Adli Para Cezası Nedir? Hesaplama, Taksit ve Hapis Cezasının Paraya Çevrilmesi

Kısa cevap: Adli para cezası, mahkemenin belirlediği gün sayısının bir gün karşılığı miktarla çarpılmasıyla bulunan paranın Hazineye ödenmesidir (TCK m.52). Bir gün karşılığı 100 ile 500 TL arasındadır. Bir yıl veya daha kısa hapis cezası şartları varsa adli para cezasına çevrilebilir; ödenmeyen ceza ise hapse çevrilir.

Son güncelleme: 11 Kasım 2026

Adli para cezası nedir?

Adli para cezası, trafik idari para cezası gibi idari bir yaptırım değil, doğrudan bir mahkeme kararıyla (hüküm ile) verilen ceza hukuku yaptırımıdır. Bazı suçlarda kanun doğrudan adli para cezası öngörür; bazı hâllerde ise mahkemenin verdiği hapis cezası, TCK m.50 uyarınca adli para cezasına çevrilebilir.

Adli para cezası nasıl hesaplanır?

TCK m.52’ye göre adli para cezası, 5 günden az ve (kanunda aksine hüküm yoksa) 730 günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktarla çarpılmasıyla hesaplanır. Bir gün karşılığı miktar en az 100, en fazla 500 Türk Lirası olup kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri gözetilerek hâkim tarafından takdir edilir. Kararda, esas alınan gün sayısı ile bir gün karşılığı miktar ayrı ayrı gösterilmek zorundadır.

Örnekle: mahkeme 60 gün belirleyip bir günü 100 TL takdir ederse ceza 6.000 TL olur; aynı 60 gün için bir gün 200 TL takdir edilirse 12.000 TL olur. Bir gün karşılığındaki 100-500 TL aralığı, 7499 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten gelir; daha önce bu aralık 20-100 TL idi.

Hapis cezası adli para cezasına çevrilir mi?

Bu, en çok sorulan sorudur ve cevabı hükmedilen cezanın süresine bağlıdır. Kanun, bir yıl veya daha az süreli hapis cezasını kısa süreli hapis cezası sayar (TCK m.49/2). Kısa süreli hapis cezası; kişinin kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlık ve suçun işlenmesindeki özellikler gözetilerek adli para cezasına ya da m.50’de sayılan diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Bu diğer yaptırımlar arasında zararın tamamen giderilmesi, belirli yerlere gitmekten yasaklanma ve gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalışma da vardır.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

  • Çevirme kural olarak takdire bağlıdır. Hükmedilen ceza bir yılın altında kalsa bile mahkeme, yukarıdaki ölçütlere göre çevirmeyebilir. “10 ay hapis cezası paraya çevrilir mi” sorusunun cevabı bu yüzden “çevrilebilir, ama zorunlu değildir” olur.
  • Bazı hâllerde çevirme zorunludur. Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, 30 gün ve daha kısa hapis cezası ile suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş kişilerin aldığı bir yıl veya daha az hapis cezası, seçenek yaptırımlardan birine çevrilir (TCK m.50/3). Bu her zaman adli para cezası olmak zorunda değildir; mahkeme m.50/1’deki diğer seçeneklerden birini de seçebilir.
  • Bir yılı aşan ceza kasıtlı suçta çevrilmez. “2 yıl hapis cezası paraya çevrilir mi” sorusunda kasıtlı bir suç söz konusuysa cevap hayırdır. İstisna taksirli suçlardır: taksirli suçtan verilen hapis cezası uzun süreli olsa da diğer koşullar varsa adli para cezasına çevrilebilir; bilinçli taksirde bu imkân yoktur (TCK m.50/4).
  • Seçimlik cezada hapis seçildiyse çevirme yoktur. Suç tanımında hapis ile adli para cezası seçenek olarak öngörülmüş ve mahkeme hapse hükmetmişse bu ceza artık adli para cezasına çevrilmez (TCK m.50/2).

Kasten yaralama gibi suçlarda “para cezasına çevrilir mi” sorusu da aynı kurallarla cevaplanır: belirleyici olan suçun adı değil, indirimler sonrası hükmedilen cezanın süresi ve somut dosyadaki koşullardır. Çevirme yapıldığında uygulamada asıl mahkûmiyet, çevrilen adli para cezası veya seçenek tedbirdir (TCK m.50/5). Mahkeme hüküm fıkrasında uygulanan kanun maddelerini ve verilen ceza miktarını tereddüde yer vermeyecek şekilde göstermek zorundadır (CMK m.232/6); çevirmenin hangi maddeye dayandığı da bu yüzden kararda görünmelidir.

Taksitlendirme ve mehil

Hâkim, ekonomik ve şahsi hâlleri gözeterek, hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıla kadar ödeme için mehil (süre) verebileceği gibi, cezanın belirli taksitler hâlinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz (TCK m.52/4).

