Hukuki danışmanlık almak isteyen kişinin ilk sorusu çoğu zaman avukata nasıl ulaşacağı ve görüşmeye neyle gideceğidir. Bu rehber randevulu ilk görüşmeye hazırlığı, avukatlık sözleşmesi ve ücretin yasal çerçevesini, vekâletnamenin nasıl verildiğini, avukatın sır saklama yükümlülüğünü, adli yardım yolunu ve ceza dosyalarında zorunlu müdafiliği resmî mevzuat metnine dayanarak anlatır. Sayfa genel bilgilendirme amacı taşır; somut dosyanız için kişisel bir hukuki görüş veya ücret teklifi değildir.
Danışma talebi ve randevulu ilk görüşme
Bu sayfada telefon hattı üzerinden anlık hukuki değerlendirme yapılmaz; danışma talepleri iletişim sayfası üzerinden iletilir ve görüşme randevuyla planlanır. İlk mesajınızda konuyu birkaç cümleyle özetlemeniz, varsa yaklaşan duruşma, tebligat veya işlem tarihini belirtmeniz yeterlidir. Kimlik belgesi, dosya numarası, sağlık kaydı veya üçüncü kişilere ait bilgileri ilk mesaja eklemeyin; hangi belgelerin hangi yolla paylaşılacağı görüşmede kararlaştırılır. Randevu talebi göndermek dosyanın üstlenildiği veya sürelerin takip edildiği anlamına gelmez; süreli bir işleminiz varsa bunu ayrıca teyit edin.
Hukuki danışmanlık ile dosya takibi ayrı işlerdir. Bir sözleşmenin incelenmesi, yazılı görüş hazırlanması, açılmış bir davanın veya icra dosyasının takibi farklı kapsam, süre ve ücret gerektirir. Görüşmenin sonunda sözlü değerlendirme mi yapılacağı, yazılı görüş mü verileceği ya da dosya takibinin üstlenilip üstlenilmeyeceği baştan netleştirilmelidir.
İlk görüşmeye hazırlanacak belgeler
Her dosyada aynı evrak gerekmez; ancak aşağıdaki liste çoğu görüşmede zaman kazandırır:
- Olayların tarih sırasıyla kısa bir özeti ve taraflarla ilişkinizin açıklaması.
- Ulaşmak istediğiniz sonuç ve cevap beklediğiniz sorular.
- Konuyla ilgili sözleşme, fatura, dekont, yazışma ve ekran görüntülerinin listesi.
- Size ulaşmış tebligat, ihtarname, ödeme emri, mahkeme veya savcılık evrakı.
- Devam eden bir dosya varsa mahkemesi, aşaması ve bildiğiniz yaklaşan tarihler.
- Daha önce başka bir vekâlet verilmişse vekâletnamenin örneği.
Belgelerin asıllarını değil, önce listesini ve okunaklı örneklerini hazırlamanız yeterlidir. Hangi belgenin aslının gerekeceği, işin niteliğine göre görüşmede belirlenir.
Avukatın sır saklama yükümlülüğü
1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.36’ya göre avukatların kendilerine tevdi edilen veya avukatlık görevi dolayısıyla öğrendikleri hususları açığa vurmaları yasaktır. Aynı maddeye göre avukat bu hususlar hakkında ancak iş sahibinin muvafakatini almışsa tanıklık edebilir; muvafakat olsa bile tanıklıktan çekinebilir ve çekinme hakkının kullanılması hukuki ve cezai sorumluluk doğurmaz. Bu yükümlülük, görüşmede olayı eksiksiz anlatabilmeniz için güvence oluşturur. Yine de ilk mesajda yalnız konunun özetini paylaşmak, kişisel verilerin gereksiz yere dolaşıma girmesini önler.
