Eyüpsultan’da İşyeri Devri ve İşveren Değişikliğinde İşçi Hakları
Eyüpsultan; sanayi ve depolama alanları, ticari işletmeler, hizmet sektörü ve konut bölgelerinin bir arada bulunduğu, iş yaşamının çeşitli olduğu bir ilçedir. İşletmelerin el değiştirmesi, taşınması veya küçülmesi bu ortamda sık yaşanır. İşyerinin devredilmesi durumunda çalışanların hakları ve işverenin sorumlulukları, bu sayfanın ana konusudur.
İşyeri devri nedir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 6. maddesi, işyerinin veya bir bölümünün hukuki bir işleme dayanarak başka birine geçmesi durumunda iş sözleşmelerinin devralana geçeceğini düzenler. Bu geçiş kendiliğinden olur; işçinin ayrıca yeni bir sözleşme imzalamasına gerek yoktur. Devir tarihinde mevcut iş sözleşmeleri, tüm hak ve borçlarıyla devralana geçer. Devredilen işyerinin eski sahibi de devirden önce doğan borçlardan devir tarihinden itibaren iki yıl boyunca devralanla birlikte sorumludur. Yalnızca ticari unvanın veya mal varlığının devri her zaman bu sonucu doğurmaz; ekonomik bütünlüğün korunup korunmadığına bakılır.
Devir sonrası işçinin durumu
- İşçinin kıdemi devralan işveren yanında devam eder;
- Devir sebebiyle yapılan fesih, kendiliğinden geçerli sebep sayılmaz; ancak ekonomik, teknolojik veya organizasyonel zorunluluk varsa değerlendirme yapılır;
- İşçilerin ücret ve sosyal haklarında devralan tarafından tek taraflı indirim yapılması esaslı değişiklik sayılabilir;
- Devir öncesinde ödenmeyen alacaklar için hangi işverene başvurulacağı belirlenmelidir.
Toplu işçi çıkarma
İşverenin ekonomik, teknolojik veya benzeri sebeplerle belirli bir sayıda işçiyi kısa süre içinde işten çıkarması, 4857 sayılı Kanun’un 29. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. İşveren, fesih öncesinde bölge çalışma müdürlüğüne, Türkiye İş Kurumu’na ve işyeri sendika temsilcisine yazılı bildirim yapmak ve belirli bir süre geçmeden fesihleri işleme koymamak zorundadır. Kurala aykırı hareket eden işverene idari para cezası uygulanır. Bu konuda işe iade davası şartları sayfası da incelenebilir.
Kıdem tazminatının sorumlusu kim?
Devir hâlinde kıdem tazminatı, genellikle devralan işverence ödenir; ancak eski işveren de iki yıl süreyle birlikte sorumludur. İşçinin devir sırasında ayrılması, devralan veya eski işverene karşı talebin nasıl yöneltileceğini etkiler. Bu nedenle devir sözleşmesi, işçi listesi ve devir tarihindeki bordrolar önem taşır. İşçi, iki işverene karşı birlikte arabuluculuk başvurusu yapabilir. Genel çerçeve için İstanbul iş hukuku sayfasına bakılabilir.
Arabuluculuk ve yetkili mahkeme
Alacak ve tazminat davalarında arabuluculuk başvurusu zorunludur. Devir hâlinde karşı taraf olarak hangi işverenlerin gösterileceği, başvurunun etkililiği açısından özen gerektirir. Eyüpsultan’daki bir işyeri için yetkili iş mahkemesi, işin yapıldığı yer veya davalı yerleşimine göre belirlenir; ilçenin bağlı olduğu adliye bu bakımdan kontrol edilmelidir.
Kurgu örneği
Eyüpsultan’da bir depo işletmesi, faaliyetini aynı müşteri portföyü ve aynı çalışanlarla başka bir şirkete devrettiyse, işçilerin kıdem ve izin hakları devralana geçebilir. Eski şirket işçilere eski işyeri adına düzenlenmiş bir fesih bildirimi gönderirse, bildirimin devir şartlarına uygun olup olmadığı tartışmalı hale gelir. Örnek varsayımsaldır.
İşçinin devir sırasında yapabilecekleri
İşyerinin devredileceği duyulduğunda işçi, ücret ve kıdem kayıtlarının bir kopyasını alıp saklamalı, yıllık izin kullanımını ve ödenmemiş alacaklarını yazılı olarak işverenlerden istemelidir. Devir sırasında yeni bir sözleşme imzalatılmak istenirse, eski sözleşmeden doğan hakların korunup korunmadığı dikkatle okunmalıdır. İşçiye sunulan yeni sözleşmede kıdemin sıfırlanması veya ücretin düşürülmesi, esaslı değişiklik olarak değerlendirilebilir. Şüphe varsa belge imzalanmadan önce hukuki görüş alınmalıdır.
İşveren açısından devir hazırlığı
Devreden ve devralan işverenin, işçi listesi, izin bakiyeleri, tazminat yükümlülükleri ve devam eden davalar için bir envanter hazırlaması yararlıdır. Devir sözleşmesinde işçi alacaklarının hangi tarafa ait olacağının yazılması, taraflar arası rücu ilişkisini düzenler; ancak bu hüküm işçiye karşı sorumluluğu kaldırmaz. İşçilere devir hakkında önceden bilgi verilmesi, güveni korumak ve uyuşmazlık riskini azaltmak bakımından önerilir.
Devir ile fesih arasındaki sınır
İşverenin devirden hemen önce işçileri çıkarıp devralan firmanın yeni işçilerle çalışması, sözleşmelerin devri hükmünü etkisiz kılmaya yönelik bir uygulama olarak incelenebilir. Bu tür durumlarda fesih tarihleri, devir sözleşmesi ve yeni işe alınan kişilerin listesi birlikte karşılaştırılır. Böyle bir karşılaştırma, işçinin hangi işverenin işçisi sayılacağına ilişkin değerlendirmeye ışık tutar.
Sıkça sorulan sorular
Eyüpsultan’daki işyerim devredildi, yeni işveren beni çıkarabilir mi?
Devralan işveren, sözleşmeye devir şartlarına uyarak ancak geçerli bir sebebe dayanarak son verebilir. Fesih sebebinin devir olması tek başına yeterli sayılmaz.
Eski işverenimden hâlâ alacağım var, kime başvurmalıyım?
Devirden önce doğan borç için iki taraf birlikte sorumlu olabilir. Hangi işverene karşı hangi sürede başvurulacağı devir tarihine göre belirlenir.
Şirket birleşmesi ve devir arasındaki fark nedir?
Birleşmede şirketlerin hukuki varlığı değişir; devirde ise işyeri veya bir bölümü başka bir işverene geçer. İş sözleşmelerine etkisi her iki durumda ayrıca incelenir.
Toplu çıkarma bildirimi yapılmadıysa işçiler ne yapabilir?
Fesih bildiriminin usule uygunluğu incelenir; işe iade ve tazminat talepleri için süreler kaçırılmadan arabuluculuğa başvurulmalıdır.
Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.