Vatandaşlık Kaybı 2026: Çıkma İzni Şartları ve Kaybettirme Hâlleri

Türk vatandaşlığı, kişinin kendi isteğiyle çıkma izni alması veya devletin belirli hâllerde bu vatandaşlığı kaybettirmesi yoluyla sona erebilir. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, her iki yolu da sıkı şartlara bağlar. Aşağıda gönüllü çıkma şartları, devletin vatandaşlığı kaybettirebileceği hâller ve bu süreçte dikkat edilmesi gereken noktalar anlatılıyor.

Son güncelleme: 6 Eylül 2026 — 5901 sayılı Kanun m.23, m.25-26 ve m.29 güncel metinleri ile askerlik yükümlülüğü nedeniyle aranan kişilerin çıkma izni alamayacağına ilişkin güncel Danıştay kararı işlendi.

İçindekiler

• Vatandaşlığın Kaybı Hâlleri
• Türk Vatandaşlığından Çıkma İzni
• Devletin Vatandaşlığı Kaybettirebileceği Hâller
• Ağır Suçlardan Aranıp Yurda Dönmeyenler
• İlgili Yargı Kararı
• Sıkça Sorulan Sorular

Vatandaşlığın Kaybı Hâlleri

5901 sayılı Kanun m.23 uyarınca Türk vatandaşlığı, iki temel yoldan kaybedilir: yetkili makam kararı (çıkma izni veya kaybettirme kararı) veya seçme hakkının kullanılması (örneğin çifte vatandaşlığa sahip bir kişinin belirli koşullarda bir vatandaşlığı tercih etmesi).

Türk Vatandaşlığından Çıkma İzni

Türk vatandaşlığından çıkmak isteyenlere, aşağıdaki şartları taşımaları hâlinde Bakanlıkça çıkma izni veya çıkma belgesi verilebilir (m.25):

• Ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak,
• Yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmış olmak veya kazanacağına ilişkin inandırıcı belirtiler bulunmak,
• Herhangi bir suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişilerden olmamak,
• Hakkında herhangi bir mali ve cezai kısıtlama bulunmamak.

Yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmak üzere çıkmak isteyenlere önce çıkma izin belgesi verilir; bu belge karar tarihinden itibaren 2 yıl geçerlidir ve bu süre içinde yabancı vatandaşlığın kazanıldığına dair bilgi/belgenin ilgili valiliğe veya dış temsilciliğe sunulması gerekir. Süresinde yabancı vatandaşlık kazanılamazsa, çıkma izin belgesi geçersiz hâle gelir.

Devletin Vatandaşlığı Kaybettirebileceği Hâller

5901 sayılı Kanun m.29 uyarınca, aşağıdaki eylemlerde bulunduğu resmî makamlarca tespit edilen kişilerin Türk vatandaşlığı Cumhurbaşkanı kararı ile kaybettirilebilir:

• Türkiye’nin menfaatlerine uymayan yabancı devlet hizmetinde bulunup, bu görevi bırakmaları resmî olarak bildirildiği hâlde, verilen süre içinde (en az 3 ay) kendi istekleriyle bırakmayanlar,
• Türkiye ile savaş hâlinde bulunan bir devletin hizmetinde, Cumhurbaşkanı izni olmaksızın kendi isteğiyle çalışmaya devam edenler,
• İzin almaksızın yabancı bir devlet hizmetinde gönüllü olarak askerlik yapanlar.

Ağır Suçlardan Aranıp Yurda Dönmeyenler

Kanuna sonradan eklenen bir hükümle (m.29/2), TCK’nın devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlara ilişkin belirli maddeleri (m.302, 309-315 — vatana ihanet, anayasayı ihlal, silahlı örgüt kurma gibi ağır suçlar) kapsamında hakkında soruşturma/kovuşturma yürütülen ve yurt dışında bulunması nedeniyle kendisine ulaşılamayan vatandaşlar özel bir usule tabidir: savcı veya mahkeme bu durumu öğrendiğinde 1 ay içinde Bakanlığa bildirir; Bakanlık Resmî Gazete’de “yurda dön” ilanı yapar; kişi bu ilana rağmen 3 ay içinde yurda dönmezse, Türk vatandaşlığı Cumhurbaşkanı kararıyla kaybettirilebilir.

İlgili Yargı Kararı

Danıştay 10. Daire, askerlik hizmetini tamamlamadan izin tecavüzü (firar benzeri bir askeri suç) nedeniyle aranan bir kişinin, Almanya vatandaşlığı kazandıktan sonra Türk vatandaşlığından çıkma izni talebini reddeden idari işlemi incelemiştir. Daire, hem eski (403 sayılı) hem güncel (5901 sayılı m.25) kanunun, “herhangi bir suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişilerden olmamak” şartını çıkma izni için aradığını; askerlik yükümlülüğünü yerine getirmemek amacıyla vatandaşlıktan çıkma kurumunun kötüye kullanılmasının önlenmesi gerektiğini vurgulayarak, izin tecavüzü nedeniyle arandığı tespit edilen davacının çıkma izni talebinin reddinde hukuka aykırılık bulunmadığına hükmetmiştir.

Danıştay 10. Daire, E.2016/2376, K.2021/1206, 17.03.2021 — Erişim tarihi: 06.09.2026.

Sıkça Sorulan Sorular

Askerlik yapmadan Türk vatandaşlığından çıkabilir miyim?

Askerlik hizmeti nedeniyle aranan (yani yükümlülüğünü yerine getirmemiş ve resmî olarak aranan) kişilere çıkma izni verilmez. Askerlik durumunuz tecilli, ertelenmiş veya usulüne uygun tamamlanmışsa bu engel söz konusu olmaz.

