İhtiyati haciz kararının şartları ve kaldırma yolları için İİK 257 ihtiyati haciz kararı rehberi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İhtiyati Haciz Talebi ve Teminat Rehberi (İİK 257-268)
İhtiyati haciz, vadesi gelmiş veya kaçırma tehlikesi bulunan alacaklarda alacaklının haklarını korumak için 2004 sayılı İİK m.257-268 hükümlerine göre geçici olarak konan hacizdir.
Şartlar
Para alacağının vadesinin gelmiş olması veya borçlunun mal kaçırma tehlikesi göstermesi şarttır.
Teminat
İİK m.259/1 uyarınca ihtiyati haciz isteyen alacaklı, haksız çıkması hâlinde borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayacağı zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam niteliğinde belgeye dayanıyorsa teminat alınıp alınmayacağını mahkeme takdir eder (m.259/2-3). Kanunda sabit bir oran yoktur; teminatın miktarını ve türünü (nakit ya da kesin banka teminat mektubu) mahkeme belirler. Uygulamada ticaret mahkemeleri çoğunlukla alacağın %10-%15’i düzeyinde teminat takdir etmektedir.
Teminata İlişkin Yargı Kararları
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E.2015/401 K.2015/5412, 14.04.2015 (oy birliği, bozma): Kredi sözleşmesinden doğan alacak için teminatsız verilen ihtiyati haciz kararına itiraz reddedilmişti. Daire, alacak ilama veya ilam benzeri belgeye dayanmadıkça İİK m.259/1 gereği teminat gösterilmesinin zorunlu olduğunu, sözleşmeye konulan “teminat aranmaz” türü kayıtların bu emredici hüküm karşısında geçersiz olduğunu belirterek kararı bozmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, E.2024/1049 K.2024/1006, 28.06.2024 (kesin, oy birliği): Vadesi geçmiş bonoya dayalı talepte ilk derece mahkemesi alacağın %15’i oranında teminat karşılığında ihtiyati haciz kararı vermiş; borçlunun itirazı reddedilmiştir. Daire, ihtiyati hacze ancak İİK m.265’te sayılı sebeplerle (haczin dayandığı sebepler, mahkemenin yetkisi ve teminat) itiraz edilebileceğini, borcun bulunmadığı ve imza yetkisi gibi iddiaların ancak menfi tespit davasında ileri sürülebileceğini, konkordato geçici mühletinin ihtiyati haciz kararı verilmesine engel olmayıp yalnızca uygulanmasını durduracağını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
İhtiyati Haczin Uygulanması
Karar tarihinden itibaren 10 gün içinde uygulama talep edilmelidir, aksi halde karar kendiliğinden hükümsüz kalır.
Takibin Açılması
İhtiyati haciz uygulamasından itibaren 7 gün içinde takip açılır veya dava ikame edilir.
İtiraz
İİK m.265 uyarınca tedbir kararına yokluğunda verilenler de dahil 7 gün içinde itiraz edilir.
Çek alacağı için aranan teminat farklı mı?
Senedin niteliğine göre teminat oranı kanunda farklılaşır.
Yabancı para alacağı için uygulanır mı?
Para birimi farkı uygulamaya engel değildir; TCMB efektif satış kuru esas alınır.
Haksız ihtiyati haciz tazminat doğurur mu?
İİK m.259 ve TBK m.49 çerçevesinde tazminat sorumluluğu doğabilir.