Zeytinburnu’nda Boşanma Davasında Velayet ve Kişisel İlişki

Zeytinburnu, sahil şeridine, toplu ulaşım hatlarına yakın konumuna ve eski sanayi geçmişiyle kurulmuş mahalle dokusuna sahip bir ilçedir. Çalışan çiftlerin çoğunlukta olduğu mahallelerde boşanma davasında en hassas başlık çoğu zaman çocuklardır: kimin yanında kalacakları, diğer ebeveynle hangi sıklıkla görüşecekleri ve masrafların nasıl bölüşüleceği. Av. Bilal Alyar, Zeytinburnu’nda ikamet eden eşlerin boşanma süreçlerinde özellikle velayet ve kişisel ilişki düzenlemelerinin dilekçeye ve protokole yansıtılmasında destek verir.

Velayeti belirleyen ölçüt

Boşanmada velayet, TMK m.336 ve devamı ile m.182 çerçevesinde hâkim tarafından çocuğun yararına göre belirlenir. Yargılamada çocuğun yaşı, bakım ve eğitim ihtiyacı, ebeveynlerin çocukla bağı, çalışma düzenleri ve konut koşulları dikkate alınır. Çocuk belirli bir yaşın üzerindeyse görüşü alınabilir; ancak çocuğun tercihi tek başına belirleyici değildir. Gerek görülürse pedagog veya sosyal çalışmacı raporu istenir. Bu rapor için taraflara önceden nasıl hazırlık yapılacağı, çocuğun baskı altında kalmaması bakımından önem taşır.

Kişisel ilişki: günler, saatler, teslim yeri

Velayet kendisinde olmayan ebeveynle çocuk arasında kişisel ilişki kurulması kanundan doğar. Hâkim, çocuğun yaşına göre hafta içi ve hafta sonu görüşmeleri, bayram ve tatil günlerini düzenler. Zeytinburnu’nda ebeveynlerin farklı ilçelerde yaşaması hâlinde ulaşım süresi ve okul saatleri hesaba katılmalıdır. Teslim yeri açıkça yazılmazsa uygulamada anlaşmazlık çıkabilir. Düzenleme yazılırken ortak bir takvim, özellikle okul tatilleri ve dini bayramlar bakımından tartışmaları azaltır.

Çocuk nafakası

İştirak nafakası, çocuğun bakımı ve eğitimi için velayeti elinde bulundurmayan ebeveynden istenir. Tutar belirlenirken ebeveynin gelirinin yanı sıra çocuğun yaşı, okul masrafı, sağlık ihtiyaçları ve barınma gideri dikkate alınır. Nafaka kararı sonradan ekonomik koşullar değiştiğinde TMK m.176/4 uyarınca artırılabilir veya azaltılabilir. Düzenli ödenmeyen nafaka icra yoluyla tahsil edilebilir ve İİK m.344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsi istenebilir.

Evlilik konutu ve kira

Zeytinburnu’nda kira geliriyle ayakta duran birçok hanede, kiralanan konut nedeniyle yaşanan sorunlar da boşanma sürecine yansır. Aile konutu üzerinde malik olmayan eşin hakları TMK m.194 ile korunur; kira sözleşmesini tek taraflı feshetmek veya konutu devretmek diğer eşin rızasına bağlıdır. Boşanma sürecinde hâkim, konutun kullanımını geçici olarak düzenleyebilir. Aile konutu şerhi konusunda aile konutu şerhi davası sayfasına bakılabilir.

Velayetin değiştirilmesi

Boşanmayla birlikte verilen velayet kararı kesin değildir; koşullar esaslı biçimde değişirse sonradan değiştirilebilir. Örneğin velayet sahibi ebeveynin çocuğu ihmal etmesi veya yaşam koşullarının çocuk için elverişsiz hâle gelmesi bu tür bir davaya konu olabilir. Bu durumda yeni dava açmak gerekir; ayrıntılar velayet değişikliği sayfasında yer alır.

