Saklı Pay ve Tenkis Davası TMK 560. Madde Uygulaması 2026

Saklı pay, TMK 505 ve devamı maddelerinde yasal mirasçıların mirasbırakanın tasarruflarına karşı korunan asgari pay tutarıdır. Tenkis davası ise saklı payın ihlal edildiği durumlarda TMK 560 gereğince tasarrufların orantılı olarak azaltılmasını sağlar.

Saklı Pay Sahipleri ve Oranları

TMK 506 altsoy için yasal miras payının 1/2’sini, ana ve babadan her biri için yasal miras payının 1/4’ünü, sağ kalan eş için ise altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamını, diğer hâllerde 3/4’ünü saklı pay olarak belirler. Kardeşlerin saklı payı, 4/5/2007 tarihli 5650 sayılı Kanunla TMK m.506’dan çıkarılmıştır; kardeşler artık saklı paylı mirasçı değildir. Saklı pay, mirasbırakanın sağlar arası ve ölüme bağlı tasarruflarıyla ihlal edilemeyecek çekirdek haktır.

Tenkis Davasında Husumet ve Süre

TMK 571 uyarınca tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır. Davacı saklı paylı mirasçı, davalı ise lehine tasarruf yapılan kişi veya mirasbırakandır. Bu süreler hak düşürücü süredir.

Tenkisin Sırası ve Yöntemi

TMK 570 tenkisin önce ölüme bağlı tasarruflardan başlayacağını belirler. Vasiyetnameler ve miras sözleşmeleri öncelikle tenkise tabidir. Sağlar arası kazandırmalarda son yapılandan başlanarak geriye doğru tenkis uygulanır. Yetmediği takdirde bağışlamalar geri alınabilir.

Denkleştirme ile İlişkisi

Denkleştirme (TMK m.669), yasal mirasçıların mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, mirasçılar arasındaki eşitliği sağlamak için terekeye geri vermesidir. Tenkis ise saklı payı korumaya yöneliktir. İki kurum farklı amaçlara hizmet eder: denkleştirme paylaşmada mirasçılar arasındaki eşitliği, tenkis ise saklı payı korur.

Muris Muvazaası ile Tenkis Farkı

Muris muvazaası davası bedelsiz kazandırmanın satış gibi gösterilmesine karşı açılır ve hak tüm mirasçılara aittir. Tenkis ise yalnızca saklı paylı mirasçıların hakkıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Saklı payı ihlal edilen mirasçı ne yapmalı?

Öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl içinde tenkis davası açmalıdır. Dava saklı payı kadar indirimi sağlamaya yöneliktir.

Bağışlamalar tenkise tabi midir?

TMK 565 uyarınca; dönme hakkı saklı tutularak yapılan bağışlamalar ve ölümden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında kalan bağışlamalar, miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacıyla yapılan kazandırmalar ve saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapılan açık kazandırmalar tenkise tabidir.

Tenkis davası hangi mahkemede açılır?

Mirasbırakanın son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılır. HMK 11. madde kesin yetki kuralıdır.

Saklı pay oranı nasıl hesaplanır?

Önce yasal miras payı bulunur, ardından TMK 506’daki oran uygulanır. Örneğin sağ kalan eşi bulunmayan mirasbırakanın 4 çocuğundan birinin yasal miras payı 1/4, saklı payı 1/4 x 1/2 = 1/8’dir.