Hükümde taksit verilmemişse infaz aşamasında da bir imkân vardır: bir aylık süre içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine kalan kısmın birer ay arayla iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir. İlk taksit süresinde ödenmezse ikinci takside ilişkin izin hükümsüz kalır (5275 sayılı Kanun m.106/6).

Adli para cezası ödenmezse ne olur?

Adli para cezasını içeren ilam Cumhuriyet başsavcılığına verilir ve savcılık hükümlüye bir ödeme emri tebliğ eder. Ödeme emrindeki süre içinde ödeme yapılmazsa, Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısı hapse çevrilir ve hükümlünün iki saat çalışması bir gün sayılarak kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Programa ve uyarılara uyulmazsa çalışılan günler mahsup edilir, kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir (5275 sayılı Kanun m.106/2-3).

Bilinmesi gereken birkaç sınır daha var:

  • Hükümde taksit verilmişse, kararda taksitlerden biri zamanında ödenmezse kalanın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen cezanın hapse çevrileceği yazılır (TCK m.52/4).
  • Çocuklar hakkında verilen adli para cezası ödenmese de hapse çevrilemez (5275 m.106/4).
  • Adli para cezası yerine çektirilen hapis üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez (5275 m.106/7).
  • Hükümlü, hapiste kaldığı veya çalıştığı günler dışındaki kısma karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkar ya da çalışma sona erer (5275 m.106/8).
  • 16. madde hükümleri saklı kalmak üzere, adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve koşullu salıverme uygulanmaz; hak yoksunlukları bakımından esas alınan yine adli para cezasıdır (5275 m.106/9).

Hapis veya çalışma süresi cezayı tamamen karşılamazsa kalan kısım, Cumhuriyet başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna bildirilir ve 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilir (5275 m.106/11). Bu yüzden ödeme emri geldiğinde süreyi kaçırmamak ve gerekiyorsa taksit imkânını zamanında kullanmak önemlidir.

Hakkında karar verilen kişi ne yapabilir?

Henüz yargılama sürüyorsa, hapis cezası çıkma ihtimaline karşı kişisel ve ekonomik durumu, pişmanlığı ve zararın giderilip giderilmediğini gösteren bilgilerin dosyaya zamanında konması çevirme değerlendirmesinde önem taşır. Karar verilmişse şunlar yapılabilir:

  • Kararda gün sayısı ile bir gün karşılığı miktarın ayrı ayrı gösterilip gösterilmediğine ve hesabın doğru yapılıp yapılmadığına bakılır.
  • Çevirme talebi reddedilmişse bunun gerekçesi okunur; kanun yolu süresi kararda yazılıdır.
  • Ödeme emri tebliğ edildiyse süre takip edilir; taksit verilmemişse 5275 m.106/6’daki imkân değerlendirilir.

Kasıtlı suçlarda bir yılı aşan cezalar için ise çevirme yerine ertelemenin veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının şartları ayrıca değerlendirilir; bu konular ayrı rehberlerde anlatılır.

Sıkça sorulan sorular

Adli para cezası ile idari para cezası aynı mı?

Hayır. Adli para cezası bir suç nedeniyle mahkeme kararıyla verilir ve Türk Ceza Kanunu’na göre hesaplanır; idari para cezası ise idari makamlarca, örneğin trafik denetiminde kesilir.

1 gün adli para cezası ne kadar?

Bir gün karşılığı miktar en az 100, en fazla 500 Türk Lirasıdır; hâkim bu aralıkta kişinin ekonomik ve şahsi hâllerine göre takdir eder (TCK m.52/2).

1 yıl hapis cezası paraya çevrilir mi?

Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli sayılır ve şartları varsa adli para cezasına çevrilebilir (TCK m.49/2, m.50/1). Çevirme çoğu durumda mahkemenin takdirindedir. Daha önce hapis cezası almamış kişide 30 gün ve daha kısa ceza ile suç tarihinde 18 yaşından küçük veya 65 yaşını bitirmiş kişinin bir yıla kadar cezası ise seçenek yaptırımlardan birine mutlaka çevrilir (TCK m.50/3).

Adli para cezası hapis cezasına çevrilir mi?

Evet. Ödeme emrindeki süre içinde ödenmeyen kısım savcılık kararıyla gün karşılığı hapse çevrilir ve önce kamuya yararlı işte çalıştırma uygulanır; çocuklar için hapse çevirme yapılamaz (5275 sayılı Kanun m.106/3-4).

Adli para cezasını taksitle ödeyebilir miyim?

Hâkim en az dört taksit ve en çok iki yıl süreyle taksitlendirme yapabilir (TCK m.52/4). Hükümde taksit yoksa, bir ay içinde üçte birini ödeyen hükümlüye kalan kısım için iki eşit taksit izni verilir (5275 m.106/6).

Çevirme, taksit ve ödeme emri konularında sonuç kararın içeriğine ve kişinin durumuna göre değişir; somut dosyanın incelenmesi gerekir.

Resmî kaynaklar

İlgili rehberler

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

0534 636 19 19 WhatsApp alyarlaw@gmail.com