Tenkis Davası 2026: Şartlar, Sıra Kuralı ve Süreler
Kısa Cevap: Tenkis davası, saklı paylı mirasçının (altsoy, ana-baba, sağ kalan eş) mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan vasiyet ve bağışlarının bu sınıra indirilmesini istediği davadır (TMK m.560). Dava, zedelenmenin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde on yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571).
Saklı pay sahipleri ve oranları için bkz. Saklı Pay Oranları. Son güncelleme: 12 Kasım 2026
- Dayanak: 4721 sayılı TMK m.560, m.570, m.571
- Şart: saklı paylı mirasçı, saklı payının karşılığını temlik dışı terekeden alamıyorsa tenkis davası açabilir
- Sıra kuralı: önce ÖLÜME BAĞLI kazandırmalar tenkis edilir; bu yetmezse SAĞLARARASI kazandırmalardan en YENİ tarihliden başlanıp eskiye doğru gidilir
- Hak düşürücü süre: saklı payın zedelendiğinin ÖĞRENİLDİĞİ tarihten itibaren 1 YIL; her hâlde vasiyetnamede açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren 10 YIL (mutlak azami süre)
- Kritik istisna: bu süreler geçmiş olsa dahi, tenkis iddiası SAVUNMA (def’i) olarak HER ZAMAN ileri sürülebilir
- Öğrenme anı belirleyicidir: 1 yıllık süre, mirasçının tasarrufu ve saklı payının zedelendiğini fiilen öğrendiği (örn. vasiyetnamenin tebliğ edildiği) tarihten işlemeye başlar
Tenkis Davasının Şartları
TMK m.560’a göre, “saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.” Bu davanın açılabilmesi için: (1) davacının saklı paylı bir mirasçı olması (altsoy, ana-baba veya eş — bkz. Saklı Pay Oranları), (2) mirasbırakanın tasarruf edebileceği sınırı (tasarruf nisabını) AŞMIŞ olması ve (3) davacının saklı payını, tenkise konu olmayan (temlik dışı) terekeden zaten ALAMIYOR olması gerekir. Saklı pay zaten temlik dışı terekeden karşılanabiliyorsa tenkis davası açılamaz.
Tenkis Sırası: Önce Ölüme Bağlı, Sonra Sağlararası
Mirasbırakan birden çok kişiye, değişik zamanlarda kazandırma yapmışsa, TMK m.570 tenkisin hangi sırayla yapılacağını düzenler: ÖNCE ölüme bağlı (vasiyetname, miras sözleşmesi gibi) kazandırmalar tenkis edilir. Bu tenkis, davacının saklı payını karşılamaya yetmezse, mirasbırakanın sağlığında yaptığı temliklerden ÖLÜM GÜNÜNE EN YAKIN olandan başlanıp eskilere doğru gidilerek sırasıyla tenkis işlemi yapılır. Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan kazandırmalar en son sırada tenkis edilir (TMK m.570/2).
Hak Düşürücü Süreler ve Def’i İstisnası
TMK m.571 uyarınca tenkis davası açma hakkı iki ayrı süreyle sınırlıdır:
- Nispi süre — 1 yıl: mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini ÖĞRENDİKLERİ tarihten itibaren işler.
- Mutlak süre — 10 yıl: vasiyetnamelerde açılma (okunma) tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılması (ölüm) tarihinden itibaren işler; öğrenme olmasa dahi bu süre sonunda dava hakkı kesin olarak düşer.
Bir tasarrufun iptali bir öncekinin yürürlüğe girmesini sağlıyorsa, süreler iptal kararının KESİNLEŞMESİ tarihinde işlemeye başlar. En önemli istisna: bu süreler dolmuş olsa bile, TENKİS İDDİASI SAVUNMA (DEF’İ) YOLUYLA HER ZAMAN ileri sürülebilir — yani saklı paylı mirasçı, kendisine karşı açılan bir davada süre geçmiş olsa dahi tenkis def’ini ileri sürebilir.
İlgili Yargı Kararı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 09.02.2026 tarihli, 2026/304 E. – 2026/694 K. sayılı kararında (mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1212612800), vasiyetnamenin iptali, olmazsa tenkisi istemiyle açılan davada ilk derece mahkemesi, vasiyetnamenin davacıya 05.08.2021 tarihinde tebliğ edildiğini ve davacının içeriği bu tarihte öğrendiğini, davanın ise 06.10.2022’de, bir yıllık süre geçtikten sonra açıldığını kabul ederek davayı hak düşürücü süre nedeniyle reddetmiş; Daire bu direnme kararını onamıştır. Kararda, tenkis davalarında bir yıllık sürenin saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten başladığı belirtilmiştir. Öğrenme tarihinin tebliğ belgesi gibi somut kayıtlarla tespit edilebildiği durumlarda süre hesabı buna göre yapılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tenkis davasını kimler açabilir?
Yalnızca saklı paylı mirasçılar (altsoy, ana-baba, sağ kalan eş) açabilir; kardeşlerin saklı payı 5650 sayılı Kanunla 2007’de kaldırıldığından kardeşler ve daha uzak akrabalar bu davayı açamaz (TMK m.506).
Tenkis davası hangi mahkemede açılır?
Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır; bu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.11/1-a).
