Maltepe’de Miras: Sağ Kalan Eş ve Altsoyun Payları
Maltepe’de mirasla ilgili sorular sağ kalan eş, ortak çocuklar ve mirasbırakanın önceki evliliğinden çocukları arasında doğabilir. Bu sayfada eş ve altsoyun miras payları, aile konutu üzerindeki haklar, saklı pay ve vasiyet koşulları açıklanır. Somut değerlendirme, aile ilişkileri ve ilgili belgelerin incelenmesini gerektirir.
Eş ve çocuklar birlikte mirasçı olduğunda
Sağ kalan eş, mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçıysa mirasın dörtte birini alır (TMK m.499). Çocuklar eşit mirasçıdır; mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini kendi altsoyu alır (m.495). Altsoy yoksa eşin ana-baba zümresiyle birlikte payı yarıdır. Büyük ana-baba ve onların çocuklarıyla birlikte mirasçıysa eşin payı dörtte üçtür; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Eş varken üçüncü zümrede mirasçılık, bütün uzak altsoyu kapsamaz (m.497,499).
Miras bırakanın önceki evliliğinden çocukları varsa, bu çocuklar da aynı oranda mirasçıdır ve sağ kalan eşin onlarla paylaşım yapması gerekir.
Konut üzerinde intifa veya oturma hakkı
Sağ kalan eşin, miras payı yerine çocukların bütün miras payları üzerinde genel bir intifa seçeneği yoktur. Aile konutuna ilişkin iki ayrı düzenleme değerlendirilir: TMK m.240, kanuni koşulları varsa katılma alacağına mahsuben konut üzerinde intifa veya oturma hakkı istemini; m.652 ise miras hakkına mahsuben özgülemeyi ve haklı sebeple mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasını düzenler. Uygulanacak mal rejimi, konutun mülkiyeti, alacaklar ve diğer mirasçıların hakları ayrı incelenir. TMK m.530 ise eşin intifa seçeneğini değil, mirastan feragatte tereke alacaklılarının haklarını düzenler.
Maltepe’de belgeler ve yetki
Yasal mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden veya kanuni koşulları varsa noterden alınabilir (TMK m.598). Noterlik Kanunu m.71/B uyarınca yargılama gerektiren, nüfus kayıtlarının yetersiz olduğu veya yabancıların talep ettiği başvurularda noter belge veremez. Noter belgesine itiraz ile mahkeme belgesinin çekişmeli iptali farklıdır. Görev ve yetki, talebe göre belirlenir: HMK m.11 kapsamındaki miras davalarında ölenin son yerleşim yeri; m.12 kapsamındaki taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Maltepe adresi tek başına bütün başvuruların yerini belirlemez. Elinizde hukuka uygun şekilde bulunan ilgili belgeler değerlendirilir. Mirasçılık belgesi alma adımları sayfası ilk işlemleri açıklar.
Vasiyetname düzenleyecekler için
Mirasbırakan, tasarruf edebileceği sınırlar içinde vasiyetnameyle belirli mal bırakabilir veya mirasçı atayabilir. Vasiyetname resmî, el yazılı veya yalnız olağanüstü durumlar yüzünden diğer şekillerin yapılamadığı hâllerde sözlü yapılabilir (TMK m.531–539). Her şeklin kendi koşulları vardır; şekil, ehliyet ve irade sakatlığı iddiaları somut olaya göre değerlendirilir (m.557). Vasiyetname hazırlama adımları bu ayrımları açıklar.
Aile konutu ve ev eşyası
Tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa, sağ kalan eş bunlar üzerinde miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir (TMK m.652). Haklı sebepler varsa eşin veya diğer yasal mirasçılardan birinin istemiyle mülkiyet yerine intifa ya da oturma hakkı tanınmasına karar verilebilir. Mirasbırakanın meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı meslek veya sanatı icrası için gerekli bölümlerde eş bu hakları kullanamaz; tarımsal taşınmazlara ilişkin hükümler saklıdır. Talep, tereke değeri, eşin miras hakkı ve diğer mirasçıların haklarıyla birlikte değerlendirilir; sonuç otomatik değildir.
