Yoksulluk ve İştirak Nafakası: Güncel Yargıtay Kararları

Detaylı bilgi için Nafaka Davası ve Hesaplama Rehberi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Boşanma davasının sonuçlarından biri, bakım yükümlülüğünün eşler ve çocuklar bakımından yeniden düzenlenmesidir. Bu kapsamda iki temel nafaka türü önem taşır: TMK 175 ile düzenlenen yoksulluk nafakası ve TMK 182 ile düzenlenen iştirak nafakası.

İştirak Nafakası (TMK 182)

İştirak nafakası, velayet kendisine bırakılmayan ebeveynin müşterek çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katılma yükümlülüğüdür. Hâkim, nafakanın miktarını belirlerken çocuğun ihtiyaçlarını, ebeveynlerin ekonomik durumunu, çocuğun yaşı ve eğitim düzeyini değerlendirir. Nafaka çocuğun ergin olmasına, evlenmesine veya kendi kendini idare edebilecek duruma gelmesine kadar devam eder.

İştirak nafakasının tayininde tarafların ekonomik güçleri somut delillerle değerlendirilir, çocuğun gerçek ihtiyaçları saptanır ve hakkaniyete uygun bir miktar belirlenir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/3362, K. 2025/12051, 29.12.2025 tarihli kararında iştirak nafakası miktarına yönelik temyiz istemi reddedilerek karar onanmıştır (mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1189910000).

Yoksulluk Nafakası (TMK 175)

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak şartıyla diğer taraftan geçimi için isteyebileceği nafakadır. Süresizdir; ancak nafaka alanın yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğun ortadan kalkması, haysiyetsiz yaşam sürmesi veya ölümü hâllerinde sona erer.

Yoksulluk nafakasında yoksulluk somut ölçütlerle değerlendirilir; kusurun ağırlığı, gelir kaynakları, konut ve sosyal güvenlik durumu birlikte ele alınır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/5173, K. 2025/11981, 25.12.2025 tarihli kararında tazminat ve yoksulluk nafakasına yönelik katılma yoluyla temyiz istemi reddedilerek karar onanmıştır (mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1189894300).

Nafakanın Uyarlanması

TMK 176/4 uyarınca tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın miktarı azaltılabilir, artırılabilir veya kaldırılabilir. Enflasyon, gelirde önemli azalma, çocuğun eğitim aşamasının değişmesi, ek sağlık ihtiyaçlarının doğması bu sebeplerin başında gelir. Tarafların ek olarak ÜFE/TÜFE artış oranıyla uyarlanmasına da hükmedilebilir.

Nafakanın İcrası ve Yaptırımları

Nafaka borcunun ödenmemesi, ilamlı icra takibinin yanında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi kapsamında tazyik hapsi yaptırımına da konu olabilir. Şikâyet süresine uyulması, alacaklının haklarının korunması bakımından önemlidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Nafakaya ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetki bakımından TMK m. 177 ve devamı hükümler uyarınca boşanma davasından sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Bu kural, ekonomik açıdan zayıf konumdaki tarafın korunması amacını yansıtmaktadır. Aile hukuku kapsamındaki nafaka uyuşmazlıklarında yetki itirazlarının ilk itiraz olarak ileri sürülmesi gerektiği, aksi hâlde dikkate alınmayacağı unutulmamalıdır.

Yoksulluk Nafakasının Koşulları ve Süresi

Yoksulluk nafakası talep edilebilmesi için boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan tarafın, boşanmada daha fazla kusurlu olmaması gerekir. Eşit kusurlu eşler bakımından yoksulluk nafakasına hükmedilebileceği yönünde Yargıtay içtihadı yerleşmiştir; ancak hâkim, kusur dağılımını ve nafaka miktarını birlikte değerlendirir. Yoksulluk kavramı, sabit ve sürekli bir gelire sahip olmamak, asgari yaşam koşullarını kendi imkânlarıyla karşılayamamak şeklinde değerlendirilmektedir. Nafakanın süresi bakımından TMK m. 175 hükmü süresiz nafakayı esas almakta; ancak nafaka alacaklısının evlenmesi, fiilen evliymiş gibi yaşaması, haysiyetsiz hayat sürmesi ya da yoksulluğun ortadan kalkması hâllerinde nafakanın kaldırılması gündeme gelmektedir.

