Bayrampaşa’da Boşanma Davası Sırasında Geçici Önlemler

Bayrampaşa, hal ve sanayi sitelerinin, yoğun ticaret akışının ve eski mahalle dokusunun bir arada yer aldığı bir ilçedir. Esnaf ailelerinde ve ortak iş yürüten çiftlerde, bir boşanma davası açıldığında ilk haftalarda yaşanan sorun çoğunlukla aynıdır: ev kimde kalacak, geçim nasıl sürecek, çocuk kimin yanında olacak ve ortak iş ne olacak. Bu sayfa, Bayrampaşa’da boşanma davası açmayı düşünen ya da açılmış bir davayla karşılaşan kişiler için dava sırasında hâkimin alabileceği geçici önlemleri anlatır. Dosyalarda Av. Bilal Alyar vekil olarak görev alır.

Geçici Önlem Nedir?

Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, davanın süresince gerekli önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Bu önlemler, nihai karar verilene kadar eşlerin ve çocukların hayatını düzenler. Talep dilekçede açıkça yazılırsa değerlendirme daha hızlı yapılır; talep yazılmasa da hâkim gerekli gördüğü önlemleri kendiliğinden alabilir. Geçici önlemler tedbir niteliğinde olduğundan, nihai karar aşamasında değişebilir.

• Tedbir nafakası: Eşin ve çocukların geçimi için dava süresince ödenecek nafaka.
• Ortak konutun kullanımı: Evde kimin kalacağı ve diğer eşin barınmasının nasıl sağlanacağı.
• Çocuğun durumu: Çocuğun kimin yanında kalacağı ve diğer ebeveynle kişisel ilişkinin nasıl işleyeceği.
• Malvarlığının korunması: Taşınmazların devrinin ya da malvarlığının eritilmesinin önlenmesi.

Tedbir Nafakası Nasıl Belirlenir?

Tedbir nafakası, boşanma davası sırasında ihtiyacı olan eşin ve çocukların geçimini güvence altına alır. Hâkim miktarı belirlerken eşlerin gelir durumunu, çocukların ihtiyaçlarını ve yaşam standardını göz önünde tutar. Ücretli çalışanlarda bordro ve banka kayıtları, esnaf ve serbest çalışanlarda ise vergi levhası, kira sözleşmeleri, vergi beyanları ve faaliyet belgeleri gelir tespitinde kullanılır. Gelirini düşük göstermeye çalışan tarafın beyanı, mahkemece diğer delillerle karşılaştırılır.

Tedbir nafakası dava boyunca ödenir; kararla birlikte yoksulluk nafakası veya iştirak nafakası olarak devam edebilir ya da kalkabilir. Ödenmeyen tedbir nafakası için ilamlı icra takibi başlatılabilir ve İİK m.344 uyarınca tazyik hapsi istenebilir.

Ortak Konut ve Eşin Evden Ayrılması

Evlilik birliğinin yönetimi ve ortak konutun seçimi eşlere aittir (TMK m.186). Eşlerden birinin haklı bir sebebi varsa, ayrı yaşama hakkı vardır; haklı sebep, kişiliğinin ya da ekonomik güvenliğinin ciddi biçimde tehlikede olması gibi hâlleri kapsar. Bu durumda geçimin nasıl sağlanacağı hâkim tarafından belirlenir (TMK m.197). Evden ayrılan eşin, ayrılmanın sebebini belgelemesi ve nafaka ile çocuklarla ilişkiyi koruması sonraki aşamada önem taşır. Aile konutu tek eşin adına kayıtlıysa diğer eşin rızası olmadan konut üzerinde işlem yapılamaz (TMK m.194).

İş Yeri ve Ortak Ticari Faaliyet

Eşlerin birlikte yürüttüğü bir iş yeri ya da ortak şirket varsa, boşanma davasıyla birlikte bu işletmenin geleceği de tartışma konusu olur. Boşanma davası, ticari ortaklığı kendiliğinden sona erdirmez. Ortaklık ilişkisi sözleşme, esas sözleşme ve ticaret hukuku kurallarına tabidir; mal rejimi tasfiyesinde ise payların değeri hesaba girer. Dava sırasında iş yerinin devri veya hisselerin başkasına geçirilmesi riski varsa ihtiyati tedbir talep edilebilir (HMK m.389 vd.).

