle belgelenir. Fatura içeriğine sekiz gün içinde itiraz edilmemesi kabul yönünde karine oluşturur (TTK m.21/2). Çek ve senedin tahsilinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu (İİK m.167 vd.) ve çekin zamanaşımı olan üç yıl (TTK m.814) takip edilmelidir. Konuyla ilgili ek bilgi için çek-senet sayfasına bakılabilir.
Ortaklar arası uyuşmazlıklar
Limited şirkette ortaklıktan çıkma ve çıkarma, anonim şirkette pay devri ve genel kurul kararlarının iptali sık gündeme gelen konulardır. Limited şirket ortağının haklı sebeple ortaklıktan çıkma veya çıkarılma talebi, Türk Ticaret Kanunu’nun limited şirketlere ilişkin hükümlerine (m.638) dayanır ve ayrılma akçesi hesabı ayrı bir inceleme gerektirir. Ortaklıktan çıkma rehberi bu konuda daha fazla ayrıntı içerir.
Dava öncesi arabuluculuk ve mahkeme
Para alacağı veya tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Arabulucu, uyuşmazlığı altı hafta içinde sonuçlandırmaya çalışır; zorunlu hâllerde bu süre iki hafta uzatılabilir. Anlaşma sağlanırsa, taraflar ve avukatlar imzalamışsa anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhiyle ilam niteliği kazanır. Aksi halde son tutanakla asliye ticaret mahkemesinde dava açılır.
Rekabet yasağı ve çalışan geçişleri
Teknoloji ve hizmet şirketlerinde çalışanların rakip firmaya geçmesi sonrası müşteri listesi, proje bilgisi ve fiyat teklifinin kullanılması tartışması sık görülür. İş sözleşmesindeki rekabet yasağı, ancak yazılı olarak, işçinin müşteri çevresi veya üretim sırlarını öğrenebileceği işlerde ve yer, zaman ile işin türü bakımından sınırlı olarak geçerlidir (TBK m.444 vd.). Kapsamı aşan yasak, hâkim tarafından daraltılabilir. Haksız rekabet iddiası ise çalışan ile yeni işveren aleyhine birlikte ileri sürülebilir.
Sipariş ve proje teslimlerinde kabul
İş merkezlerinde faaliyet gösteren danışmanlık ve yazılım şirketlerinde teslim kabulü yazılı yapılmadığında, işin tamamlanıp tamamlanmadığı ve ödeme tarihinin başlayıp başlamadığı tartışma konusu olur. Kabul tutanağı, kabul kriterleri, test süreci ve ayıp bildirimi için süre içeren proje sözleşmeleri, bu tartışmayı baştan azaltır.
Tahsilat stratejisi
Alacağın tahsilinde ilk soru, borçlunun ödeme gücünün olup olmadığıdır. Mal varlığı belirgin olan borçluya karşı doğrudan icra takibi, ödeme niyeti olan borçluya karşı ise yapılandırma önerisi daha verimli olabilir. Takip öncesi borçlunun adresi, ticaret sicil kaydı, banka hesapları ve taşınmaz kayıtları hakkında bilgi toplanması, yapılacak işlemi şekillendirir. İcra takibinde itiraz gelmesi hâlinde sürecin uzayacağı da hesaba katılmalıdır.
Ümraniye’de ticaret hukuku için sorular
Bayilik sözleşmesini süresinden önce feshetmek mümkün mü?
Sözleşmede haklı fesih sebepleri yazılıysa ve bunlar gerçekleşmişse mümkündür. Sebep yoksa fesih, tazminat sorumluluğu doğurabilir.
Yazılım teslim edildi ama çalışmıyor, ödeme yapmak zorunda mıyım?
Eser sözleşmesinde ayıplı teslim hâlinde iş sahibi bedelden indirim, düzeltme veya sözleşmeden dönme gibi haklara sahiptir; ayıbın zamanında bildirilmesi önemlidir.
Ortak olarak şirket defterlerini inceleyebilir miyim?
Anonim şirkette pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkı vardır (TTK m.437); limited şirkette ortağın bilgi alma ve inceleme hakkı ayrıca düzenlenmiştir.
Sanayi alacağım için ihtiyati haciz mümkün mü?
Vadesi gelmiş bir para borcunda, borçlunun mal kaçırma ihtimali gibi kanunda sayılan sebepler varsa mümkündür; delil olarak yazılı belge gerekir.
Şirket kuruluş ve ortaklık sorunları için Ümraniye şirket avukatı, vergi konularında vergi avukatı sayfaları da yer almaktadır.
Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.