Uyuşturucu Madde Davası Rehberi 2026 | TCK m.188, 191
Uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.188-192 hükümlerinde düzenlenir. İmal, ithal, ihraç, satma, satın alma, nakletme, kabul etme, kullanma amacıyla bulundurma ve kullanma fiilleri farklı ağırlıkta cezalara tabi tutulur. Suçlar genellikle ağır ceza mahkemesinde görülür.
İmal ve Ticareti (TCK m.188)
TCK m.188/1 uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. m.188/3 uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı madde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi on yıldan az olmamak üzere hapis ile çarptırılır.
Nitelikli Hâller
TCK m.188/4 maddeye göre madde türünün (eroin, kokain, morfin, bazmorfin vb.) saldırganlığına göre ceza yarı oranında artırılır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması hâlinde hapis cezası on beş yıldan az olamaz (m.188/3). Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesinde ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesinde bir kat artırılır (m.188/5); okul, yurt, hastane gibi toplu bulunulan yerlerin iki yüz metre çevresinde işlenmesi yarı oranında artırım sebebidir (m.188/4); tabip, eczacı gibi sağlık meslek mensupları tarafından işlenmesinde ceza yarı oranında artırılır (m.188/8).
Kullanmak İçin Uyuşturucu Madde Bulundurma (TCK m.191)
TCK m.191/1 uyarınca kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu/uyarıcı madde kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçta “kullanma amacı” ile “ticari amaç” ayrımı, miktar-paketleme-örgüt bağlantısı gibi kriterlerle belirlenir.
Denetimli Serbestlik
TCK m.191/2 uyarınca kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunda soruşturma aşamasında beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Erteleme süresi içinde şüpheli hakkında asgari bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; bu süre altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir (m.191/3). Yükümlülüklere uyulursa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (m.191/7).
Etkin Pişmanlık
TCK m.192 geniş etkin pişmanlık imkânı tanır: kamu görevlileri haber verilmeden önce, resmi makamlara başvuran ve işlenmiş suçun delilleri ile birlikte diğer failleri ve yerlerini açıklayan kişi hakkında ceza verilmeyebilir veya indirim uygulanır. Ağ yapısının çözülmesine katkı önemli bir indirim sebebidir.
Uzlaştırma ve Yargılama
CMK m.253/3 hükümleri çerçevesinde uyuşturucu madde suçları uzlaştırma kapsamı dışındadır. Yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır; ancak TCK m.191 kullanmak amacıyla bulundurma suçu asliye ceza mahkemesinin görev alanındadır.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Ticareti suçu zamanaşımı | 20 yıl | TCK m.66/1-c |
| Kullanma amaçlı zamanaşımı | 8 yıl | TCK m.66/1-e |
| Denetimli serbestlik | Asgari 1 yıl, en fazla 2 yıl daha uzatma | TCK m.191/2 |
| Etkin pişmanlık başvurusu | Soruşturma/kovuşturma süresince | TCK m.192 |
Sık Sorulan Sorular
Miktar değerlendirmesi nasıl yapılır?
Kullanma amacı ile ticari amaç ayrımında miktar, paketleme biçimi, hassas terazi, nakit para, iletişim kayıtları ve olay yeri bulguları birlikte değerlendirilir. Miktarın kişisel kullanımın açıkça üzerinde olması ticari amaca karine oluşturabilir.
Denetimli serbestlik tedbiri nasıl yürütülür?
Periyodik rapor verme, tedavi ve eğitim programlarına katılım, imza atma gibi yükümlülüklerle yürütülür. Tedbire uyulmazsa veya yeniden uyuşturucu kullanılırsa kamu davası açılır ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmez (TCK m.191/4).
Tutuklama zorunlu mudur?
Hayır. CMK m.100 uyarınca tutuklama koşulları varsa hâkim takdir eder; adli kontrol tedbirleri alternatiftir. Özellikle kullanmak için bulundurma suçunda tutuksuz yargılama yaygındır.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut dosyaya ilişkin savunma stratejisi uzman değerlendirmesi gerektirir.
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 5237 SK — TCK | Türk Ceza Kanunu genel/özel hükümler | m.1-345 |
| 5271 SK — CMK | Ceza Muhakemesi Kanunu | m.90-103, 100-108, 109-115, 170, 172, 231 |
| 5275 SK | İnfaz — Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik | m.105/A, 107, 108 |
| 6284 SK | Koruma/önleyici tedbirler | m.3, 5, 8, 13 |
| 5395 SK | Çocuk Koruma Kanunu | m.4, 5, 11, 25, 35 |
| 5352 SK | Adli Sicil Kanunu | m.9, 12, 13/A |
| AY m.36, 38 | Adil yargılanma, masumiyet karinesi | — |
| AİHS m.5, 6 | Özgürlük, adil yargılanma | — |
Başvurulacak Kurumlar
- Cumhuriyet Başsavcılığı — şikayet ve suç duyurusu
- Sulh Ceza Hakimliği — tutuklama, adli kontrol, arama itirazı
- Asliye/Ağır Ceza Mahkemesi — kovuşturma
- Bölge Adliye Mahkemesi — istinaf
- Yargıtay Ceza Daireleri — temyiz
- İnfaz Hakimliği — infaz işlemleri (4675 SK)
- Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü — sicil başvuru
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.