Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): Şartlar, Denetim Süresi ve İtiraz

Kısa cevap: HAGB, yargılama sonunda verilen iki yıl veya daha az hapis ya da adlî para cezasının açıklanmayıp beş yıllık denetime bırakılmasıdır. Sanık bu sürede kasten yeni suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa dava düşer; aksi hâlde hüküm açıklanır. Kararın verilip verilmeyeceği ve sonrası somut dosyaya göre değişir.

Son güncelleme: 11 Kasım 2026

HAGB nedir?

HAGB, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinde düzenlenir. Mahkeme yargılamayı bitirir, cezayı belirler, ama hükmü açıklamaz. Kanunun ifadesiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m.231/5). Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır; yani suç uzlaştırma kapsamındaysa o hükümler ayrıca dikkate alınır.

Açıklanması geri bırakılan hükümde hapis cezası ayrıca ertelenemez, kısa süreliyse seçenek yaptırımlara da çevrilemez (CMK m.231/7). Bu yüzden HAGB, erteleme ya da adlî para cezasına çevirme ile aynı anda uygulanan bir kolaylık değil, onların yerine geçen ayrı bir yoldur.

HAGB şartları

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası olmalıdır (CMK m.231/5). Bunun yanında üç koşul birlikte aranır (CMK m.231/6):

  • Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,
  • Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarına bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması,
  • Suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi.

Zarar hemen giderilemiyorsa, denetim süresince aylık taksitlerle tamamen ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m.231/9). İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB uygulanmaz (CMK m.231/14).

Adli süreçteki çocuklar bakımından da aynı koşullarla HAGB mümkündür; zararın az olduğu hâllerde zararın giderilmesi şartı aranmayabilir (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.3/1-a-2, 23/1, 23/3).

Denetim süresi ve yükümlülükler

HAGB kararı verilen sanık beş yıl denetim süresine tâbi tutulur (CMK m.231/8). Adli süreçteki çocuklarda bu süre üç yıldır (5395 sayılı Kanun m.23/1). Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur; aynı süre içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez.

Mahkeme, bu sürenin bir yılı geçmeyen bölümü için denetimli serbestlik tedbiri olarak şunlara karar verebilir:

  • Meslek veya sanat sahibi değilse, meslek edinmesi için bir eğitim programına devam etmesi,
  • Meslek veya sanat sahibiyse, bir kamu kurumunda ya da aynı işi yapan bir başkasının gözetiminde ücret karşılığında çalıştırılması,
  • Belli yerlere gitmekten yasaklanması, belli yerlere devam etmesi ya da takdir edilecek başka bir yükümlülüğü yerine getirmesi.

Çocuklar hakkında HAGB kararında, Çocuk Koruma Kanunu’nda düzenlenen yönlendirme tedbirlerinden uygun görülenler de denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır (5395 sayılı Kanun m.23/2).

Denetim süresi bitince ya da ihlal edilirse

Süre sorunsuz geçerse: denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmemiş ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulmuşsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10).

İhlal olursa: denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmesi ya da yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar. Ancak yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendiren mahkeme, cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir (CMK m.231/11).

Kanun ihlal nedeni olarak kasten işlenen yeni suçu sayar. Taksirle işlenen bir suç, örneğin dikkatsizlikten doğan bir trafik kazası, bu fıkradaki nedenler arasında yer almaz. Yine de yeni dosyanın niteliği her olayda ayrıca incelenmelidir.

HAGB kararına itiraz ve istinaf

İki ayrı yol vardır ve karıştırılmamalıdır:

  • HAGB kararının kendisine karşı istinaf: CMK m.272/3’teki istinafa kapalı hâller saklı kalmak üzere, HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir; karar usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir (CMK m.231/12). HAGB kararı ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yoluna gidilebilir (CMK m.231/12). İstinaf süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273/1).
  • Açıklanan veya yeniden kurulan hükme karşı itiraz: denetim süresindeki ihlal üzerine açıklanan ya da yeniden kurulan hükme itiraz edilebilir; itiraz mercii yalnız 231/11’deki koşullarla sınırlı bir değerlendirme yapar (CMK m.231/11). Kanunda ayrıca süre öngörülmediğinden itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m.268/1); bu süre 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için geçerlidir (CMK geçici m.6/1-c).