İştirak Nafakasının Belirlenmesinde Ölçütler

İştirak nafakası, velayet kendisine bırakılmayan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücüyle orantılı biçimde katılması esasına dayanır. Hâkim; çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları, gelir düzeyleri, mevcut sosyal güvenceleri ile yaşadıkları çevreyi birlikte değerlendirir. Üvey çocuklar bakımından ise TMK m. 338, eşlere ergin olmayan üvey çocuklarına özen ve ilgi gösterme ve velâyeti kullanan eşe uygun şekilde yardımcı olma yükümlülüğü yükler; TMK m. 327’deki gider karşılama yükümlülüğü ise ana ve babaya aittir. Çocuğun reşit olması, kural olarak iştirak nafakasını sona erdirir; ancak çocuk eğitimine devam ediyorsa ve kendi imkânlarıyla geçinemiyorsa yardım nafakası adı altında nafaka ödenmesi sürebilir.

Nafakanın Uyarlanmasında ÜFE/TÜFE ve Hayat Koşulları

TMK m. 176/4 uyarınca, irat şeklinde ödenmesine karar verilen nafaka miktarı, mahkeme kararıyla artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir. Tarafların ekonomik koşullarının değişmesi, çocuğun büyümesiyle giderlerin artması veya nafaka borçlusunun mali gücünün ciddi biçimde değişmesi, uyarlama davasının açılması bakımından temel sebeplerdir. İcra sürecinin işleyişi için icra ve iflas hukuku kapsamındaki çalışmalarımız tamamlayıcı niteliktedir.

Sık Karşılaşılan Hatalar

Uygulamada en sık görülen hata, yoksulluk nafakası taleplerinin daha az kusurlu eş tarafından ileri sürülmemesi ya da kusur durumunun dilekçede yeterince ortaya konulmamasıdır. Bir diğer hata, iştirak nafakası miktarının çocuğun somut giderleriyle desteklenmemesi ve istemin soyut kalmasıdır. Ayrıca uyarlama davalarında, ekonomik koşullardaki değişikliğin yalnızca enflasyon verisiyle değil; tarafların gelir-gider analiziyle birlikte belgelenmesi büyük önem taşır. Anlaşmalı boşanma protokollerinde nafakanın hâkim denetimine ilişkin esaslar için anlaşmalı boşanma protokolü konulu çalışmamız incelenebilir.

Sonuç

Yoksulluk ve iştirak nafakası, boşanmanın sosyal ve ekonomik sonuçlarını dengelemenin temel araçlarıdır. Nafakanın doğru tespiti ve gerektiğinde uyarlanması; tarafların ekonomik durumlarının, çocuğun ihtiyaçlarının ve hakkaniyet ilkesinin titizlikle değerlendirilmesini gerektirir.

İlgili Yazılar

• Çekişmeli Boşanma ve Kusur Tespiti
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü
• Velayetin Değiştirilmesi
• Tüm Aile ve Boşanma Hukuku Yazıları

Nafaka Miktarı ve Kişisel İlişki — Güncel Karar (2026)

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/6392 E., 2026/1428 K. (karar metni), 10.02.2026 — Yoksulluk ve iştirak nafakası miktarı ile çocukla kişisel ilişkinin düzenlenmesi. Nafaka miktarı, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, nafakanın niteliği ve günün ekonomik koşullarına göre TMK m.4 hakkaniyet ilkesiyle belirlenir; somut olayda takdir edilen miktarlar fazla bulunarak bozulmuştur. Kişisel ilişki (TMK m.182/2) düzenlenirken çocuğun yüksek yararı, yaşı, anne ve babalık duygusunun tatmini ile infaz edilebilirlik birlikte değerlendirilir; düzenli kişisel ilişki hem çocuğun hem ebeveynin hakkıdır ve ancak çocuğun yüksek yararı gerektirdiğinde kısıtlanır. Küçük yaştaki çocuk için iki haftada bir yatısız ilişki yetersiz görülmüş, güncel sosyal inceleme (psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı) raporu alınarak uygun süreli ilişki kurulması gerektiği belirtilmiştir. Karar metni

Nafaka türlerine genel bakış için: Yoksulluk, Tedbir ve İştirak Nafakası Türleri rehberimizi inceleyebilirsiniz.