İpoteğin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip İtiraz 2026

Ticari işletme rehninin yerini, 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu ile düzenlenen ve Rehinli Taşınır Sicili üzerinden tesis edilen taşınır rehni almıştır. Bu düzenleme çerçevesinde tesis edilen rehinlere karşı itiraz yolları, paraya çevirme süreçleri ve icra uyuşmazlıkları özel bir hukuki çerçevede yürütülür.

Ticari İşletmelerde Taşınır Rehni

6750 sayılı Kanun, ticari işlemlerde taşınır rehnini sözleşme serbestliği, güvenilirlik ve aleniyet ilkeleri çerçevesinde düzenler. Rehin hakkı, rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Sicili’ne tescil edilmesiyle kurulur (6750 m.4/1). Sicilde kayıtlı rehinler üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir nitelik kazanır.

Rehne İtiraz Yolları

Rehnin geçersizliği, hata, hile, ikrah, ehliyetsizlik gibi sözleşmenin kuruluşuna ilişkin sebeplerle rehinli alacaklının açabileceği icra takibine karşı İİK m.147 yollamasıyla m.62-72 çerçevesinde borca ve rehin hakkına itiraz edilebilir; rehin hakkına açıkça itiraz edilmezse bu hak takip aşamasında artık tartışılamaz (İİK m.147/1). Ayrıca rehinin konusu, kapsamı veya teminat altındaki alacağın varlığına ilişkin uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesinde tespit veya iptal davası açılabilir.

Rehnin Paraya Çevrilmesi

6750 sayılı Kanun m.14 uyarınca temerrüt hâlinde rehinli alacaklı; birinci derece alacaklı ise icra dairesinden rehinli taşınırın mülkiyetinin devrini isteme, alacağını varlık yönetim şirketine devretme, zilyetliğin devrine konu olmayan varlıklarda kiralama ve lisans hakkını kullanma ya da genel hükümler çerçevesinde takip yapma yollarına başvurabilir. Genel hükümlere göre takipte rehnin paraya çevrilmesi yoluna gidilir (İİK m.146-147, m.150/e vd.).

İcra Takibine İtiraz

Rehinin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edebilir (İİK m.146, m.147); ödeme süresi 15 gündür. Alacak veya rehin hakkı bir ilamda ya da ilam niteliğindeki belgede tespit edilmişse ilamların icrasına dair hükümler kıyasen uygulanır (İİK m.150/h); bu durumda borçlu icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde zamanaşımı, itfa veya imhal iddiasıyla icra mahkemesine başvurabilir (İİK m.33). İlamsız takipte süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; alacaklı itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna gidebilir (İİK m.147 yollamasıyla m.62-72).

Rehin Alacaklısının Müracaat Hakları

Rehin alacağının karşılanmaması hâlinde alacaklı, kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapar; rehin borcu karşılamazsa kalan alacağı için haciz veya iflas yoluna gidebilir (İİK m.45, kanundaki istisnalar saklıdır). Satış talebinden sonra kesinleşen kıymet alacağı karşılamıyorsa geçici rehin açığı belgesiyle borçlunun diğer mallarının haczi istenebilir (İİK m.150/f). İhtiyati haciz ise rehinle temin edilmemiş alacaklar için öngörülmüştür (İİK m.257). 6750 s.K. m.14’te öngörülen seçimlik yollar, alacaklı ile borçlu arasındaki menfaatleri dengelemeyi amaçlar.

Üçüncü Kişilerin Hakları

Rehin konusu malın iyiniyetli üçüncü kişilere satılması durumunda 6750 s.K. m.7/3 uyarınca taşınırın rehinli olduğunu bilmeyen veya bilmesi gerekmeyen iyiniyetli üçüncü kişinin iyiniyeti korunur. Rehinli Taşınır Sicili’nin kamuya açık olması, üçüncü kişilerin iyiniyet iddiasını sınırlayabilir.

Önemli Süreler

Sık Sorulan Sorular

Rehin sözleşmesi tescil edilmemişse ne olur?

6750 s.K. hükümlerine göre tescil edilmeyen rehin, taraflar arasında borç ilişkisi doğurabilir; ancak üçüncü kişilere ve icra takibine karşı ileri sürülemez, ayni hak niteliği taşımaz.

Alacaklı doğrudan malın mülkiyetini edinebilir mi?

Ancak iki şartla. 6750 s.K. m.14/1-a uyarınca mülkiyetin devrini yalnızca birinci derece alacaklı ve yalnızca icra dairesinden İİK m.24 uyarınca talep edebilir; sözleşmeye konulan bir kayıt bu şartların yerine geçmez. Ayrıca taşınırın m.13/2 uyarınca belirlenen değeri alacaktan fazlaysa, aradaki farktan diğer derecelerdeki alacaklılara karşı birinci derece alacaklı ile rehin veren müteselsilen sorumludur.

Rehin alacaklısı birden fazlaysa sıra nasıl belirlenir?

Rehin sözleşmesinde derece belirtilmişse derece sırası, belirtilmemişse rehnin kurulma anı esas alınır (6750 m.11/1); rehin sicile tescille kurulur (m.4/1). Sonra tescil edilen rehin, önceki rehinin tam karşılanmasından sonra haktan yararlanır.

