İlgili konu: Miras Hukuku Rehberi

Saklı Pay Oranları ve Hesaplama Yöntemi (TMK 506, 2026)

Saklı pay, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruf özgürlüğünü sınırlayan, belirli mirasçılara kanunen güvence altına alınmış pay oranıdır. TMK 506 saklı pay oranlarını yasal pay üzerinden hesaplar.

İçindekiler

• Saklı Paylı Mirasçılar ve Oranları
• Yasal Miras Payları (Zümre Sistemi)
• Saklı Pay Hesaplama Örnekleri
• Tenkise Tabi Tutma
• Sağ Kalan Eşin Aile Konutu Hakkı
• Sıkça Sorulan Sorular

Saklı Paylı Mirasçılar ve Oranları

TMK 506: Altsoy için yasal miras payının yarısı (1/2); ana-baba her biri için yasal miras payının dörtte biri (1/4); sağ kalan eş için altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçü. Kardeşlerin saklı payı ise 4/5/2007 tarihli 5650 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır; kardeşin saklı payı yoktur.

Yasal Miras Payları (Zümre Sistemi)

Eş ile birinci zümre (altsoy) birlikte: Eş 1/4, altsoy 3/4. Eş ile ikinci zümre (ana-baba ve altsoyu) birlikte: Eş 1/2, diğerleri 1/2. Eş ile üçüncü zümre (dede-nine ve altsoyu) birlikte: Eş 3/4, diğerleri 1/4. Eş tek başınaysa tüm miras eşindir. Zümreler yoksa miras Hazine’ye geçer (TMK 501).

Saklı Pay Hesaplama Örnekleri

Örnek 1: Mirasbırakanın eşi ve 2 çocuğu var. Toplam miras 400 bin TL. Eşin yasal miras payı 100 bin TL, saklı pay 100 bin TL. Her çocuğun yasal miras payı 150 bin TL, saklı payı 75 bin TL. Toplam saklı pay 250 bin TL; geriye 150 bin TL serbest pay kalır. Örnek 2: Mirasbırakanın tek çocuğu var; tüm miras yasal miras payıdır, saklı payı 1/2’si.

Tenkise Tabi Tutma

Mirasbırakan serbest payı (saklı pay dışındaki pay) ölüme bağlı tasarruflarla (vasiyetname, miras sözleşmesi) veya bağışlarla kullanabilir. Saklı paya tecavüz halinde tenkis davası ile (TMK 560) saklı pay oranı kadar iade yapılır.

Sağ Kalan Eşin Aile Konutu Hakkı

TMK 652: Tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa, sağ kalan eş bunlar üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir. Kazandırma saklı pay değil miras payı hesabına mahsup edilir; payı aşan kısım için diğer mirasçılara denkleştirme bedeli ödenir. Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, eşin veya diğer yasal mirasçılardan birinin istemi üzerine mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına karar verilebilir. Mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı mesleği icra etmesi için gerekli olan bölümlerde ise sağ kalan eş bu hakları kullanamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Saklı pay oranları nedir?

TMK 506: Altsoy 1/2, ana-baba her biri 1/4, sağ kalan eş altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı ise yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde (üçüncü zümre ile birlikte veya tek başına) yasal miras payının dörtte üçü.

Saklı pay hangi mirasçılara aittir?

Yalnızca altsoy (çocuk, torun), ana-baba ve sağ kalan eş saklı paylı mirasçıdır. Kardeşler, dede-nine, eşin mirasçıları gibi diğer mirasçıların saklı payı yoktur.

Saklı pay ihlali olursa ne yaparım?

Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası (TMK 560) açabilir. Süre: öğrenmeden itibaren 1 yıl; vasiyetname açılmasından itibaren 10 yıl (TMK 571).

Eş aile konutunu talep edebilir mi?

TMK 652 uyarınca sağ kalan eş aile konutu üzerinde mülkiyet talep edebilir; değer saklı payı aşıyorsa aradaki farkı diğer mirasçılara öder. Korumalı bir haktır.