Miras öncesinde mal rejimi tasfiyesi
Mal rejimi eşlerden birinin ölümüyle sona erer (TMK m.225). Uygulanacak mal rejimi, kişisel ve edinilmiş mallar, borçlar ve varsa eşlerin birbirinden alacakları belirlenir. Katılma alacağı ile miras payı farklı hukuki kalemlerdir; her evlilikte otomatik olarak aynı hesap veya alacak doğduğu söylenemez. Aile konutuna ilişkin m.240 istemi de mirasın paylaşılmasındaki m.652 isteminden ayrı koşullara tabidir.
Hizmet kapsamı
- Sağ kalan eş ve altsoy arasındaki payların hesaplanması
- Aile konutu üzerinde mülkiyet, intifa veya oturma hakkı taleplerinin değerlendirilmesi
- Vasiyetnamenin düzenlenmesi, iptali ve tenkisi
- Mirasçılık belgesine itiraz
- Önceki evlilikten çocuklarla paylaşım uyuşmazlıkları
- Mirasın reddi veya kabulü konusunda değerlendirme
Tenkis ve iptal süreleri
Tenkis davası açma hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden bir yıl; vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden on yıl geçmekle düşer. TMK m.571/2’deki özel başlangıç saklıdır; tenkis defi her zaman ileri sürülebilir. Ölüme bağlı tasarrufun iptali davasında m.559 uyarınca tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden bir yıl; vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın geçmesi tarihinden itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıl söz konusudur. Hükümsüzlük defi her zaman ileri sürülebilir. Başlangıç ve talep türü somut olayda belirlenir. Tenkis davası adımları ve vasiyetnamenin iptali sayfaları incelenebilir.
Sıkça sorulan sorular
Eşim öldü, çocuklarım evi satmamı istiyor; zorunlu mu?
Her mirasçı, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça paylaşmayı isteyebilir (TMK m.642). Aynen paylaşma, satış ve erteleme koşulları ayrı değerlendirilir; her uyuşmazlık otomatik satışla sonuçlanmaz. Sağ kalan eşin aile konutuna ilişkin m.240 ve m.652 talepleri de kendi koşullarıyla incelenir. Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında kanuni istisnalar saklı olmak üzere dava öncesi arabuluculuk gerekir (6325 sayılı Kanun m.18/A–B).
Vasiyetle çocuklarımdan birini mirastan tamamen yoksun bırakabilir miyim?
Saklı pay, kanunda belirlenen sınırlar içinde korunur (TMK m.505–506). Mirasçılıktan çıkarma, m.510’daki sebeplere dayanır; sebep ölüme bağlı tasarrufta gösterilmeli, itiraz hâlinde m.512’deki ispat ve sonuç koşulları değerlendirilmelidir. Sırf mirasçıyı istememek, saklı payı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Sağ kalan eş miras payını alırsa evden çıkarılabilir mi?
Miras payının alınması tek başına konutun kullanımını veya tahliyeyi belirlemez. Konutun kime ait olduğu, paylaşma durumu, varsa kullanım anlaşmaları ve eşin m.240 veya m.652 kapsamında istem koşulları incelenir. Somut belgeler görülmeden konutta kalınacağı veya çıkılması gerekeceği kesin söylenemez.
Eşimin ölümünden sonra ortak hesaplardaki para kime aittir?
Hesabın sözleşmesi, paranın kime ait olduğu, mal rejiminden doğan alacaklar ve bankanın mevzuata uygun işlem koşulları incelenir. Sadece hesabın ortak olması bakiyenin tamamının otomatik olarak sağ kalan eşe veya terekeye ait olduğunu göstermez. Mirasçılık sıfatı ve payların belgelenmesi istenebilir; somut pay ve işlem ayrıca belirlenir.
Eski eşimin çocukları da benim mirasçım mıdır?
Ortak çocuklarınız sizin altsoyunuz olarak yasal mirasçıdır (TMK m.495). Eski eşinizin yalnız kendisinden olan ve sizinle soybağı veya evlatlık ilişkisi bulunmayan çocuğu ise sırf bu ilişki nedeniyle sizin yasal mirasçınız olmaz (m.495,500). Boşanan eşler bu sıfatla birbirlerine mirasçı olamaz; ölüm boşanma davası sürerken gerçekleşmişse m.181’deki özel koşullar ayrıca incelenir.
Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.