6750 Sayılı Kanunun Kendi Cümleleri: Temerrüt Sonrası Dört Yol ve Değer Tespiti

1. Mülkiyetin devri sözleşme kaydına değil, iki şarta bağlıdır

Uygulamada en sık yanlış bilinen nokta, alacaklının rehinli malın mülkiyetini “sözleşmede yazıyorsa” edinebileceğidir. 6750 sayılı Kanun m.14/1-(a) ise iki somut şart arar: “Birinci derece alacaklı ise icra dairesinden 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 24 üncü maddesi uyarınca rehinli taşınırın mülkiyetinin devrini talep edebilir. Bu halde icra dairesi, bu devri Sicile bildirir.”

Yani mülkiyetin devri için birinci derece alacaklı olmak ve icra dairesi üzerinden İİK m.24 usulüyle talepte bulunmak gerekir; sözleşmeye konulan bir kayıt bu şartların yerini tutmaz. Aynı bendin son cümlesi de çok önemlidir: rehinli taşınırın m.13/2 uyarınca belirlenen değerinin, birinci derece alacaklının toplam alacağından fazla olması durumunda, aradaki fark miktarından diğer derecelerdeki alacaklılara karşı birinci derece alacaklı ile rehin veren müteselsilen sorumludur. Bu nedenle mülkiyeti devralan alacaklı aynı zamanda bir sorumluluk üstlenir.

2. Temerrüt sonrası dört seçenek

• Mülkiyetin devri (m.14/1-a): yukarıdaki iki şarta bağlı.
• Alacağın devri (m.14/1-b): alacak, 5411 sayılı Kanun uyarınca faaliyet gösteren varlık yönetim şirketlerine devredilebilir; bu halde varlık yönetim şirketi alacaklının rehin sırasına sahip olur.
• Kiralama ve lisans (m.14/1-c): zilyetliğin devrine konu olmayan varlıklarda alacaklı, kiralama ve lisans hakkını kullanabilir. Marka, patent ve benzeri fikri haklar bakımından en işlevli seçenek budur.
• Genel hükümlere göre takip (m.14/1-ç): 7099 sayılı Kanunla 2018’de eklenmiştir; alacaklı diğer yollara başvurmadan da genel hükümler çerçevesinde takip yapabilir.

3. Değer tespiti: üç gün, itiraz ve iki yıllık kilit

Temerrüt sonrası hakların kullanımında değer tespiti zorunludur ve usulü m.13/2’de saat gibi işler: alacaklının başvurusu üzerine rehin verenin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesince taşınırın değeri, ekspertiz hizmeti sunan kişilere üç gün içerisinde tespit ettirilir. Tespite itiraz edilirse mahkemece üç gün içinde yeni bir değer tespiti yaptırılır ve ekspertiz de üç gün içerisinde tespitini yapar.

İki sonuç belirleyicidir: “İtiraz üzerine yapılan değer tespiti kesindir.” ve “Bu tespitin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl geçmedikçe yeniden değer tespiti istenemez.” Yani ilk itirazınızı doğru ve eksiksiz gerekçelendirmezseniz, değer iki yıl boyunca bağlayıcı kalır. Rapor rehin verene ve rehin alacaklılarına tebliğ edilir; tebliğ tarihinin takibi bu nedenle şarttır.

4. Kripto varlıklar bu Kanunun dışındadır

2024 tarihli 7518 sayılı Kanunla Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen m.35/B’nin onuncu fıkrası açık bir dışlama getirir: “Kripto varlıkları konu edinen rehin sözleşmelerine, 20/10/2016 tarihli ve 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uygulanmaz.” Kripto varlık üzerinde Rehinli Taşınır Siciline dayalı bir rehin kurulamaz; teminat yapısı başka bir hukuki zemine oturtulmalıdır.

Mevzuat metinleri: 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu m.13 ve m.14 ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.35/B.

İlgili Rehberler

• İcra Hukuku
• İcra Takibi İtiraz
• İstihkak Davası
• Şirket Hukuku

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut rehin uyuşmazlığı için dosya bazlı değerlendirme önerilir.

İlgili Mevzuat ve Temel Hükümler

Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları

• İcra Dairesi: Takip talebi, ödeme emri, haciz işlemleri, e-haciz ve e-satış (UYAP) işlemleri.
• İcra Mahkemesi: İİK m.16 şikayeti, itirazın kaldırılması, ihalenin feshi, istihkak davaları.
• Asliye Ticaret Mahkemesi: İflas davası (İİK m.154), konkordato (İİK m.285), iflasın ertelenmesi yerine konkordato başvurusu.
• Asliye Hukuk Mahkemesi: İtirazın iptali (İİK m.67), menfi tespit (İİK m.72), tasarrufun iptali (İİK m.277).
• Sulh Hukuk Mahkemesi: kira alacağına dayalı ilamsız tahliye takibinde itirazın kaldırılması ve tahliye ise İİK m.269/a-269/c uyarınca icra mahkemesinden istenir; sulh hukuk mahkemesi genel tahliye davalarına bakar.
• UYAP e-Satış Portalı: Hacizli mallarda elektronik açık artırma ile satış.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda