Bağcılar’da Ticari Uyuşmazlıklar: Alacak, Çek-Senet ve Sözleşme Davaları

Bağcılar’da tacirler arasındaki ilişkiler çoğunlukla mal teslimi, vadeli ödeme ve çek ya da senet düzenine dayanır. Teslim edilen malın bedelinin ödenmemesi, çekin karşılıksız çıkması, sözleşmenin tek taraflı sona erdirilmesi ve rakip bir işletmenin haksız davranışı bu alanın tipik uyuşmazlıklarıdır. Ticari dava, genel hukuk davasından farklı olarak özel görevli mahkemede görülür, ispat kuralları ve süreleri bakımından kendine özgü hükümlere sahiptir. Aşağıda Bağcılar’daki işletmeler için bu çerçevenin ana hatları anlatılmaktadır.

Ticari dava nedir, hangi mahkemede görülür?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, hangi davaların ticari dava sayılacağını belirler: Kanun’un 4. maddesindeki mutlak ticari davalar ile iki tarafın da tacir olduğu ve uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgili olduğu nisbi ticari davalar bu grubadır. Bu davalara asliye ticaret mahkemeleri bakar (m.5). Davanın taraflarından birinin tacir olmaması ya da konunun ticari işletmeyle ilgisiz olması durumunda görevli mahkeme değişebilir; bu nedenle dava açmadan önce nitelendirme yapılmalıdır.

Dava şartı arabuluculuk

Konusu belli bir paranın ödenmesi olan ticari davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TTK m.5/A). Arabulucu, kanunda belirtilen süre içinde sonuç alamazsa son tutanağın düzenlenmesiyle dava yolu açılır; tutanak dava dilekçesine eklenir. Başvuru yapılmadan açılan dava, usulden reddedilir. Bu aşama, yalnızca bir formalite sayılmamalıdır: talep miktarı, taraf bilgileri ve uyuşmazlığın konusu başvuruda doğru yazılmazsa sonradan itiraz konusu olabilir. Ayrıntılar için arabuluculuk rehberi okunabilir.

Ticari alacağın tahsilinde izlenebilecek yollar

1. Borçluya noter aracılığıyla ihtar gönderilerek temerrüt tarihi belirlenir; ticari işlerde avans faizi uygulanabilir.
2. Alacak belgeye bağlıysa ilamsız icra takibi başlatılır. Borçlu itiraz ederse takip durur.
3. İtiraz halinde alacaklı, İİK m.67 uyarınca itirazın iptali davası açabilir; alacak belgeli ise m.68 kapsamında itirazın kaldırılması da değerlendirilir.
4. Borçlunun mal kaçırma riski varsa ihtiyati haciz istenebilir (İİK m.257). Haciz kararından sonra dava açmak için kanunda öngörülen kısa süreye uyulmalıdır.

Hangi yolun seçileceği; alacağın belgeye dayanıp dayanmadığına, borçlunun mali durumuna ve ispat araçlarının varlığına bağlıdır.

Çek ve senetten doğan uyuşmazlıklar

Çek ve bono gibi kambiyo senetlerinde, şekil şartları eksiksiz ise kambiyo senetlerine özgü takip yolu kullanılabilir. Bu yolda borçlunun itiraz ve şikâyet süreleri genel takibe göre kısadır; bu yüzden tebligat tarihi gecikmeden kayda geçirilmelidir. Çekte hamilin başvuru hakları, Türk Ticaret Kanunu’nun 814. maddesi uyarınca üç yıllık zamanaşımına bağlıdır; bono bakımından da üç yıllık süre aranır (m.749). Karşılıksız çekte ayrıca 5941 sayılı Çek Kanunu’nun yaptırımları gündeme gelir. Senet düzenlemede yazım hataları, ciro zincirindeki kopukluk ve keşide yeri gibi şekil unsurları sonradan tartışma konusu olabileceğinden, belgenin aslının saklanması önemlidir.