Yetki ve süreç

Boşanma davası TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya son altı ay birlikte oturulan yerdeki aile mahkemesinde açılır. Zeytinburnu adresli taraflar için ilçenin bağlı olduğu adliyedeki aile mahkemesi söz konusudur; adliye bilgisi dava açılmadan önce resmî kaynaklardan teyit edilmelidir. Karara karşı istinaf iki haftadır (HMK m.345).

Velayet ve kişisel ilişki düzenlemesinde belge hazırlığı

Zeytinburnu’nda çocuğun velayeti ve kişisel ilişki düzeni üzerine dava açmak isteyen ebeveynlerin dosyası, çocuğun gündelik hayatını gösteren belgelerle desteklenmelidir. Faydalı olabilecek belgeler şunlardır:

• Okul kaydı, devam durumu ve öğretmen görüşmelerine ilişkin yazışmalar;
• Sağlık kayıtları ve düzenli kontrol belgeleri;
• Ebeveynlerin çalışma saatlerini gösteren belgeler;
• Çocuğun barınma ve bakım koşullarını anlatan bilgiler;
• Önceki kişisel ilişki uygulamasına ilişkin yazışmalar.

Dava sürecinde adımlar

1. Dilekçede talep edilen düzen açıkça belirtilir;
2. Mahkeme, gerekirse sosyal inceleme raporu veya uzman görüşü alınmasına karar verir;
3. Çocuğun yaşı ve olgunluğu uygunsa görüşü bu yönde alınabilir;
4. Ebeveynlerin tutumu ve çocuğun üstün yararı birlikte değerlendirilir;
5. Karar verilir ve istinaf yolu açıktır (HMK m.345).

Çocuk nafakasının belirlenmesinde dikkate alınan unsurlar

Çocuk nafakası belirlenirken çocuğun yaşı, eğitim ve sağlık giderleri ile ebeveynlerin ekonomik durumu birlikte değerlendirilir. Giderlerin belgelenmesi hesabı kolaylaştırır.

Zeytinburnu için sık sorulan sorular

Çocuğu görmek istemiyorum diyen ebeveyn ne olur?

Kişisel ilişki hakkı aynı zamanda çocuğun bir hakkıdır; ancak ebeveyni görüşmeye zorlamak mümkün değildir. Mahkeme, ihtiyaç hâlinde pedagog raporu ve çocuğun yararı çerçevesinde düzenleme yapar.

Anlaşmalı boşanmada çocuğun velayeti nasıl yazılır?

Protokolde velayetin kime ait olacağı, kişisel ilişkinin gün ve saatleri, nafaka ve masrafların paylaşımı açıkça belirtilir. Hâkim, protokolün çocuğun yararına uygun olup olmadığını denetler.

Kira ödeyen eş boşanma sırasında evden çıkarılabilir mi?

Kira sözleşmesine taraf olan eşin tek başına fesih veya çıkarma yetkisi, aile konutu hükümleri nedeniyle sınırlıdır. Hâkimin geçici önlem olarak konutun kullanımını belirlemesi mümkündür.

Çocuk başka ilçeye taşınırsa ne yapılır?

Çocuğun yerleşim yerinin değişmesi kişisel ilişki düzenlemesini etkiler. Taraflar anlaşamazsa kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi için dava açılabilir.

Kişisel ilişki günlerine uyulmadığında ne yapılır?

Karara uymayan tarafa karşı icra yoluyla uygulama talep edilebilir. Sürekli ihlal, velayet değişikliği değerlendirmesini de etkileyebilir.

Çocuğun yurt dışına çıkışı için diğer ebeveynin izni gerekir mi?

Velayet düzenine ve kararın içeriğine göre izin gerekebilir. Karar metni bu konuda ayrıntı içerebilir.

Nafaka çocuk reşit olduktan sonra devam eder mi?

Kural olarak ergin olmakla sona erer; eğitimi devam eden çocuk için bazı hallerde mahkeme nafakaya devam edilmesine karar verebilir (TMK m.328).

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.