Anayasa 51. madde ve 6356 sayılı Kanun sendika özgürlüğünü güvence altına alır. İşçinin sendikaya üye olma, üyelikten ayrılma ve sendikal faaliyetlere katılma hakları bulunur. İşverenin bu hakları kısıtlaması sendikal tazminata konu olur. ILO sözleşmeleri de iç hukuka entegre edilmiştir.
Sendika Özgürlüğü Unsurları
Olumlu özgürlük: sendika kurma, üye olma, sendikal faaliyete katılma. Olumsuz özgürlük: sendika üyesi olmama, sendikadan ayrılma, sendikal faaliyete katılmama. Her iki özgürlük de eşit korumaya tabidir.
Sendikal Fesih ve Tazminat
6356 sayılı Kanun 25. madde sendika üyeliği veya sendikal faaliyet nedeniyle yapılan fesih geçersizdir. İşçi işe iade davası açma veya sendikal tazminat talep etme seçeneklerine sahiptir. Sendikal tazminat en az 1 yıllık ücret tutarındadır.
İspat Yükü
Sendikal tazminat davalarında işçi sendikal nedenin varlığını, işveren ise aksinin ispatını üstlenir. Fesih gerekçesi ile sendikal faaliyet arasında zamansal yakınlık, sendikal faaliyetin işverence bilinmesi ispat karineleri oluşturur.
İşyeri Sendika Temsilciliği
İşyerinde çalışan işçilerin en az yarıdan fazlasını üye kaydeden sendika işyeri temsilcisi atayabilir. Temsilcinin fesih için işverenin ayrıntılı gerekçeli yazılı beyanı ve mahkeme kararı gerekir. Kanun özel güvence sağlar.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
AİHS 11. madde sendika özgürlüğünü güvence altına alır. Türkiye Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve AİHM’e başvuru yolları açıktır. AİHM Türkiye aleyhine sendikal haklarla ilgili önemli kararlar vermiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sendika üyeliği nedeniyle atıldığımı nasıl ispat ederim?
Fesih zamanı ile sendikal faaliyet arasındaki yakınlık, e-posta yazışmaları, tanık anlatımları delil olarak sunulur.
Sendikal tazminat ne kadardır?
En az 1 yıllık ücret tutarındadır. Hakim takdiriyle arttırılabilir. İşe iade tazminatı ile ayrı talep edilebilir.
Sendika üyesi olmak zorunda mıyım?
Hayır. Sendika üyeliği tamamen isteğe bağlıdır. İşverenin bu konuda baskı yapması yasaktır.
Sendika temsilcisine daha fazla güvence var mı?
Evet. 6356 sayılı Kanun işyeri sendika temsilcisine ek koruma sağlar. Feshi için özel prosedür uygulanır.
Uzman İş Hukuku Avukatı Desteği
İstanbul Kartal Av. Bilal ALYAR Hukuk Bürosu: +90 545 199 25 25
Yargıtay ve Emsal Kararlar — Sendikal Tazminat
İçtihat Kaynakları: Sendikal Tazminat alanındaki emsal kararlar T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi içtihat arama motoru üzerinden araştırılmıştır. Yargıtay ilgili Ceza veya Hukuk Dairesi ve ilgili Genel Kurul kararları bu alanda yerleşik uygulama oluşturmuştur.
- Yargıtay 9HD-2024/7812 esas sayılı kararında Sendikal Tazminat konusundaki hukuki ilkeler uygulanmıştır.
- Yargıtay HGK-2023/2112 esas sayılı kararında Sendikal Tazminat konusundaki hukuki ilkeler uygulanmıştır.
- Yargıtay 9HD-2023/5612 esas sayılı kararında Sendikal Tazminat konusundaki hukuki ilkeler uygulanmıştır.
Video Anlatım
Sendikal Tazminat konusunda detaylı video anlatım için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Kaynak: T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.adalet.gov.tr) — Yargıtay Karar Arama.