Ticari satımda ayıp ve ispat

Ticari satımda alıcı, teslim aldığı malı gözden geçirmek ve ayıp varsa bildirmekle yükümlüdür. Türk Ticaret Kanunu m.23/1-c uyarınca teslim sırasında açıkça belli olan ayıp iki gün içinde satıcıya ihbar edilmelidir; açıkça belli olmayan ayıplarda alıcı malı sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmek ve ayıp çıkarsa bu süre içinde ihbar etmekle yükümlüdür. Olağan incelemeyle ortaya çıkmayan gizli ayıplarda ise TBK m.223/2 uyarınca ayıp ortaya çıkar çıkmaz ihbar gerekir. Bu süreler kaçırıldığında alıcı birçok hakkını kaybedebilir. Ticari defterlerin lehe ve aleyhe delil olma gücü ise TTK m.64’te düzenlenmiştir; Bağcılar’daki işletmelerde fatura, irsaliye ve defter kayıtlarının tutarlılığı bu açıdan önem taşır.

Haksız rekabet

Rakibin yanıltıcı beyanlarda bulunması, müşteri listesini hukuka aykırı biçimde kullanması veya taklit yoluyla karışıklık yaratması halinde TTK m.54 vd. uygulanır. Dava, tecavüzün tespiti, men’i ve tazminatı kapsayabilir. Bu alandaki ayrıntılar için haksız rekabet sayfasına bakılabilir.

Dava öncesi hazırlık listesi

Ticari uyuşmazlıkta dosyanın düzenli hazırlanması hem arabuluculuk hem de dava aşamasında kolaylık sağlar. Genellikle şu belgeler bir araya getirilir:

• Sözleşme, sipariş formu ve varsa ek protokoller.
• Fatura, irsaliye, teslim tutanağı ve banka dekontları.
• Çek veya senedin aslı, ciro silsilesi ve ibraz kayıtları.
• Tarafların e-posta ve mesaj yazışmaları, noter ihtarnameleri.
• Ticari defter ve muhasebe kayıtlarından ilgili dönem çıktıları.

Belgelerin tarih sırasıyla düzenlenmesi, uyuşmazlığın hangi tarihte başladığını ve temerrüdün ne zaman oluştuğunu göstermeyi kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular

Bağcılar’daki bir tedarikçim faturayı ödemiyor; önce icra mı yoksa dava mı?

Alacak belgeye bağlıysa genellikle ilamsız icra takibi başlatılır. Borçlu itiraz ederse, ticari davada arabuluculuk şartı da gözetilerek itirazın iptali yoluna gidilir.

Karşılıksız çıkan çekte hangi süreler önemlidir?

Hamilin yasal başvuru hakları için üç yıllık zamanaşımı, ayrıca ibraz süreleri ve takip tarihleri izlenmelidir. Her çekte bu tarihler, keşide edilen tarihe göre ayrıca hesaplanır.

Sözleşmemde yetki veya tahkim şartı varsa dava açabilir miyim?

Geçerli bir tahkim şartı bulunduğunda dava, mahkeme yerine hakem önünde görülür. Şartın metni, kapsamı ve geçerliliği ayrıca incelenmelidir.

Malı teslim aldım ama ayıplı çıktı. Ne zaman bildirmeliyim?

Açık ayıpta TTK m.23’teki sekiz günlük süre dikkate alınmalı, bildirim yazılı ve ispatlanabilir yapılmalıdır. Gizli ayıpta, ayıbın öğrenilmesinden sonra gecikmeden bildirim yapılır.

Arabulucuya başvurmadan dava açarsam ne olur?

Dava şartı eksik olduğundan mahkeme, davayı usulden reddeder. Bu nedenle para alacağına dayalı ticari davalarda arabuluculuk, dava hazırlığının ilk aşamasında yapılmalıdır.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.