Avukatlık sözleşmesi ve avukatlık ücreti
Avukatlık Kanunu m.163’e göre avukatlık sözleşmesi serbestçe düzenlenir ve belli bir hukuki yardımı ve meblağı yahut değeri kapsaması gerekir; yazılı olmayan anlaşmalar genel hükümlere göre ispatlanır. Bu nedenle işin kapsamını ve ücreti yazılı sözleşmeyle belirlemek her iki taraf için de açıklık sağlar. Kanunun 164. maddesi avukatlık ücretini avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağ veya değer olarak tanımlar; yüzde yirmi beşi aşmamak üzere dava değerinin belli bir yüzdesinin ücret olarak kararlaştırılabileceğini ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında vekâlet ücreti kararlaştırılamayacağını düzenler. Güncel Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, 3 Kasım 2026 tarihinde yayımlanmış ve 24. maddesi uyarınca aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Avukatlık Kanunu m.173’e göre sözleşmede aksine hüküm yoksa kararlaştırılan ücret yalnız avukatın üzerine aldığı işin karşılığıdır; bağlantılı olsa bile başka dava, icra takibi ve hukuki yardımlar ayrı ücrete tabidir. Aynı maddeye göre işin yapılması için gereken vergi, harç ve giderler iş sahibinin sorumluluğundadır ve bunlar için yeterli avansın verilmesi gerekir. Sözleşmeyi imzalamadan önce ücretin hangi işleri kapsadığını, giderlerin nasıl karşılanacağını ve ödeme takvimini yazılı olarak netleştirin. Ücret ve giderlerin ayrıntısı için avukatlık ücreti rehberini inceleyebilirsiniz.
Vekâletname ve noter işlemi
Dosya takibi kararlaştırılırsa avukatın sizin adınıza işlem yapabilmesi için vekâletname gerekir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.76’ya göre avukat, açtığı veya takip ettiği dava ve işlerde noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini dosyaya ibraz etmek zorundadır. Avukatlık Kanunu m.56 da avukatın vekâletnamenin örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu onaylayarak kullanabileceğini ve vekâletnamelerin Türkiye için tek tip olduğunu düzenler. Uygulamada vekâletname, kimlik belgesiyle notere başvurularak verilir; vekâletnamede hangi yetkilerin yer alacağını notere gitmeden önce avukatınızla konuşun. Adımlar için avukata vekâlet verme rehberine bakabilirsiniz.
Avukat tutmanın zorunlu olduğu ve olmadığı hâller
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.71’e göre dava ehliyeti bulunan herkes davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir. Avukatlık Kanunu m.35 de dava açmaya yeteneği olan herkesin kendi davasına ait evrakı düzenleyebileceğini ve işini takip edebileceğini belirtir; buna karşılık başkası adına hukuki mütalaa vermek, dava açmak ve savunmak gibi işler yalnız baroda yazılı avukatlara aittir. Aynı madde, belirli sermaye büyüklüğündeki anonim şirketler ile üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatiflerinin sözleşmeli avukat bulundurmasını zorunlu tutar.
Ceza yargılamasında kural farklıdır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.150’ye göre şüpheli veya sanıktan bir müdafi seçmesi istenir; müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse istemi hâlinde müdafi görevlendirilir. Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul ya da sağır ve dilsiz ise istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir; alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan yapılan soruşturma ve kovuşturmada da aynı hüküm uygulanır (CMK m.150/1-3). Kendi başınıza işlem yapabilmeniz, usul kurallarını ve süreleri göz ardı edebileceğiniz anlamına gelmez; karar işin niteliğine, aşamasına ve olası sonuçlarına göre verilmelidir.
Adli yardım ve baro adli yardım bürosu
Avukatlık Kanunu m.176’ya göre adli yardım, avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı bulunmayanlara Kanunda yazılı avukatlık hizmetlerinin sağlanmasıdır. Kanunun 177. maddesine göre bu hizmet baro yönetim kurullarınca avukatlar arasından oluşturulan adli yardım bürosu tarafından yürütülür; birden fazla baronun bulunduğu illerde her baro kendi adli yardım bürosunu oluşturur. Kanunun 178. maddesine göre adli yardım istemi adli yardım bürosuna veya temsilcilerine yapılır, istek sahibi isteminde haklı olduğunu delillerle kanıtlamak zorundadır; istemin reddi hâlinde baro başkanına yazılı veya sözlü başvurulabilir ve baro başkanının kararı kesindir.
Mahkeme önündeki giderler bakımından ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.334 düzenlemesi vardır: kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama veya takip giderlerini kısmen ya da tamamen ödeme gücünden yoksun olan kişiler, talepleri açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardımdan yararlanabilir. Yabancılar için ayrıca karşılıklılık şartı aranır. Gelir durumunuz avukatlık ücretini karşılamaya elvermiyorsa, bağlı olduğunuz il barosunun adli yardım bürosuna başvurmak ilk yol olabilir.
