İstihkak Davası Rehberi 2026 | Haciz İtiraz
İstihkak davası; haciz edilen mala üçüncü kişinin mülkiyet veya diğer bir ayni hak iddiasında bulunmasıyla açılan ve bu hakkın hukuken tanınmasını amaçlayan davadır. İcra ve İflas Kanunu m.96-99 çerçevesinde özel usul kurallarına tabidir.
Hangi Hallerde Açılır?
İcra memurunca bir mala haciz uygulandığında; alacaklı, borçlu veya üçüncü kişi o mal üzerinde bir istihkak iddiasında bulunabilir. Uygulamada en yaygın tiplemeler şunlardır:
- Üçüncü kişi, haczedilen malın kendisine ait olduğunu iddia eder.
- Alacaklı, üçüncü kişinin mülkiyet iddiasının muvazaalı olduğunu ileri sürer.
- Borçlu, haczedilen malın kendisine ait olmadığını öne sürer.
İİK m.96-97: Üçüncü Kişinin İstihkak İddiası
Üçüncü kişi, hacze muttali olduğu tarihten itibaren 7 gün içinde icra dairesine istihkak iddiasında bulunabilir. İcra dairesi dosyayı icra mahkemesine gönderir. İcra mahkemesi kararına kadar satış durdurulabilir.
İspat Yükü ve Karineler
İİK m.97/a uyarınca bir taşınır malı elinde bulunduran kimse onun maliki sayılır; borçlu ile üçüncü kişilerin taşınır malı birlikte ellerinde bulundurmaları hâlinde mal borçlu elinde addolunur. Birlikte oturulan yerlerdeki mallardan mahiyetleri itibarıyla kadın, erkek ve çocuklara aidiyeti açıkça anlaşılanlar bunlara ait sayılır. Aksini ispat eden taraf istihkak iddiasında üstün gelir. Bu karine özellikle ticari ilişkilerde sıkça tartışma konusudur.
Muvazaa ve Alacaklının Hakları
Borçlunun mallarını takipten kaçırmak için üçüncü kişiye devretmesi halinde alacaklı, TBK m.19 kapsamında muvazaayı ileri sürerek devri geçersiz saydırabilir. İİK m.97 uyarınca alacaklı veya borçlunun istihkak iddiasına itirazı üzerine icra mahkemesi kararının tefhim veya tebliğinden itibaren üçüncü kişi yedi gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmak zorundadır; haczedilen mal üçüncü kişinin elindeyse (m.99) davayı alacaklı açar.
Dava Usulü
İstihkak davası icra mahkemesinde görülür ve basit yargılama usulüne tabidir (HMK m.316). Yetkili mahkeme haczin yapıldığı yer icra mahkemesidir. Karar istinaf yoluna tabidir.
Satışın Durması ve Teminat
İcra mahkemesi istihkak iddiasını değerlendirirken teminat karşılığında satışın durdurulmasına karar verebilir. Yargılama sonunda iddia reddedilirse teminattan alacaklıya doğan zararın karşılanması mümkündür.
Ceza Boyutu
Borçlunun alacaklısını zarara sokmak maksadıyla mallarını muvazaa yoluyla başkasına geçirmesi, koşulları varsa İİK m.331 kapsamında altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır; muhafaza edilmek üzere resmen teslim edilen hacizli mal üzerinde teslim amacı dışında tasarruf ise TCK m.289’da düzenlenmiştir.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Üçüncü kişi istihkak iddiası | 7 gün | İİK m.96 |
| İstihkak davası açma | 7 gün | İİK m.97 (alacaklı için m.99) |
| Şikayet | 7 gün | İİK m.16 |
| İstinaf | 2 hafta | HMK m.345 |
Sık Sorulan Sorular
Eşimle birlikte yaşadığımız evde eşyalara haciz geldi, ne yapabilirim?
Mülkiyetin size ait olduğunu ispat edecek deliller (fatura, kredi kartı kayıtları, tanık) ile istihkak iddiasında bulunabilirsiniz. Yakınlık karinesi aleyhinize işler; bu nedenle güçlü ispat gerekir.
Borçlu bana mal sattı, sonra alacaklı muvazaa dedi. Korunur muyum?
Devrin gerçek niteliği, bedelin ödendiği, aracın kullanımına ilişkin fiili durum birlikte değerlendirilir. İyiniyetli üçüncü kişinin korunduğu durumlar mevcuttur.
İstihkak davasında duruşmalı mı yürünür?
Basit yargılama usulünde duruşmalı ve delillere dayalı bir inceleme yapılır.
İlgili Rehberler
Yasal Uyarı: İçerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.