IBAN kiralama veya hesap kullandırma adı verilen olaylarda, hesabın kimin adına olduğu incelemenin başlangıcıdır. Hesaba para gelmesi, hesap sahibinin her durumda dolandırıcılık veya aklama suçunu işlediğini tek başına göstermez. Suçun unsurları, kişinin neyi bildiği ve yaptığı katkı somut delillerle belirlenmelidir. Hesabını komisyon karşılığı kullandırma iddiası ile hesabının bilgisi dışında ele geçirildiğini söyleyen kişinin durumu aynı varsayımla değerlendirilemez.
Hesap sahipliği, kast ve suçun ispatı
TCK m.21, kastı suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi olarak düzenler. M.30/1 ise fiil sırasında suçun maddi unsurlarını bilmeyen kişinin kasten hareket etmiş olmayacağını, taksirli sorumluluk hâlinin saklı olduğunu belirtir. Bu nedenle inceleme yalnız “fail mi yardım eden mi” sorusuyla başlamaz; önce kişinin suçla bağlantısı ve sorumluluğun koşulları belirlenir.
CMK m.223/2, kastın bulunmaması veya yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması gibi hâllerde beraat kararı verilmesini düzenler. Hesabın kişinin adına olması, savunmasının peşinen geçersiz sayılmasına veya suçsuzluğunu mutlaka kendisinin kanıtlaması gerektiği sonucuna dönüştürülmemelidir. Buna karşılık hesap üzerinde bizzat yapılan işlemler, yazışmalar, erişim kayıtları ve menfaat ilişkisi birlikte incelenebilir.
Komisyon alınması da alınmaması da diğer delillerden bağımsız otomatik sonuç yaratmaz. Hiç karşılık almayan kişi mutlaka yardım eden; para çeken kişi mutlaka müşterek fail olarak sınıflandırılamaz. Kişinin ne zaman neyi öğrendiği, hangi işlem için yetki verdiği ve suçun icrasındaki somut rolü açıklanmalıdır.
Dolandırıcılıkta fail ve yardım eden ayrımı
TCK m.37/1, suçun tanımındaki fiili birlikte gerçekleştirenleri fail olarak sorumlu tutar. M.39 ise araç sağlama, yol gösterme veya suçun icrasını kolaylaştırma gibi yardım biçimlerini düzenler. M.40 kapsamında her kişinin kendi kusurlu fiili esas alınır; iştirakten sorumluluk için suçun en az teşebbüs aşamasına ulaşması gerekir.
Yardım etmenin m.39/1 kapsamındaki diğer hâllerinde ceza yarı oranında indirilir ve verilecek ceza sekiz yılı geçemez. Bu sonuç, önce yardım etmenin koşullarının belirlenmesine bağlıdır. Yalnız IBAN vermiş olmak şeklindeki bir anlatımın gerçekte kartı, şifreyi, hesabın yönetimini veya para çekme işlemlerini kapsayıp kapsamadığı dosyadan anlaşılmalıdır.
TCK m.157’de basit dolandırıcılık, m.158’de nitelikli hâller düzenlenir. Bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması m.158/1-f kapsamındadır. Bu bentte hapis cezası dört yıldan on yıla kadardır; kanun beş bin güne kadar adli para cezasını ve bunun suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmaması kuralını da içerir. Her banka transferi, hile ve diğer unsurlar incelenmeden nitelikli dolandırıcılık olarak kabul edilemez.
TCK m.158/4 ve sınırlı katkı indirimi
7589 sayılı Kanun m.13 ile eklenen m.158/4, hem m.157 hem m.158’deki suçlara iştiraki kapsar. Hüküm, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla ödeme araçlarını ya da maddede sayılan kurumlar nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlı katkıda cezanın yarı oranında indirilmesini düzenler. Banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı ve kripto varlık hizmet sağlayıcısı hesapları hükümde sayılmıştır.
Bu düzenleme, her hesap sahibinin suçlu olduğu veya her hesap kullandırma iddiasında indirimin otomatik uygulanacağı anlamına gelmez. İştirakin varlığı, menfaat amacı ve katkının belirtilen fiille sınırlı kalması ayrı değerlendirilir. M.39 ile m.158/4 farklı düzenlemelerdir; burada ikisinin birlikte uygulanmasına ilişkin bir hesap veya her dosyada iki kez yarı indirim yapılacağı sonucu verilmiyor.