Avukat seçerken dikkat edilecek nötr ölçütler
Avukatlık Kanunu m.55, avukatların iş elde etmek için reklam sayılabilecek her türlü teşebbüs ve harekette bulunmasını yasaklar. Bu nedenle avukatlar arasında yapılan sıralamalar resmî bir unvan değildir ve seçim için güvenilir ölçüt sayılmaz. Karar verirken şu doğrulanabilir noktalara bakın:
- Avukatın baro kaydı: Türkiye Barolar Birliği ve ilgili baronun resmî avukat sorgulama ekranından ad ve soyadla kontrol edilebilir; size gönderilen bir mesajdaki numara veya bağlantıyı tek başına kimlik teyidi saymayın.
- Dosyanızın konusunun avukatın çalışma alanlarıyla örtüşmesi ve dosyadan kimin sorumlu olacağı.
- İşin kapsamı, ücret, giderler ve ödeme koşullarının yazılı sözleşmede açıkça yer alması.
- Olası yolların, risklerin ve belirsiz noktaların açıkça anlatılması; kesin sonuç sözü verilmemesi.
- İletişim yönteminin ve belge paylaşım usulünün baştan belirlenmesi.
İki avukat farklı yol öneriyorsa aynı belgeleri ve aynı hedefi değerlendirip değerlendirmediklerini sorun. Yalnız daha düşük ücrete veya kesin sonuç vaadine bakarak karşılaştırma yapmayın. Tek başına çalışan avukat ile ekip hâlinde çalışan büro arasında herkese uyan bir üstünlük kuralı yoktur; belirleyici olan, ihtiyacınız olan işin kapsamı ve bu kapsamın sözleşmeye nasıl yansıdığıdır.
Görüntülü görüşme ve çalışma alanları
İlk görüşme, uygun dosyalarda randevulu görüntülü görüşme olarak da yapılabilir; işleyişi ve mahkemedeki e-Duruşmadan farkı online danışma rehberinde anlatılmıştır. Ceza, aile, gayrimenkul, kira, icra, ticaret, bilişim ve kripto varlık hukuku alanlarında danışma ve dosya takibinin kapsamı somut ihtiyaç üzerinden görüşülür; konuya göre başlangıç için çalışma alanlarımızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İlk hukuki danışma görüşmesi ücretli mi?
Görüşmenin kapsamı, süresi ve ücreti randevu öncesinde netleştirilir. Avukatlık Kanunu m.164’e göre Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında ücret kararlaştırılamaz; bu nedenle ücret, işin kapsamına göre önceden açıkça belirlenir.
Telefonla hukuki görüş alabilir miyim?
Belge görülmeden ve olay dinlenmeden verilen değerlendirme yanıltıcı olabilir. Bu nedenle talepler iletişim sayfasından alınır ve randevulu, yüz yüze veya görüntülü görüşme planlanır.
Vekâletname vermek için avukatla birlikte notere gitmem gerekir mi?
Vekâletname noter tarafından düzenlenir veya onaylanır (HMK m.76). Notere kimlik belgenizle başvurursunuz; avukatın ad, soyad ve baro bilgileri ile verilecek yetkiler önceden kararlaştırılır.
Avukatlık ücretini karşılayamıyorsam ne yapabilirim?
Avukatlık Kanunu m.176-178 uyarınca bağlı olduğunuz il barosunun adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz. Mahkeme giderleri için ayrıca HMK m.334 kapsamında adli yardım talep edilebilir.
Ceza soruşturmasında avukatım yoksa ne olur?
Şüpheli veya sanık müdafi seçebilecek durumda değilse istemi hâlinde müdafi görevlendirilir. Çocuklar, kendisini savunamayacak derecede malul olanlar, sağır ve dilsizler ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda istem aranmaz (CMK m.150).
Resmî kaynaklar
Kaynak kontrolü: 25.10.2026. Aşağıdaki bağlantılar mevzuatın resmî tam metnine açılır.
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, m.35, 36, 55, 56, 163, 164, 173, 176-178
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.71, 76, 334
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.150
Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim
Son güncelleme: 25.10.2026