30 Saniyede Özet
- TTK m.376, şirketin sermaye/yedek akçe kaybı veya borca batıklığı hâlinde yönetim kuruluna 3 kademeli bir yükümlülük yükler.
- 1. kademe (m.376/1): sermaye+yedek akçenin yarısı kayıpsa → genel kurulu hemen toplantıya çağırma dilekçesi.
- 2. kademe (m.376/2): üçte ikisi kayıpsa → genel kurul sermayeyi tamamlamaya karar vermezse şirket kendiliğinden sona erer.
- 3. kademe (m.376/3, en ağır): borca batıklık şüphesi varsa → ara bilanço + asliye ticaret mahkemesine bildirim ve iflas talebi dilekçesi.
- Borca batıklık değerlendirmesinde kaydi değil rayiç (gerçek piyasa) değerler ve güncel bilanço esas alınır; Yargıtay bu yaklaşımı onaylayan bir kararla aşağıda örneklenmiştir.
TTK m.376 Ne Zaman Uygulanır?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 376. maddesi, anonim (ve TTK m.633 yollamasıyla limited) şirketlerde mali durumun bozulması hâlinde yönetim kurulunun izlemesi gereken üç kademeli bir prosedür öngörür:
- m.376/1 — Son yıllık bilançoya göre sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının yarısının zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşılırsa, yönetim kurulu genel kurulu hemen toplantıya çağırır ve iyileştirici önlemler sunar.
- m.376/2 — Kayıp üçte ikiye ulaşmışsa, toplantıya çağrılan genel kurul ya sermayenin üçte biri ile yetinmeye ya da sermayenin tamamlanmasına karar vermelidir; aksi hâlde şirket kendiliğinden sona erer.
- m.376/3 — Şirketin borca batık durumda olduğu şüphesini uyandıran işaretler varsa, yönetim kurulu hem işletmenin devamlılığı esasına hem de muhtemel satış fiyatlarına göre bir ara bilanço çıkarır; aktifler alacakları karşılamıyorsa şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine durumu bildirir ve şirketin iflasını ister (rücu kaydı istisnası saklı).
Dilekçe Örneği #1 — Genel Kurulu Olağanüstü Toplantıya Çağrı Talebi (TTK m.376/1-2)
KONU: TTK m.376/1-2 uyarınca Olağanüstü Genel Kurul Toplantıya Çağrı Talebi
Şirketimizin [YIL] yılına ait son yıllık bilançosunun incelenmesinden, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının [yarısının / üçte ikisinin] zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşılmıştır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 376. maddesi uyarınca, Yönetim Kurulunun genel kurulu HEMEN olağanüstü toplantıya çağırması ve iyileştirici önlemleri genel kurula sunması gerekmektedir.
Bu nedenle, yasal süre geçirilmeksizin genel kurulun toplantıya çağrılmasını ve gündeme “sermaye kaybı nedeniyle alınacak önlemler” maddesinin eklenmesini talep ederim.
[TARİH]
[AD SOYAD / PAY SAHİBİ SIFATI]
[İMZA]
Dilekçe Örneği #2 — Borca Batıklık Bildirimi ve İflas Talebi (TTK m.376/3)
Bu, m.376’nın en ağır ve en sık aranan dilekçesidir — yönetim kurulunun bizzat mahkemeye sunması gereken bildirimdir:
BİLDİRİMDE BULUNAN (ŞİRKET): [ŞİRKET UNVANI, TİCARET SİCİL NO, ADRES]
VEKİLİ: [VARSA AVUKAT ADI, BARO SİCİL NO]
KONU: TTK m.376/3 uyarınca borca batıklık durumunun bildirimi ve şirketin iflasının istenmesi.
AÇIKLAMALAR:
1. Şirketimizin borca batık durumda bulunduğu şüphesini uyandıran işaretler tespit edilmiş, TTK m.376/3 uyarınca aktiflerin hem işletmenin devamlılığı esasına hem de muhtemel satış (rayiç) fiyatlarına göre değerlendirildiği bir ara bilanço çıkarılmıştır (EK-1).
2. Bu bilançoya göre, şirket aktifleri toplamı [TUTAR] TL olup, şirket alacaklılarının toplam alacak tutarı olan [TUTAR] TL’yi karşılamamaktadır.
3. [Varsa: borçların sırasının ertelenmesini kabul eden alacaklı beyanı/sözleşmesi EK-2’de sunulmuştur.]
TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle, TTK m.376/3 uyarınca şirketimizin borca batık durumda olduğunun bildirilmesine ve şirketimizin İFLASINA karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[TARİH]
[ŞİRKETİ TEMSİLEN YÖNETİM KURULU ÜYE(LERİ) — AD SOYAD, İMZA]
Dikkat: Bu dilekçe şablon amaçlıdır; ara bilançonun hazırlanması (bağımsız denetçi/YMM/bilirkişi katılımı gerekebilir), rücu kaydı istisnasının uygulanıp uygulanmayacağı ve dilekçeye eklenecek belgeler somut olaya göre değişir. Yönetim kurulu üyelerinin bu bildirimi zamanında yapmaması, kişisel sorumluluk (TTK m.553) doğurabilir — bir ticaret hukuku avukatından destek alınması önerilir.
Rayiç Değer mi, Kaydi Değer mi? (Yargıtay Örneği)
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin E.2015/2197 K.2015/3596 sayılı, 16.03.2015 tarihli kararına (oy birliği) konu olayda pay sahipleri, 2010 yılı bilançosunda öz sermayenin eksi 4,5 milyon TL görünmesine dayanarak şirketin borca batık olduğunu ve yönetim kurulunun TTK m.376 gereklerini yerine getirmediğini ileri sürerek şirketin feshini istemiştir. Yerel mahkeme, aynı tarihli bilançonun kaydi (defter) değerlere göre borca batık görünse de rayiç (gerçek piyasa) değerlere göre öz varlığın artı olduğunu, ayrıca dava tarihinde yürürlükteki 6102 sayılı TTK’nın “son yıllık bilanço” hükmü gereği iki yıl önceki değil güncel bilançonun esas alınacağını belirterek borca batıklık bulunmadığına karar vermiştir. Yargıtay, bu değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığını belirtmiş; ancak davacıların TTK m.531 kapsamındaki haklı sebep iddiaları (işletme konusunun imkânsız hâle gelmesi, makinelerin başka şirketlere aktarılması) incelenmeden davanın reddedilmesini hatalı bularak kararı bozmuştur. Sonuç: borca batıklık iddiasında yıllar öncesine ait, güncelliğini yitirmiş bir bilançoya ve salt defter değerlerine dayanılamaz.
Yönetim Kurulu Bu Yükümlülüğü Yerine Getirmezse Ne Olur?
Aynı Yargıtay kararında, yönetim kurulunun TTK m.376’daki gerekliliği (genel kurulu çağırma, ara bilanço çıkarma, mahkemeye bildirimde bulunma) yerine getirmemesinin, pay sahiplerince şirketin haklı sebeple feshi (TTK m.531) davasına konu edilebileceği ve bu iddiaların mahkemece mutlaka incelenmesi gerektiği görülmektedir. Ayrıca ihmalkâr yönetim kurulu üyeleri, bu ihmal nedeniyle şirketin veya alacaklıların uğradığı zarardan TTK m.553 uyarınca şahsen sorumlu tutulabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
TTK 376 dilekçesini kim imzalar?
Genel kurul çağrı dilekçesini yönetim kurulu (veya bu yükümlülüğü yerine getirmiyorsa, çağrı hakkına sahip pay sahipleri TTK m.411 üzerinden) imzalar. Borca batıklık bildirimini ise yönetim kurulu (temsile yetkili üye/üyeler) mahkemeye bizzat sunar.
İflas ertelemesi hâlâ mümkün mü?
Hayır. “İflasın ertelenmesi” kurumu 2018’de (7101 sayılı Kanun) kaldırılmıştır. Borca batık bir şirket için güncel yol, TTK m.376/3’teki rücu kaydı istisnası dışında, doğrudan iflas bildirimi veya (iflas dışında bir çözüm aranıyorsa) ayrı bir kurum olan konkordatodur.
Ara bilançoyu kim hazırlar?
Kanun metninde bilançoyu yönetim kurulunun çıkarması öngörülür; uygulamada bir YMM/bağımsız denetçi desteğiyle hazırlanması ve mahkemece atanan bilirkişilerce değerlendirilmesi gerekir.
İlgili Rehberler
- TTK m.376 Teknik İflas ve Sermaye Kaybı
- Yeniden Yapılandırma ve İflas: TTK m.376
- İflas Masasına Alacak Kaydı Süresi