Sulh Ceza Hâkimliği ve Erişim Engeli Başvurusu 2026: 5651 m.9 İptali

Ana Rehber: Bilişim Hukuku İstanbul 2026

5651 m.9’un İptalinden Sonra İzlenecek Yollar

1. İptal edilen hüküm ve sonucu

5651 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi, kişilik haklarının ihlali hâlinde sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı alınmasını düzenliyordu. Bu madde Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiştir ve mevzuat metninde madde başlığının yanında “(İptal)” ibaresiyle yer almaktadır. Dolayısıyla m.9’a dayanan başvuru, karar ve itiraz açıklamaları artık geçerli hukuku yansıtmaz.

2. Özel hayatın gizliliği: 5651 m.9/A

İptal, m.9/A’yı etkilememiştir. Bu madde yalnızca özel hayatın gizliliğinin ihlali için ve farklı bir sırayla işler:

• Özel hayatın gizliliği ihlalinde ilgili kişi, 5651 m.9/A uyarınca doğrudan Siber Güvenlik Başkanlığına başvurabilir.
• Talepte yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgiler bulunmalıdır; “Bu bilgilerde eksiklik olması hâlinde talep işleme konulmaz.” (m.9/A/2)
• Başkan talebi derhâl Birliğe bildirir; erişim sağlayıcılar derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir (m.9/A/3).
• Kritik nokta: talep eden kişi, talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkiminin kararına sunmak zorundadır. Hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Başkanlığa gönderir; “aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar” (m.9/A/5). Hâkim kararını kırk sekiz saat içinde açıklamazsa tedbir kendiliğinden kalkar.
• Engelleme URL bazlıdır: yayının, kısmın, bölümün, resmin veya videonun kendisine yönelik uygulanır (m.9/A/4). Sitenin tümünün kapatılması bu madde kapsamında değildir.
• İçerik yayından çıkarılırsa hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır (m.9/A/7).

3. Kişilik hakkı ihlali: hukuk mahkemesi ve ihtiyati tedbir

Kişilik hakkı ihlalinde hukuk mahkemesindeki koruma yolları değerlendirilebilir. İçerik ayrıca bir suç oluşturuyorsa ceza soruşturması yolu da somut olaya göre ayrı değerlendirilir. Dayanak TMK m.24-25’tir: saldırıya son verilmesi, saldırı tehlikesinin önlenmesi ve hukuka aykırılığın tespiti davaları ile maddi ve manevi tazminat istenir. Yayının derhâl durdurulması için HMK m.389 vd. uyarınca ihtiyati tedbir talep edilir; tedbir kararına karşı HMK m.394 uyarınca bir hafta içinde itiraz edilebilir.

4. Sosyal ağ sağlayıcıya doğrudan başvuru: 5651 Ek m.4

Mahkeme yoluna gitmeden önce platformun kendisine başvurmak, artık kanunla güvenceye bağlanmış bir adımdır. Türkiye’den günlük erişimi bir milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, Ek m.4/3 uyarınca yapılan başvurulara en geç kırk sekiz saat içinde olumlu ya da olumsuz cevap vermekle yükümlüdür ve “olumsuz cevaplar gerekçeli olarak verilir”.

Asıl kaldıraç Ek m.4/14’tedir: “Hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararı ile tespit edilen içeriğin sosyal ağ sağlayıcıya bildirilmesi durumunda, bildirime rağmen yirmi dört saat içinde içeriği çıkarmayan veya erişimi engellemeyen sosyal ağ sağlayıcı, doğan zararların tazmin edilmesinden sorumludur.” Aynı fıkra devam eder: “Bu hukuki sorumluluğun işletilmesi için içerik sağlayıcının sorumluluğuna gidilmesi veya içerik sağlayıcıya dava açılması şartı aranmaz.” Yani içeriği paylaşan kişi bulunamasa bile, karar tebliğ edildikten sonra yirmi dört saat içinde harekete geçmeyen platforma karşı doğrudan tazminat davası açılabilir.

Başlık etiketleri ve öne çıkarılan içerikler bakımından süre daha da kısadır: Ek m.4/15 uyarınca hukuka aykırı içerik bildirilmiş olmasına rağmen derhâl ve en geç dört saat içinde kaldırılmazsa sosyal ağ sağlayıcı içerikten doğrudan sorumludur.

5. İtiraz süresi ve mercii doğru belirlenmelidir

Sulh ceza hâkimliği kararlarına itirazda iki nokta sık yanlış yazılır. Süre, CMK m.268/1 uyarınca kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde “ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta”dır. Mercii ise ağır ceza mahkemesi değildir: CMK m.268/3-a uyarınca itirazı inceleme yetkisi, o yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği varsa numara olarak kendisini izleyen hâkimliğe, son numaralı hâkimlik için bir numaralı hâkimliğe aittir. Tek sulh ceza hâkimliği bulunan yerlerde itiraz, ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki (veya en yakın ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki) sulh ceza hâkimliğine yapılır. Her hâlde inceleyen merci yine bir sulh ceza hâkimliğidir.

İtiraz dilekçesi, CMK m.268/1 gereği kararı veren mercie verilir; o merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse en çok üç gün içinde incelemeye yetkili mercie gönderir (m.268/2).

Mevzuat metinleri: 5651 sayılı Kanun m.9, 9/A ve Ek m.4 ile 5271 sayılı CMK m.268.

İlgili Yazılar:

• Bilişim Suçlarında Dijital Delil Toplama Rehberi
• Üretken Yapay Zeka ve KVKK: Kişisel Veri İhlali Riskleri 2026
• Bulut Bilişim Hukuku Türkiye 2026