Yargıtay ve AYM Kararları

• Yargıtay içtihatları: Yargıtay içtihatları- Tenkis ve Saklı Pay Hesabı. Vasiyetname ile saklı paylı altsoyun saklı payı ihlal edilmesi halinde TMK 560 uyarınca orantılı tenkis yapılması; tenkisin öncelikle vasiyetname sonra bağışlamalar sırasına göre uygulanması ilkeleri detaylandırılmıştır. UYAP Mevzuat
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihatları: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu – Miras Hukukunda İçtihat Farklılığı. Mirasçılık belgesinin iptali davasında yetki, ispat yükü, denkleştirme kurumunun uygulanma şartları konusundaki içtihat farklılıkları birleştirme kararıyla giderilmiştir. Uygulamada tek tip değerlendirme getirilmiştir. UYAP Mevzuat

İlgili Miras Hukuku Rehberleri

Bölgesel Miras Hukuku Hizmetleri

• istanbul miras hukuku alanı Rehberi (2026)
• ankara miras hukuku alanı Rehberi (2026)
• izmir miras hukuku alanı Rehberi (2026)
• bursa miras hukuku alanı Rehberi (2026)
• antalya miras hukuku alanı Rehberi (2026)

YouTube Hukuk Kanalı

Detaylı video anlatımı için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.

Güncellenme: 17 Nisan 2026 — ALYAR LAW & CONSULTANCY

Saklı Pay Hesabında Sık Atlanan Dört Kural

1. Saklı pay, terekenin ölüm günündeki durumuna göre hesaplanır

TMK m.507/1: “Tasarruf edilebilir kısım, terekenin mirasbırakanın ölümü günündeki durumuna göre hesaplanır.” İkinci fıkra ise önce düşülecek kalemleri sayar: mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ve çok atlanan bir kalem olarak “mirasbırakan ile birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimselerin üç aylık geçim giderleri”. Saklı pay oranı bu indirimlerden sonra kalan tutara uygulanır.

2. Sağlararası bağışlar terekeye geri eklenir

Miras ölüm anındaki malvarlığından ibaret değildir. TMK m.508: “Mirasbırakanın sağlararası karşılıksız kazandırmaları, tenkise tâbi oldukları ölçüde, tasarruf edilebilir kısmın hesabında terekeye eklenir.” Hangi kazandırmaların tenkise tabi olduğu ise TMK m.565’te dört bent hâlinde sayılmıştır:

• Mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapılan sağlararası kazandırmalar; geri verilmemek kaydıyla altsoya malvarlığı devri veya borçtan kurtarma yoluyla yapılan kazandırmalar; alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi.
• Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmalar.
• Mirasbırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar ve ölümünden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yaptığı bağışlamalar.
• Mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar (bu bentte süre sınırı yoktur).

Buna TMK m.509’daki özel kural eklenir: mirasbırakan üçüncü kişi lehine hayat sigortası yaptırmış veya sigorta alacağını karşılıksız devretmişse, sigorta alacağının ölüm zamanındaki satın alma değeri terekeye eklenir. Ölümünden bir yıldan uzun süre önce yapılmış bağışın “süresi geçti” diye kapsam dışı sayılması yaygın bir hatadır: m.565/1, 2 ve 4’teki kazandırmalarda bir yıllık sınır yoktur.

3. Tenkiste değer, karar gününe göre belirlenir

Bölünmesi mümkün olmayan bir mal tenkise tabi olursa, TMK m.564/1 kazandırmayı alan kişiye bir seçimlik hak tanır: “dilerse tenkisi gereken kısmın değerini ödeyerek malın verilmesini, dilerse tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir.” Mal karşı tarafta kalıyorsa ödenecek bedel, ikinci fıkra gereği “karar günündeki değerinin” para olarak ödetilmesi şeklinde belirlenir. Bu kurallar üçüncü fıkra uyarınca sağlararası kazandırmaların tenkisinde de uygulanır. Dava dilekçesinde bedelin devir tarihine göre değil karar tarihine göre belirlenmesinin istenmesi gerekir.

4. Süre geçse bile tenkis def’i her zaman ileri sürülebilir

TMK m.571/1’e göre tenkis davası açma hakkı, saklı payların zedelendiğinin öğrenildiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer. Bunlar zamanaşımı değil hak düşürücü süredir; hâkim resen gözetir.

Ancak maddenin son fıkrası kritik bir imkân bırakır: “Tenkis iddiası, def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.” Yani bir yıllık süre geçmişse dava açılamaz, fakat lehine kazandırma yapılan kişi tapu iptali, teslim veya ifa talebiyle dava açtığında saklı paylı mirasçı savunma olarak tenkis def’ini ileri sürebilir. Ayrıca m.571/2 uyarınca bir tasarrufun iptali bir öncekinin yürürlüğe girmesini sağlıyorsa süreler iptal kararının kesinleşmesi tarihinde işlemeye başlar.

Mevzuat metni: 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.506-509, 564-565 ve 571.

İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar

Başvurulacak Kurumlar

• Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
• Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
• Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
• Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
• Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
• Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
• BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu

Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda