Miras Payı Hesaplama: Yasal Miras Oranları ve Örnekler (TMK 495-501)
Kısa cevap: Miras payı, önce hangi zümrenin mirasçı olduğuna, sonra sağ kalan eşin o zümreyle birlikte alacağı paya bakılarak hesaplanır. Eş, altsoyla birlikte mirasın dörtte birini, ana-baba zümresiyle yarısını, büyük ana-baba zümresiyle dörtte üçünü alır; kalan kısım o zümrede kanundaki kurala göre bölünür (TMK 495-499).
Son güncelleme: 11 Kasım 2026
Hesap hangi sırayla yapılır?
Hesap üç soruya dayanır. Önce mirasçı olan zümre bulunur: altsoy varsa mirası altsoy alır; altsoy yoksa ana-baba ve onların altsoyu, onlar da yoksa büyük ana-babalar ve onların altsoyu mirasçı olur (TMK 495-497). Sonra sağ kalan eşin payı ayrılır (TMK 499). Son olarak kalan kısım, o zümredeki mirasçılar arasında kanundaki kurala göre bölünür.
Altsoyda çocuklar eşit mirasçıdır; mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yerini kendi altsoyu alır (TMK 495). Ana ve baba eşit mirasçıdır; önce ölmüş olanın yerini kendi altsoyu alır, bir tarafta hiç mirasçı yoksa miras diğer tarafa kalır (TMK 496). Soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş evlilik dışı çocuk, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçıdır (TMK 498). Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da sürer (TMK 500).
Sağ kalan eşin payı
| Eş kiminle birlikte mirasçı? | Eşin payı (TMK 499) | Kalan |
|---|---|---|
| Altsoy (çocuklar, torunlar) | Dörtte bir | Dörtte üç altsoya |
| Ana ve baba zümresi | Yarı | Yarı bu zümreye |
| Büyük ana ve büyük babalar ve onların çocukları | Dörtte üç | Dörtte bir bu zümreye |
| Bu zümrelerden kimse yok | Tamamı | – |
Örnek hesaplar
Aşağıdaki örnekler yalnız TMK 495-501’deki oranlarla yapılmıştır; mirasın reddi, mirastan yoksunluk, ölüme bağlı tasarruf veya denkleştirme varsa sonuç değişir.
- Eş ve iki çocuk: Eşe dörtte bir; kalan dörtte üç iki çocuk arasında eşit bölünür, her çocuğa sekizde üç düşer.
- Eş, bir çocuk ve önceden ölmüş diğer çocuğun iki çocuğu: Eşe dörtte bir. Kalan dörtte üç iki çocuk koluna eşit ayrılır; sağ çocuğa sekizde üç, önceden ölmüş çocuğun payı olan sekizde üç ise onun iki çocuğuna eşit olarak, her birine on altıda üç düşer.
- Eş yok, üç çocuk: Her çocuğa üçte bir.
- Çocuk yok; eş, anne ve baba: Eşe yarı; anne ve babaya dörtte birer.
- Çocuk yok; eş, anne ve önceden ölmüş babanın bir çocuğu (mirasbırakanın kardeşi): Eşe yarı; anneye dörtte bir; babanın payı olan dörtte bir, onun yerine geçen altsoyuna düşer.
- Altsoy, ana-baba zümresi ve büyük ana-baba zümresi yok, yalnız eş: Mirasın tamamı eşe kalır. Hiç mirasçı yoksa miras Devlete geçer (TMK 501).
Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım
Saklı pay, altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikteyse yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür (TMK 506). Kardeşler bu listede yer almaz. Saklı paylı mirasçısı bulunan mirasbırakan, yalnız saklı paylar dışında kalan kısımda ölüme bağlı tasarruf yapabilir (TMK 505).
Eş ve iki çocuk örneğinde eşin saklı payı yasal payının tamamı olan dörtte bir, her çocuğun saklı payı sekizde üçün yarısı olan on altıda üçtür. Saklı payların toplamı sekizde beş olduğundan, mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısım sekizde üçtür.
Tasarruf edilebilir kısım terekenin ölüm günündeki durumuna göre hesaplanır; mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile birlikte yaşadığı ve baktığı kişilerin üç aylık geçim giderleri indirilir (TMK 507). Tenkise tabi sağlararası karşılıksız kazandırmalar bu hesapta terekeye eklenir (TMK 508). Saklı payı zedelenen mirasçının tenkis davası hakkı, öğrenmeden başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılmasının üzerinden on yıl geçmekle düşer (TMK 571).
Hesabı değiştiren durumlar
Oranlar tek başına yeterli olmayabilir. Sağ kalan eşin mal rejiminden doğan hakları miras payından ayrı değerlendirilir; bunun için eşin ölümünde mal rejimi ve miras sayfasına bakabilirsiniz. Eşin payı ve aile konutu hakkı sağ kalan eşin miras payları sayfasında, saklı payın ihlali tenkis davası sayfasında ayrıca anlatılıyor. Miras hukukunun genel haritası için miras hukuku sayfası kullanılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Eş ne kadar miras alır?
Altsoyla birlikte mirasın dörtte birini, ana-baba zümresiyle birlikte yarısını, büyük ana ve büyük babalar ve onların çocuklarıyla birlikte dörtte üçünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK 499).
Çocuklar mirası nasıl paylaşır?
Çocuklar eşit olarak mirasçıdır. Mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun payı, onun yerine geçen kendi altsoyuna düşer (TMK 495).
Kardeşlerin saklı payı var mı?
Hayır. TMK 506’daki saklı pay listesinde altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş yer alır; kardeşler bu listede yoktur.
Vasiyetname saklı payı ihlal ederse ne olur?
Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir. Bu hak, zedelenmenin öğrenildiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer (TMK 571).
Bu örnekler genel hesaplama yöntemini gösterir; somut dosyada mirasçıların tam listesi, tasarruflar ve tereke kalemleri incelenmeden kesin pay söylenemez.
Resmi Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.
