Kartal’da İş Kazası: İşveren Sorumluluğu, Rücu ve Ceza Soruşturması

Kartal’da kentsel dönüşüm şantiyeleri, depolar, sanayi işletmeleri ve ulaşım projeleri nedeniyle inşaat ve ağır iş kolları yaygındır. Bu işkollarında kazalar çoğunlukla yüksekten düşme, malzeme çarpması, iş makinesi kazası ve elektrik çarpması şeklinde ortaya çıkar. Çok sayıda firmanın aynı alanda çalıştığı projelerde ise sorumluluğun kime ait olduğu ayrı bir sorudur. Bu sayfa özellikle sorumluluk dağılımı, rücu ve ceza boyutuna odaklanmaktadır.

Asıl işveren ve alt işveren birlikte sorumluluğu

Şantiyelerde ve büyük işyerlerinde işin bir kısmı taşeronlara verilir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesine göre asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı kanundan, iş sözleşmesinden ve toplu sözleşmeden doğan yükümlülüklerinden alt işverenle birlikte sorumludur. İş sağlığı ve güvenliği önlemleri bakımından da asıl işverenin iş organizasyonu ve denetim yükümlülüğü bulunur. Bu nedenle kaza geçiren işçi, tazminat davasında hem çalıştığı alt işvereni hem de işi veren asıl işvereni karşı taraf olarak gösterebilir. Yapı sahibi, yüklenici ve proje yöneticisinin rolü de kusur incelemesinde ayrıca değerlendirilir.

Kusur incelemesi nasıl yapılır?

• Bilirkişi, iş güvenliği mevzuatı ve işin niteliğine göre taraflara kusur yükler;
• İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi gibi görevlilerin raporları ve uyarıları incelenir;
• Koruyucu donanım verilmesi, eğitim ve talimat belgeleri araştırılır;
• İşçinin talimata aykırı davranması hâlinde müterafik kusur değerlendirmesi yapılır;
• Kaza anı kamera kayıtları ve tanık beyanları kusur tespitinde kullanılır.

SGK’nın rücu hakkı

Sosyal Güvenlik Kurumu, işçiye yaptığı ödemeler nedeniyle, kazadan sorumlu olan işverene karşı rücu davası açabilir. 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi, işverenin kasıt veya kusuru nedeniyle sigortalının zarar görmesi hâlinde Kurumun yaptığı masrafları rücu edebileceğini düzenler. Rücu miktarı, işverenin kusuru ve Kurumun karşıladığı gelirin sermaye değeri gibi unsurlara göre belirlenir. Rücu davasının sonucu işçinin tazminat davasındaki hesaplamayı da etkileyebilir; bu nedenle iki dava arasındaki ilişki dikkatle izlenmelidir. Ayrıntı için iş kazası sigortası sayfasına bakılabilir.

Ceza soruşturması boyutu

Ölümle veya yaralanmayla sonuçlanan kazalarda Cumhuriyet başsavcılığı re’sen soruşturma yürütür. Taksirle öldürme Türk Ceza Kanunu’nun 85., taksirle yaralama 89. maddesinde düzenlenmiştir. Soruşturmada işveren, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, şantiye şefi veya diğer yetkililer hakkında kusur incelemesi yapılır. Kaza geçiren kişi, mağdur veya müşteki sıfatıyla ifade verebilir ve soruşturmaya katılma talebinde bulunabilir. Ceza mahkemesi tazminata hükmetmez; tazminat için hukuk yolu izlenir. Ceza davasında verilen beraat kararı ise hukuk hâkimini kusur ve zarar değerlendirmesi bakımından bağlamaz (TBK m.74).

Maluliyet oranı ve sağlık kurulu

İş göremezlik oranı SGK sağlık kurulları tarafından belirlenir. Bu orana itiraz imkânı bulunur; mahkemede ise gerektiğinde Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alınır. Tazminat hesabında maluliyet oranı yanında yaş, meslek, gelir ve yaşam süresi gibi unsurlar dikkate alınır. Raporların birbiriyle çeliştiği durumlarda üst kurul incelemesi istenebilir. İşçinin tedaviye devam belgeleri ve kontrol muayeneleri dosyada muhafaza edilmelidir.

Kurgu örneği

Kartal’da bir kentsel dönüşüm şantiyesinde taşeron firma işçisi, iskeleden düşerek yaralansın. İşçi önce hastaneye kaldırılır, olay tutanağı tutulur ve işveren Kuruma bildirimde bulunur. Daha sonra iskelenin kurulumu, güvenlik ağı ve emniyet kemerinin bulunup bulunmadığı incelenir. Asıl işverenin şantiye denetimi ve alt işverenin eğitim kayıtları birlikte değerlendirilir. Örnek yalnızca açıklama içindir.

Kaza sonrası ilk günlerde izlenecek yol

Kartal’daki şantiye ve sanayi işletmelerinde yaşanan kazalardan sonra yapılan ilk işlemler, sonraki tazminat ve rücu süreçleri için belirleyici olur. Yaralanan işçi ve yakınları için sıra şöyle olabilir:

1. Sağlık kuruluşunda tedavi başlatılır ve raporlar eksiksiz alınır;
2. İşveren kazayı yasal süre içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür; bildirimin yapılıp yapılmadığı teyit edilir;
3. Kaza tutanağı, olay yeri fotoğrafları ve tanık bilgileri korunur;
4. İş göremezlik süreci ve SGK ödenekleri takip edilir;
5. Hukuki yollar (tazminat davası, ceza şikâyeti, SGK itirazı) birlikte değerlendirilir.

Tazminat kalemleri

İş kazasında talep edilebilecek tazminatlar arasında maddi ve manevi tazminat bulunur. Maddi tazminat; tedavi giderleri, iş gücü kaybı, geçici iş göremezlik dönemindeki gelir kaybı ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma gibi kalemleri kapsayabilir. Manevi tazminat ise yaşanan acı ve elemin giderilmesi amacına hizmet eder. Hesaplamada SGK’dan bağlanan gelirlerin mahsubu ayrıca değerlendirilir.

Sıkça sorulan sorular

Kartal’daki şantiyede kaza geçirdim, taşeron firmanın sigortası yoksa ne olur?

İşçi sigortasız çalıştırılmış olsa dahi iş kazası hakları doğabilir. Hizmet tespiti ve Kuruma başvuru birlikte değerlendirilir.

Ceza davasında şikâyetçi olmak zorunda mıyım?

Taksirle yaralama ve öldürme suçları soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmayan suçlar değildir; ancak mağdur olarak katılma ve haklarını kullanma imkânı vardır.

İşveren tazminat ödemek yerine uzlaşma önerdi, ne yapmalıyım?

Uzlaşma metni imzalanmadan önce tüm zarar kalemlerinin, SGK ödemelerinin ve gelecekteki sağlık giderlerinin hesaba katılıp katılmadığı kontrol edilmelidir.

İşveren olarak kazadan sonra neler yapmalıyım?

Kazanın bildirilmesi, kayıtların korunması, sağlık hizmeti sağlanması ve iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekiminin raporlarının saklanması gerekir.

Zamanaşımı süresi ne kadardır?

İş kazasından doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi olayın niteliğine ve ceza zamanaşımına göre değişebilir. Bu nedenle süre, somut olay üzerinden ayrıca hesaplanmalıdır.

İşçinin kusuru tazminattan indirim sebebi olur mu?

İşçinin kazaya katkısı olduğu kanaatine varılırsa mahkeme tazminattan indirim yapabilir. Bu indirimin oranı bilirkişi raporu ve dosya içeriğine göre belirlenir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.