Kararın tarihi önemlidir. Kanun yolunu istinafa çeviren ve sanığın kabulünü şart olmaktan çıkaran düzenleme 7499 sayılı Kanunla yapıldı; 1 Haziran 2024 tarihinden önce verilmiş HAGB kararlarında itiraz yolu ve sanığın kabul etmesi şartı uygulanmaya devam eder (CMK geçici m.6/2).

HAGB sicile işler mi?

Adli sicile kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.4). HAGB kararı ise bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir; bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme istediğinde ve CMK 231’deki amaç için kullanılabilir (CMK m.231/13). Hüküm denetim sonunda açıklanıp kesinleşirse artık bir mahkûmiyet hükmü vardır ve genel kurallara göre adli sicile kaydedilir.

7589 sayılı Kanun ne değiştirdi?

7589 sayılı Kanunun 15. maddesi CMK 231’in beşinci ila on dördüncü fıkralarını yeniden yazdı. Bu metni, aynı fıkraları daha önce düzenleyen 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun metniyle karşılaştırdığımızda beşinci ila on üçüncü fıkralar aynı kalmıştır. Değişen on dördüncü fıkradır: önceki metin HAGB’yi Anayasa’nın 174. maddesinde korunan inkılap kanunlarındaki suçlar için kapatıyordu; yeni metin işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçları kapsam dışı bırakır. 7589 sayılı Kanunda CMK 231’e ilişkin ayrı bir geçiş hükmü yoktur.

Kısacası istinaf yolu, sanığın kabulü şartının aranmaması ve ihlalde cezanın bir kısmının infaz edilmemesi imkânı 7589 ile gelmiş yenilikler değildir; bunlar mevcut metnin devamıdır.

Sanık ve mağdur için

Hakkınızda HAGB kararı verildiyse: denetim süresinin başladığını ve yükümlülüklerin neler olduğunu kararın kendisinden öğrenin; varsa taksitlerin aksatılmaması (CMK m.231/9) ve tedbirlere uyulması gerekir; kasten yeni suç işlenmemesi ve yükümlülüklere uyum düşme kararının koşuludur (CMK m.231/10). Karara karşı başvuru yapıp yapmamak, beraat ihtimali ve kararın tarihi birlikte değerlendirilerek kararlaştırılır.

Suçtan zarar gördüyseniz: katılan, katılma isteği karara bağlanmamış veya reddedilmiş ya da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş kişiler için de kanun yolları açıktır (CMK m.260/1). Zararın giderilmesi HAGB’nin şartı olduğundan, zararın gerçekten karşılanıp karşılanmadığı sizin açınızdan da önemlidir.

Sıkça sorulan sorular

HAGB kararı sicile işler mi?

HAGB kararı adli sicile değil, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından kullanılabilir (CMK m.231/13). Hüküm açıklanıp kesinleşirse mahkûmiyet olarak adli sicile girer.

HAGB denetim süresi ne kadar?

Beş yıldır; adli süreçteki çocuklarda üç yıldır (CMK m.231/8; 5395 sayılı Kanun m.23/1). Bu süre içinde dava zamanaşımı durur.

Denetim süresinde suç işlersem HAGB bozulur mu?

Kasten yeni bir suç işlenirse ya da yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar; yükümlülüğü yerine getiremeyen sanık için cezanın bir kısmının infaz edilmemesi, erteleme veya seçenek yaptırım ihtimali vardır (CMK m.231/11). Kanun taksirle işlenen suçu ihlal nedeni olarak saymaz.

HAGB kararına nasıl itiraz edilir?

HAGB kararının kendisine karşı istinaf yoluna gidilir (CMK m.231/12); süre, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273/1). Denetim sonunda açıklanan veya yeniden kurulan hükme ise iki hafta içinde itiraz edilir (CMK m.231/11, 268/1). 1 Haziran 2024 tarihinden önce verilmiş kararlarda itiraz yolu uygulanmaya devam eder (CMK geçici m.6/2-b).

HAGB’yi kabul etmemek mümkün mü?

Güncel CMK m.231/6 sanığın kabulünü şartlar arasında saymaz. 1 Haziran 2024 tarihinden önce verilmiş HAGB kararları bakımından ise sanığın kabul etmesi şartı aranmaya devam eder (CMK geçici m.6/2-d).

Resmî kaynaklar

İlgili rehberler

HAGB’nin verilmesi, denetimin nasıl geçeceği ve ihlalin sonucu kararın tarihine, zararın durumuna ve yeni dosyanın niteliğine bağlıdır; bu nedenle somut dosyanın incelenmesi gerekir.

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

0534 636 19 19 WhatsApp alyarlaw@gmail.com