Velayetin Değiştirilmesi Davası 2026: Şartlar ve Özel Usul Kuralları

Velayetin değiştirilmesi davası, boşanma kararıyla bir tarafa verilmiş olan velayetin, sonradan ortaya çıkan koşullara göre diğer ebeveyne devredilmesi için açılan davadır. Bu konu 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.183 ile düzenlenir ve velayetin ilk kez belirlendiği davadan usul bakımından önemli farklar taşır.

Bu rehberde velayetin değiştirilmesi için aranan şartlar, ortak velayet talebinin nasıl değerlendirildiği ve bu davaya özgü kritik bir usul kuralı güncel Yargıtay içtihadıyla anlatılmaktadır. Velayetin ilk kez belirlenmesindeki genel kriterler için Velayet Davası rehberimize bakabilirsiniz.

Son güncelleme: 06 Eylül 2026 — TMK m.183 ve güncel Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihadı ile gözden geçirildi.

İçindekiler

• Velayetin Değiştirilmesi Nedir?
• Değiştirme İçin Aranan Şartlar
• Çekişmesiz Yargı İşi Olmasının Sonuçları
• Ortak Velayet Talebi
• Velayetin Değiştirilmesi ile Kaldırılması Arasındaki Fark
• İlgili Yargı Kararı
• Sıkça Sorulan Sorular

Velayetin Değiştirilmesi Nedir?

TMK m.183’e göre ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olgular zorunlu kılarsa, hâkim re’sen veya ana-babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri (velayetin değiştirilmesi dahil) alır. Bu dava, ilk velayet tayininden farklı olarak, mevcut bir kararın sonradan değişen koşullara göre gözden geçirilmesini konu alır.

Değiştirme İçin Aranan Şartlar

Yargıtay içtihadına göre velayetin değiştirilebilmesi için somut bir olayın gerçekleşmesi ve bu durumun velayet görevinin gereği gibi yerine getirilmesini aksatmış olması gerekir. Sadece zamanın geçmesi veya tarafın sübjektif memnuniyetsizliği yeterli değildir; velayeti elinde bulunduran ebeveynin durumunda çocuğun menfaatini olumsuz etkileyecek somut ve esaslı bir değişiklik yaşanmış olmalıdır.

Çekişmesiz Yargı İşi Olmasının Sonuçları

Velayetin değiştirilmesi davası, HMK m.382/2-b/13 uyarınca çekişmesiz yargı işi olarak sınıflandırılır. Bunun en önemli pratik sonucu, HMK m.362/1-ç uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi’nin bu konuda verdiği kararın kesin nitelikte olması ve temyiz edilememesidir. Yani istinaf aşamasından sonra Yargıtay’a başvurma imkânı, kişisel ilişki gibi çekişmeli taleplerden farklı olarak, bu konu bakımından kapalıdır.

Ortak Velayet Talebi

Uygulamada sıkça talep edilen “ortak velayet” için Yargıtay, iki şartın birlikte gerçekleşmesini arar: tarafların bu konuda uzlaşı içinde olması (birlikte talep etmesi) ve ortak velayetin çocuğun üstün menfaatine uygun olması. Taraflardan yalnızca biri ortak velayet istiyor, diğeri karşı çıkıyorsa, mahkeme tek taraflı istekle ortak velayete karar vermez.

Velayetin Değiştirilmesi ile Kaldırılması Arasındaki Fark

Velayetin değiştirilmesi, velayet görevinin aksatılmış olmasına dayanır ve velayet diğer ebeveyne geçer. Velayetin kaldırılması (TMK m.348) ise çok daha ağır bir müessesedir: velayet görevinin ağır şekilde kötüye kullanılması veya ihmal edilmesi gerekir ve velayet her iki ebeveynden de kaldırılabilir; bu durumda çocuğa vasi atanır.

İlgili Yargı Kararı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 22.02.2024 tarihli, E.2023/9546 K.2024/1122 sayılı kararı, velayetin değiştirilmesi davasının usul bakımından farklılığını somut olarak göstermektedir. Davada, baba hem velayetin ortak velayete çevrilmesini hem de kişisel ilişkinin genişletilmesini talep etmişti. Yargıtay, velayetin değiştirilmesi (ortak velayet) talebine ilişkin kısmın HMK m.382/2-b/13 uyarınca çekişmesiz yargı işi olduğunu, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bu kısım yönünden kesin olduğunu ve temyiz incelemesine konu edilemeyeceğini belirterek bu talebe ilişkin temyiz dilekçesini reddetmiş; yalnızca kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebini esastan incelemiştir. Karar ayrıca, ortak velayetin ancak tarafların uzlaşısı ve çocuğun üstün menfaatiyle birlikte kurulabileceğini teyit etmiştir.

Kaynak: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2023/9546, K.2024/1122 (erişim: 06.09.2026)

Sıkça Sorulan Sorular

Velayetin değiştirilmesi davası ile velayet davası aynı şey mi?

Hayır. Velayet davası ilk kez velayetin kime verileceğini belirler; velayetin değiştirilmesi davası ise sonradan değişen koşullara göre mevcut velayeti gözden geçirir.

Velayetin değiştirilmesi kararına karşı Yargıtay’a gidilebilir mi?

Hayır, bu dava çekişmesiz yargı işi sayıldığından Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı kesindir, temyiz edilemez.

Ortak velayet nasıl kurulur?

Tarafların birlikte talep etmesi ve bunun çocuğun üstün menfaatine uygun olması gerekir; tek taraflı istekle ortak velayete karar verilmez.

Velayeti elimde bulunduran eski eşim yeniden evlenirse velayet otomatik değişir mi?

Hayır, yeniden evlenme tek başına yeterli değildir; bu durumun çocuğun menfaatini olumsuz etkileyen somut bir değişikliğe yol açtığının gösterilmesi gerekir.

Velayetin değiştirilmesi ile kaldırılması aynı şey mi?

Hayır, değiştirme velayetin diğer ebeveyne geçmesidir; kaldırma çok daha ağır bir müessesedir ve velayet her iki ebeveynden de alınıp çocuğa vasi atanabilir.

Velayetin değiştirilmesi davasını kim açabilir?

Ana veya babadan biri açabilir; hâkim de re’sen gerekli önlemleri alabilir.

İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar

Başvurulacak Kurumlar

• Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
• Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
• Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
• Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
• Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
• Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
• BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu

Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

Velayet değişikliği talebinde bulunulduğunda, mahkeme çocuğun üstün yararı ilkesini esas alır. Sosyal inceleme raporu, pedagog görüşü ve idrak çağındaki çocuğun dinlenilmesi kritik değerlendirme araçlarıdır.