İstihkak Davası Nedir? İİK m.96-97 ve Mülkiyet Karinesi

30 Saniyede Özet

İcra takibinde haczedilen bir malın aslında üçüncü bir kişiye ait olduğu iddiası, İİK m.96-97 ve 97/a’da düzenlenen istihkak prosedürüyle ileri sürülür. En kritik kural: İİK m.97/a’daki mülkiyet karinesi, malı elinde bulunduran kişi lehinedir — haciz borçlunun adresinde/işyerinde yapıldıysa karine borçlu (dolayısıyla alacaklı) lehine işler ve üçüncü kişi bunun aksini inandırıcı ve güçlü delillerle ispatlamak zorundadır. Süre kısa: hacze ıttıla tarihinden itibaren 7 gün.

Süreç Nasıl İşler?

• İİK m.96: Haciz sırasında borçlu veya üçüncü kişi malın kendisine ait olmadığını/başkasına ait olduğunu beyan ederse, icra dairesi bunu tutanağa geçirir ve taraflara 3 günlük itiraz süresi tanır.
• İİK m.97: İtiraz edilirse dosya icra mahkemesine gider; mahkeme takibin devamına veya talikine (ertelenmesine) karar verir. Talik kararı verilirse, üçüncü kişi bu karardan itibaren 7 gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmak zorundadır — açmazsa iddiasından vazgeçmiş sayılır.
• İİK m.97/a — Mülkiyet Karinesi: Taşınır malı elinde bulunduran kişi maliki sayılır; borçlu ile üçüncü kişi malı birlikte bulunduruyorsa mal borçlunun elinde sayılır. Bu karinenin aksini ispat yükü, iddiayı ileri süren tarafa aittir.

Karine Kimin Lehine İşler? — Haczin Yapıldığı Yer Belirleyici

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin istikrarlı ve güncel içtihadında (ör. E.2025/5750 K.2025/7408, 19.11.2025, oybirliği) vurgulandığı üzere: haciz, borçluya ödeme emrinin tebliğ edildiği veya ticaret sicil adresinde yapılmışsa, İİK m.97/a’daki mülkiyet karinesi borçlu dolayısıyla alacaklı yararına işler. Bu durumda üçüncü kişinin (mal benim diyen kişinin) karinenin aksini kanıtlaması gerekir — yalnızca fatura veya kira sözleşmesi sunmak yeterli görülmeyebilir. Anılan kararda, üçüncü kişinin sunduğu noter kira sözleşmesi ve faturaya rağmen, mahkemenin ticari defter kayıtları, kira bedeli ödemelerinin defterde görünüp görünmediği, kira sözleşmesinin vergi dairesine bildirilip stopaj ödenip ödenmediği gibi çapraz doğrulama yapmadan karar vermesi “eksik inceleme” nedeniyle bozulmuştur.

Tersine, haciz üçüncü kişinin kendi adresinde/işyerinde yapılmışsa (ör. E.2025/2046 K.2025/4154, 21.05.2025), karine üçüncü kişi lehine döner ve bu kez alacaklının aksini ispatlaması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İstihkak davasını kim, nereye açar?

Üçüncü kişi, icra mahkemesinin talik kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde, malın haczedildiği icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesinde istihkak davası açar.

Sadece fatura veya kira sözleşmesi sunmak istihkak davasını kazandırır mı?

Tek başına yeterli olmayabilir — özellikle haciz borçlunun adresinde yapılmışsa, mahkeme ticari defter kayıtları, ödeme izleri ve resmi bildirimlerle (vergi dairesi, stopaj) çapraz doğrulama arayabilir.

İstihkak davası açma süresini kaçırırsam ne olur?

Aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkı kaybedilir; İİK m.97’nin son fıkraları gereği ayrı bir süreçte (hacze ıttıla tarihinden itibaren yine 7 gün içinde) dava açma imkânı sınırlı ve şarta bağlıdır.