Vatandaşlıktan çıkma izni alırsam otomatik olarak vatandaşlığımı kaybeder miyim?

Hayır. Önce çıkma izin belgesi verilir; asıl kayıp, yabancı devlet vatandaşlığının fiilen kazanılıp bunun belgelenmesiyle (çıkma belgesi düzenlenmesiyle) gerçekleşir.

Çıkma izin belgemi aldım ama 2 yıl içinde yabancı vatandaşlık alamadım, ne olur?

Belge geçersiz hâle gelir; yeniden başvuru yapmanız gerekir.

Vatandaşlığı kaybettirilen kişi mal varlığı haklarını kaybeder mi?

Hayır, vatandaşlığın kaybı tek başına Türkiye’deki mal varlığı haklarını ortadan kaldırmaz; ancak bazı haklar (örneğin belirli taşınmaz edinim kuralları) yabancı statüsüne göre farklılaşabilir.

Vatandaşlığı kaybettirme kararına itiraz edilebilir mi?

Evet, Cumhurbaşkanı kararıyla verilen kaybettirme kararlarına karşı idari yargı yoluna (iptal davası) başvurulabilir.

Doğuştan Türk vatandaşı olanlar da kaybettirilebilir mi?

Evet, kanunda doğuştan/sonradan kazanma ayrımı gözetilmeksizin, m.29’da sayılan şartları taşıyan herkes için kaybettirme kararı uygulanabilir.

Yurt dışında yaşıyorum ve hakkımda bir soruşturma var, otomatik olarak vatandaşlığım elimden alınır mı?

Hayır, m.29/2 kapsamındaki süreç otomatik değildir: önce Resmî Gazete’de “yurda dön” ilanı yapılır, kişiye 3 aylık bir süre tanınır; bu süre içinde dönülmezse ancak o zaman Cumhurbaşkanı kararı gündeme gelebilir.

Vatandaşlığımı kaybettikten sonra yeniden kazanabilir miyim?

Kanunda belirli şartlarla yeniden vatandaşlığa alınma yolu düzenlenmiştir; kaybettirme sebebine ve somut duruma göre değerlendirme yapılır.

Çifte vatandaşlık Türk hukukunda mümkün mü?

Evet, Türk hukuku çifte/çoklu vatandaşlığı yasaklamaz; çıkma izni almadan da (bazı ülkelerin kendi mevzuatına göre) ikinci bir vatandaşlık kazanmak mümkün olabilir.

Doğumla kazanılan Mavi Kart hakkı ile vatandaşlık kaybı ilişkisi nedir?

Türk vatandaşlığından çıkma izniyle ayrılan kişiler, belirli şartlarla Mavi Kart hakkından yararlanarak Türkiye’de çalışma, mülk edinme gibi haklardan sınırlı ölçüde yararlanmaya devam edebilir. Ayrıntı için Mavi Kart nedir sayfamıza bakabilirsiniz.

İlgili Hizmet Alanlarımız

• Vatandaşlık ve Göç Hukuku Rehberi
• Mavi Kart Nedir?
• Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır?
• Oturma İzni Başvurusu
• Çalışma İzni Başvurusu
• Deport Kararı İtiraz
• Vize Reddi İtiraz
• İdare Mahkemesi Dava Açma
• Askerlik Erteleme
• Vicdani Ret Türkiye

Resmî Kaynaklar

• 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu — mevzuat.gov.tr
• Danıştay 10. Daire E.2016/2376, K.2021/1206

Vatandaşlık Ve Göç Hukuku Konusunda Hukuki Sürecin Doğru Yönetilmesi

Vatandaşlık Ve Göç Hukuku konusunda hukuki sürecin doğru zamanda ve doğru şekilde başlatılması, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik önem taşımaktadır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ve 6458 sayılı YUKK kapsamında değerlendirilen bu uyuşmazlıklarda idare mahkemesi ve Göç İdaresi nezdinde sürecin başlatılması gerekmektedir. 2026 yılı itibarıyla Türkiye’de bu alandaki hukuki altyapı önemli ölçüde güçlendirilmiş olup vatandaşların başvurabilecekleri etkin mekanizmalar oluşturulmuştur. Hukuki sürecin her aşamasında profesyonel destek almak, haklarınızın korunması açısından belirleyici bir faktördür.

Hukuki sürecin başlatılması için öncelikle mevcut durumun detaylı analizi yapılmalıdır. Delillerin eksiksiz toplanması ve düzenlenmesi, idare mahkemesi ve Göç İdaresi nezdinde açılacak davanın temelini oluşturacaktır. başvuru, itiraz ve dava aşamalarının her birinde hukuki temsil büyük önem taşımaktadır. Zamanaşımı sürelerine dikkat edilmesi, dava hakkının kaybedilmemesi için zorunludur. avukatınızla birlikte hazırlayacağınız strateji, sürecin hızlı ve etkin ilerlemesini sağlayacaktır.

vatandaşlık kazanma, oturma izni ve koruma statüsü gibi hukuki sonuçlara ulaşılabilmesi için davanın her aşamasında dikkatli bir süreç yönetimi gerekmektedir. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen düzenleyici faaliyetler de bu alandaki hukuki çerçeveyi şekillendirmektedir. Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu’na kayıtlı olup vatandaşlık ve göç hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Hukuki sürecinizi başlatmak için0534 636 19 19 numarasından randevu alabilirsiniz.

İlgili Hukuki Hizmetlerimiz:

• Bilişim Hukuku
• Ceza Hukuku
• Şirket Hukuku

Daha fazla bilgi için:Göç İdaresi Başkanlığı

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda