Haczedilmezlik iddiası ve itiraz yolları için Hacze İtiraz ve Haczedilmezlik İddiası Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Yatırım Hesabına İcra Gelmez? Hukuki Çerçeve

“Hangi hesaba icra gelmez” sorusu sıkça araştırılmaktadır. Türk hukukunda mutlak dokunulmaz bir hesap türü bulunmamakla birlikte; bazı kalemler İİK m.82 ve özel kanunlarla kısmen ya da tamamen haczedilmezdir. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.

İİK m.82 ve haczi caiz olmayan mallar

2004 s. İİK m.82 kapsamında zorunlu eşya ve özel olarak sayılan kalemler haczedilemez; m.83 ücret haczinde kısmi sınırlamayı, m.83/a sözleşmeyle haczedilmezlikten feragat yasağını düzenler.

Maaş ve emekli aylığı

İİK m.83’te haczedilecek tutar dörtte birden az olamaz; işçinin aylık ücretinde İş Kanunu m.35 dörtte biri üst sınır kabul eder ve nafaka haklarını saklı tutar. SGK aylığı ayrıca 5510 m.93’e tabidir. 5510 s. SGK Kanunu m.93, gelir ve aylıkların 5510 m.88 uyarınca takip edilen Kurum alacakları ile nafaka borçları dışında haczedilemeyeceğini düzenler; yasak hacizde borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü talebi reddeder. Aylığın banka hesabına yatırılmış olması bu korumayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz; hesaba yatan paranın aylıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı hesap hareketleri üzerinden araştırılmalıdır.

Doğru Soru “Hangi Banka” Değil, “Hangi Para” (5510 m.93)

İnternette sık rastlanan “şu bankaya haciz gelmez” bilgisi yanlıştır. Haciz bankayı değil borçluyu takip eder; icra dairesi tüm bankalara müzekkere yazabilir. Korunan şey hesabın bulunduğu banka değil, hesaptaki paranın niteliğidir.

SGK gelir, aylık ve ödenekleri: kural olarak haczedilemez

5510 sayılı Kanun m.93/1 nettir: sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri devir ve temlik edilemez. Devamında haciz yasağı gelir: “Gelir, aylık ve ödenekler; 88 inci maddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez.”

Yani yalnızca iki istisna vardır:

• Kurumun kendi alacakları (m.88 uyarınca takip ve tahsili gerekenler),
• Nafaka borçları.

Bunların dışındaki hiçbir alacak için emekli aylığına haciz konulamaz. Kredi kartı borcu, tüketici kredisi, senet veya çek alacağı bu kapsamda değildir.

Kritik istisna: borçlunun muvafakati

Aynı fıkranın son cümlesi, uygulamada en çok hak kaybına yol açan hükümdür: “Bu fıkraya göre haczi yasaklanan gelir, aylık ve ödeneklerin haczedilmesine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması halinde, icra müdürü tarafından reddedilir.”

Bunun iki yüzü vardır. Lehe olan yüzü: muvafakat yoksa icra müdürü talebi reddetmek zorundadır; ayrıca dava açmaya gerek kalmadan işlem engellenir. Aleyhe olan yüzü: muvafakat verilmişse haciz mümkün hale gelir. Kredi sözleşmelerine veya taahhütnamelere konulan “emekli aylığıma haciz konulmasını kabul ediyorum” biçimindeki kayıtlar bu nedenle önemlidir. Haciz konulmuşsa ilk kontrol edilecek şey, dosyada böyle bir muvafakatin bulunup bulunmadığı ve ne zaman verildiğidir.

Ücret hesabında koruma farklı işler

Çalışanın maaşı bakımından rejim ayrıdır ve İİK m.83’e tabidir: maaşlar, borçlu ve ailesinin geçimi için icra memurunca takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir; haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Yani maaş hesabı tamamen korunaklı değildir; kısmen haczedilir.

Buradaki en sık hata, maaşın yattığı hesabın aynı zamanda başka amaçlarla kullanılmasıdır. Paranın kaynağı ayırt edilemez hale geldiğinde koruma tartışmalı olur. Maaş veya emekli aylığının yattığı hesabın ayrı tutulması ve hesap özetinde ödemenin niteliğinin görülmesi, itiraz aşamasında belirleyici olur.

Mevzuat metinleri: 5510 sayılı Kanun ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu. Ayrıntı için maaş haczi sınırları rehberimize bakınız.

BES (bireysel emeklilik) hesapları

BES birikiminin, sistemde geçirilen ay sayısı ile brüt asgari ücretin çarpımına kadar olan kısmı haczedilemez; aşan kısım haczedilebilir. Nafaka borçları bu korumanın dışındadır (4632 sayılı Kanun m.17).

Konut finansmanı ve özel hesaplar

Konut kredisine bağlı hesaplar kendiliğinden haciz dışında değildir; durum, kredi sözleşmesine ve teminat yapısına göre değerlendirilir.

Yatırım hesabındaki menkul kıymetler

6362 s. SPK m.46 ve aracı kurum sözleşmeleri kapsamında müşteri varlıkları kurum mal varlığından ayrı tutulur; ancak müşterinin borcu için müşterinin varlıkları kural olarak haczedilebilir.

Banka hesabı ve ihtiyati haciz

İİK m.257 vd. ihtiyati haciz, m.89 haciz ihbarnameleri ile banka hesapları üzerinde işlem yapılabilir; “bloke edilemez” güvenli bir hesap türü reklamı yanıltıcıdır.

“Haciz bypass” satışları ve dolandırıcılık

İcradan kaçırma vaadiyle yapılan tahsilatlar TCK m.158 ve İİK m.331 (alacaklıyı zarara uğratma) kapsamında değerlendirilebilir; bu yöndeki vaatler hukuk dışıdır.

Sayfadaki genel ilkeler aşağıdaki Yargıtay kararlarıyla da örtüşmektedir:

• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2014/28766 K.2015/3718 (24.02.2015): Yurt dışı sigorta merciinden bağlanan yaşlılık aylığının yatırıldığı banka hesabına konan hacizde, hesaba yatan paraların bu aylık olup olmadığı hesap hareketlerinden belirlenmeli ve İİK m.83 uyarınca borçlu ile ailesinin geçimi için gerekli miktar araştırılmalıdır.
• Hukuk Genel Kurulu E.2009/12-166 K.2009/254 (10.06.2009): İİK m.83’teki maaş ve ücret kavramı geniş yorumlanır; ancak yurt dışı sigorta mercilerince bağlanan emekli aylıkları 5510 sayılı Kanun kapsamında olmadığından yalnız m.83’ün kısmi korumasına tabidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Çalışma Alanları

• İcra Avukatı
• Yatırım Vaadi Dolandırıcılığı
• P2P Banka Bloke
• MASAK Avukatı
• Vergi Avukatı
• Forex Banka Bloke
• Yurt Dışı Yatırım Dolandırıcılığı
• Kripto Para Avukatı

Yasal Uyarı: Bu sayfadaki bilgiler 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.55 ve TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği uyarınca yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; reklam değildir, hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut bir uyuşmazlık için avukata danışınız.