7589 sayılı Kanun, 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. M.26/1-c uyarınca m.13 yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. Geçici m.1/6, yürürlükten önce hüküm verilmiş ve kanun yolunda bulunan, yeni fıkranın uygulanacağı dosyalar için özel gönderme ve bozma düzenlemesi içerir. Bu nedenle yalnız değişiklik tarihini okumak, eski dosyanın hangi aşamada olduğunu belirlemenin yerine geçmez.
Geçici m.1/7 ise belirtilen kapsamdaki infaz dosyalarında, daha önce TCK m.168 uygulanmamış hükümlüler yönünden özel koşullar düzenler. Mahkeme ihtarından itibaren altı ay içinde zararın tamamen giderilmesiyle m.168/2’den yararlanma imkânı, fıkradaki diğer şartlarla birlikte değerlendirilir. Zarar tamamen giderilene kadar bu fıkra uyarınca infazın durdurulması veya ertelenmesi kararı verilemeyeceği de düzenlenmiştir. Bu hüküm genel af veya bütün dosyalar için tahliye sonucu değildir.
İki Yargıtay kararının farklı sonuçları
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 11.05.2023, E.2021/14209, K.2023/3865: Hesap ve kart kullandırma savunmaları diğer delillerle değerlendirilerek TCK m.157/1 kapsamındaki mahkûmiyetler onanmıştır. Karar, somut savunmalara neden itibar edilmediğini içerir. Bütün hesap sahiplerinin kastını peşinen kabul eden genel kural veya 2026’da eklenen m.158/4’ün uygulama örneği değildir. Resmî tam karar.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 09.03.2026, E.2026/993, K.2026/2741: Hesapların bilgi ve rıza dışında ele geçirildiği savunması bakımından başka dosyada ortaya çıkan IP incelemesi, çelişkili beyanlar ve yeni deliller ele alınmıştır. Yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine ilişkin karara itirazın reddi kanun yararına bozulmuştur. Sonuç, doğrudan beraat veya kişinin suçsuzluğunun kesin tespiti değildir; yeni delillerin usulünce incelenmesi gerektiğine ilişkindir. Resmî tam karar.
Aklama ve yasa dışı bahis ayrı suçlardır
TCK m.282/1; alt sınırı en az altı ay hapis gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin yurt dışına çıkarılmasını veya gayrimeşru kaynağı gizleme ya da meşru kaynaktan edinilmiş izlenimi oluşturma amacıyla çeşitli işlemlere tabi tutulmasını düzenler. Bu fıkranın yaptırımı üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır. Hesaptan suç geliri geçtiği iddiası, bu unsurlar araştırılmadan otomatik aklama mahkûmiyeti anlamına gelmez.
M.282/2 ise birinci fıkradaki suça iştirak etmeksizin suç konusu değeri bu özelliğini bilerek satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanmayı ayrıca düzenler; yaptırımı iki yıldan beş yıla kadar hapistir. M.282/6’daki kovuşturma öncesi ele geçirmeyi sağlama veya kolaylaştırmaya ilişkin hüküm de dolandırıcılıktaki zarar giderme düzenlemesiyle aynı değildir.
7258 sayılı Kanun m.5/1-c, kanuni yetki olmaksızın düzenlenen ilgili spor bahisleri ve şans oyunlarıyla bağlantılı para nakline aracılık için üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörür. Olayın bahisle bağlantısı ve kişinin fiili ayrıca belirlenmelidir. Dolandırıcılığa özgü m.158/4 indirimi bu suçlara otomatik taşınamaz.
Etkin pişmanlık ve görevli mahkeme
TCK m.168/1-2, dolandırıcılıkta suç tamamlandıktan sonra pişmanlıkla zararın tamamen giderilmesi hâlinde, kovuşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisine kadar; kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce yarısına kadar indirimi düzenler. Kısmi gidermede m.168/4 uyarınca mağdurun rızası da aranır. Zararın bir kısmını ödemek veya yalnız iyi niyet beyan etmek, bu koşulların tamamlandığını tek başına göstermez.