Tenkis davası açma süresini kaçırdım, hiçbir hakkım kalmadı mı?
Dava açma hakkınız düşmüş olsa da, aleyhinize açılan bir davada tenkis iddianızı SAVUNMA (def’i) olarak her zaman ileri sürebilirsiniz; bu istisna süreyle sınırlı değildir (TMK m.571/3).
1 yıllık süre tam olarak ne zaman başlar?
Saklı payınızın zedelendiğini fiilen ÖĞRENDİĞİNİZ tarihten itibaren başlar; bu genellikle vasiyetnamenin size tebliğ edildiği veya tasarrufun içeriğini öğrendiğiniz tarihtir.
10 yıllık süre neden önemlidir?
Bu, öğrenmeden bağımsız MUTLAK bir sınırdır; vasiyetnamede açılma (okunma) tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren 10 yıl geçtiğinde, hiç öğrenmemiş olsanız bile dava hakkınız düşer.
Mirasbırakan birden fazla kişiye farklı zamanlarda bağış yapmışsa hangisi önce tenkis edilir?
Önce varsa ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetname vb.) tenkis edilir; bu yetmezse sağlararası bağışlardan ölüm gününe EN YAKIN olandan başlanıp geriye, eski tarihlilere doğru gidilir.
Saklı payımı zaten miras yoluyla alabiliyorsam tenkis davası açabilir miyim?
Hayır, saklı payınız temlik dışı terekeden zaten karşılanabiliyorsa tenkis davası açma şartı gerçekleşmemiş olur.
Tenkis davasında hangi tasarruflar tenkise tabidir?
Tasarruf nisabını aşan tüm ölüme bağlı tasarruflar tenkise tabidir; sağlararası (bağış gibi) tasarruflar ise ancak kanunda sayılan belirli gruplardan birine girerse (örneğin saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacıyla yapıldığı açıksa) tenkise tabi olur.
Mirasbırakanın bağış yaparken kötü niyetli olduğunu nasıl ispatlarım?
TMK m.565/1-4’e göre mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar tenkise tabidir. Bu amacın bulunup bulunmadığı somut olayın koşullarına göre mahkemece değerlendirilir; hangi delillerin işe yarayacağı dosyaya göre değişir.
Tenkis davası açmadan önce arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. 6325 sayılı Kanunun 18/B maddesinde dava şartı olarak sayılan uyuşmazlıklar arasında tenkis davası yer almıyor; ancak taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıkları bu kapsamdadır.
İlgili Hizmet Alanlarımız
İlgili Mevzuat ve Temel Hükümler
| Kaynak | Hüküm | Konusu |
|---|---|---|
| 4721 s. TMK | m.495-501 | Yasal mirasçılar ve zümre sistemi |
| 4721 s. TMK | m.499 | Sağ kalan eşin miras payı |
| 4721 s. TMK | m.505-506 | Saklı pay ve tasarruf nisabı |
| 4721 s. TMK | m.514 | Tasarruf özgürlüğünün sınırları |
| 4721 s. TMK | m.531-536 | Vasiyetin şekilleri ve resmî vasiyetname |
| 4721 s. TMK | m.557-559 | Vasiyetname iptali sebepleri ve süresi |
| 4721 s. TMK | m.560-571 | Tenkis davası ve hak düşürücü süreler |
| 4721 s. TMK | m.575, m.578 | Mirasın açılması ve mirastan yoksunluk |
| 4721 s. TMK | m.589-597 | Tereke tespiti ve koruma önlemleri |
| 4721 s. TMK | m.598 | Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) |
| 4721 s. TMK | m.605-618 | Mirasın reddi (gerçek ve hükmen) |
| 4721 s. TMK | m.619-630 | Resmî defter tutma |
| 4721 s. TMK | m.632-636 | Mirasın resmî tasfiyesi |
| 4721 s. TMK | m.640 | Miras ortaklığı ve tereke temsilcisi |
| 4721 s. TMK | m.642, m.646 vd. | Mirasın paylaşılması |
| 6098 s. TBK | m.611-619 | Ölünceye kadar bakma sözleşmesi |
| 6100 s. HMK | m.11 | Miras davalarında yetkili mahkeme (son yerleşim yeri) |
Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları
- Sulh Hukuk Mahkemesi: Mirasçılık belgesi (noterden de alınabilir, TMK m.598), tereke tespiti, miras ortaklığı temsilcisi tayini, mirasın reddi beyanı (TMK m.609) ve mirasın paylaşılması (TMK m.642).
- Asliye Hukuk Mahkemesi: Tenkis ve muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davaları.
- Noterlik: Resmî vasiyetname düzenleme (TMK m.532).
- Nüfus Müdürlüğü: Veraset intikal işlemleri için nüfus kayıt örneği.
- Tapu Müdürlüğü: İntikal tescili, miras nedeniyle geçiş işlemleri.
- Vergi Dairesi: Veraset ve intikal vergisi beyannamesi (7338 s. VİVK).
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.
Ana Rehber: Miras Hukuku İstanbul 2026
İlgili Yazılar:
- Vasiyetname Nasıl Yazilir 2026
- Veraset İlamı Nasıl Alınır? 2026 Rehberi | Noter, Mahkeme
- Miras avukatı Ücretleri 2026