Dava Açılmadan Önce: Evlilik Birliğinin Korunması

Dava açılmadan önce de eşler, evlilik birliğinin korunması amacıyla hâkime başvurabilir (TMK m.185 vd.). Geçimden kaçınma, nafaka ödenmemesi ya da ortak yaşamın tatili gibi konularda, hâkimden bir önlem alınması istenebilir. Bu başvuru boşanma davasının ön şartı değildir; ancak ileride açılacak davada hâkimin tarafların durumuna ilişkin ilk değerlendirmesini oluşturabilir.

Geçici önlem talebinde izlenecek adımlar

Aile hukukunda geçici önlemler, dava sonuçlanana kadar tarafların ve çocukların gündelik düzenini korumak için istenir. Bayrampaşa’da yaşayan ailelerde konut, çocukların okulu ve iş yeri bağlantıları sıkça birlikte gündeme geldiğinden talep başlıkları baştan düzenli biçimde hazırlanmalıdır.

1. Önce talep edilecek önlemlerin listesi çıkarılır: nafaka, çocukla kişisel ilişki, konutun kullanımı, mal kaçırmaya karşı tedbir;
2. Her talep için dayanak olgular ve belgeler ayrı ayrı toplanır;
3. Talep dava dilekçesinde veya ayrı bir tedbir dilekçesiyle mahkemeye sunulur;
4. Mahkeme gerektiğinde karşı tarafı dinlemeden de geçici karar verebilir; karara itiraz yolu açıktır;
5. Kararın uygulanması için gerekli tebligat ve icra işlemleri takip edilir.

Tarafların sonradan yapacağı değişiklik talepleri

Geçici önlem kararı kesin ve değişmez değildir. Çocuğun okulu değişmişse, bir tarafın geliri düşmüşse veya konutun kullanımında yeni bir sorun çıkmışsa karar güncellenebilir. Bu nedenle kararı veren mahkemeye sunulan her yeni belge, ileride hazırlanacak değişiklik talebinin dayanağı olur. Belgelerin tarihli ve düzenli saklanması bu bakımdan önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Dava açılınca eşim evden çıkmak zorunda kalır mı?

Bu bir otomatik sonuç değildir. Hâkim, tarafların durumunu değerlendirir; şiddet veya tehdit varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında ayrıca uzaklaştırma tedbiri alınabilir (m.5).

Tedbir nafakasına karşı itiraz edilebilir mi?

Geçici önlem kararlarına karşı kanun yoluna başvurulabilir; ancak asıl çözüm, değişen koşullar varsa nafakanın düzeltilmesi için hâkimden talepte bulunmaktır.

Dükkânın kirası kimde kalır?

İş yeri kira sözleşmesi, kiracı olan eş adına devam eder. Boşanma davası, kira ilişkisini kendiliğinden sona erdirmez; ortak işletme varsa sözleşmeye ve ortaklık hukukuna göre hareket edilir.

Geçici önlemler kaç ay geçerlidir?

Önlemler dava boyunca geçerlidir; hâkim koşullar değiştiğinde bunları değiştirebilir veya kaldırabilir.

Evden uzaklaştırma ile aile konutu şerhi aynı şey midir?

Hayır. Şiddet hâlinde koruma kararları ayrı bir kanuna dayanır; aile konutu şerhi ise eşin rızası olmadan konut üzerinde tasarruf edilmesini engelleyen tapu kaydıdır (TMK m.194).

Geçici önlem kararı verildikten sonra uymayan taraf ne olur?

Karar türüne göre icra yoluna veya mahkemeden yaptırım talebine başvurulabilir. Hangi yolun uygun olduğu kararın içeriğine bağlıdır.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.