Görev bakımından 5235 sayılı Kanun m.11, m.12 ve m.14 birlikte değerlendirilir. TCK m.158 artık ağır ceza görevinin özel sayımında bulunmaz; yetişkinler bakımından m.158/1-f tek başına kural olarak asliye ceza kapsamındadır. Görev, ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanundaki üst sınır esas alınarak belirlenir. Örgüt artırımı bulunduğu gerekçesiyle üst sınırı yükseltip otomatik ağır ceza sonucu çıkarılmaz; başka bir ağır ceza suçu veya özel görev kuralı ayrıca incelenir. Geçici m.7’deki eski dosyaların önceki görev kurallarıyla devam etmesi düzenlemesi de saklıdır.
Hesap üzerindeki tedbir ve belgelerin ayrılması
Hesabın kullanılamaması hâlinde önce işlemin dayanağı ve muhatabı belirlenmelidir. Bankanın kendi işlemi, 5549 m.19/A kapsamındaki Bakanlık işlemi ve adli elkoyma aynı başvuru yolu değildir. M.19/A’daki işlemin yedi iş günlük askı süresi, genel bir yedi günlük itiraz süresi olarak anlatılamaz. Belge görülmeden bütün banka işlemleri için tüketici hakem heyeti veya bütün tedbirler için aynı hâkimlik önerilemez.
İnceleme için hesap açılış ve işlem dökümleri, parayı kimin yönettiğine ilişkin erişim kayıtları, kart ve şifrenin kimde olduğu, yönlendiren kişiyle mevcut yazışmalar ve varsa hesap kapatma veya itiraz bildirimleri hazırlanabilir. Bunlar suçsuzluğu otomatik kanıtlayan tek bir liste değildir. Belgelerin kimden geldiği, hangi tarihe ve işleme ilişkin olduğu açıklanmalı; bilinmeyen olaylar gerçekleşmiş gibi yazılmamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hesabıma para gelmesi dolandırıcılığa katıldığımı tek başına gösterir mi?
Hesap sahipliğinin yanında suçun unsurları, kast ve somut katkı belirlenmelidir. Hesaba para gelmesi savunmanın peşinen reddedilmesi nedeni değildir.
Komisyon almadıysam mutlaka yardım eden mi sayılırım?
Hayır. Fail veya yardım eden sıfatı yalnız kazanç bulunmasına göre belirlenmez; TCK m.37-40 kapsamındaki fiil ve katkı incelenir.
TCK m.158/4 her hesap kullandırma olayında uygulanır mı?
Fıkranın menfaat amacı, belirtilen araç veya zorunlu bilgilerin verilmesi ve katkının bununla sınırlı olması şartları vardır. Suç ve iştirak belirlenmeden otomatik indirim hesabı yapılmaz.
Hesabımın ele geçirildiğini söylersem beraat eder miyim?
İddia dosyanın delilleriyle değerlendirilir. Aktarılan 2026 kararı yeni delillerin yeniden yargılama sürecinde incelenmesine ilişkin kanun yararına bozmadır; otomatik beraat sonucu değildir.
Zararın bir bölümünü ödemek etkin pişmanlık için yeterli midir?
TCK m.168’de suçun ve aşamanın koşulları aranır. Kısmi geri verme veya tazminde mağdurun rızası da gerekir. Yeni geçiş hükmünün tam giderme şartıyla karıştırılmamalıdır.
Hesap tedbirine karşı her durumda aynı yere mi başvurulur?
Hayır. İşlemi yapan veya kararı veren makam ile hukuki dayanak önce belirlenmelidir. Banka işlemi, Bakanlık işlemi ve adli elkoyma farklı değerlendirilir.
Resmî kaynaklar ve ilgili okumalar
TCK m.21, m.30, m.37-40, m.157-158, m.168 ve m.282; 7589 sayılı Kanun m.13, m.26 ve geçici m.1/6-7; 7258 sayılı Kanun m.5; 5235 sayılı Kanun m.11-14 ve geçici m.7; CMK m.223; 5549 sayılı Kanun m.19/A.
İlgili okumalar: Dolandırıcının IBAN bilgisine ilişkin inceleme; Dolandırılan paranın geri alınması; Kripto dolandırıcılığı rehberi; MASAK hukuku; Pig butchering dolandırıcılığı; Yatırım dolandırıcılığı.
Son güncelleme: 28.10.2026. Genel bilgilendirmedir; belirli bir hesap, savunma veya indirim sonucu için dosyanın delilleri ve uygulanacak hükümler ayrıca incelenmelidir.
Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim