Serbest meslek kazancı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.65-68 çerçevesinde düzenlenmiş, bedenî veya fikrî emeğe dayanan, sermayeden ziyade şahsî mesaiye, ihtisas veya mesleki bilgiye dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerden doğan kazançtır. Avukatlar, doktorlar, SMMM/YMM’ler, mimarlar, mühendisler, eczacılar, noterler, sanatçılar ve öğretmenlerin serbestçe icra ettiği işler bu kapsamdadır. Bu rehber; serbest meslek kazancının belirlenmesi, indirilebilecek giderler (m.68), stopaj rejimi (GVK m.94) ve beyanname ile 2026 vergi oranlarını açıklar.
Serbest Meslek Kazancının Tanımı (GVK m.65)
GVK m.65 çerçevesinde serbest meslek kazancı, her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançtır. Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayanan, ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır. Ticari kazanç (GVK m.37) ile ayrımı; ticari organizasyonun varlığı, sermaye ağırlığı ve işveren-işçi ilişkisi unsurlarına göre yapılır.
Kazancın Tespiti ve Serbest Meslek Kazanç Defteri
GVK m.67 çerçevesinde serbest meslek kazancı, bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı tahsil edilen para ve ayınlar ile diğer suretlerde sağlanan menfaatlerden, o yıl içinde yapılan mesleki giderler indirildikten sonra kalan fark olarak bulunur. Tahsil esası geçerlidir; tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş kazanç vergiye tabi değildir. VUK m.210 uyarınca serbest meslek erbabı serbest meslek kazanç defteri tutmakla yükümlüdür.
İndirilebilecek Mesleki Giderler (GVK m.68)
GVK m.68 çerçevesinde serbest meslek kazancının tespitinde indirilebilecek giderler: (1) mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler, (2) hizmetli ve işçilerin ücretleri ile sosyal güvenlik prim payları, (3) mesleki faaliyetle ilgili seyahat ve ikamet giderleri, (4) mesleki faaliyetten doğan tazminatlar, (5) meslek kuruluşlarına ödenen aidat, (6) mesleki yayın giderleri, (7) mesleki faaliyetin icrası için kiralanan ya da iktisap edilen amortismana tabi iktisadi kıymetlerin amortismanları, (8) büro kirası, elektrik-su-ısıtma, (9) telefon-internet-haberleşme giderleri, (10) mesleki sorumluluk sigortası primleri.
Stopaj (Tevkifat) Rejimi (GVK m.94)
Serbest meslek ödemeleri üzerinden GVK m.94/1-2 çerçevesinde stopaj (gelir vergisi tevkifatı) uygulanır. 2025-2026 dönemi için genel oran %20‘dir; avukatlık, arabuluculuk ve bazı faaliyetler için özel oranlar uygulanır. Stopaj, ödemeyi yapan tarafından kesilip muhtasar beyanname ile vergi dairesine yatırılır. Yıl sonu yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir; aşan kısım iade edilir veya sonraki yıla devreder.
Yıllık Beyanname ve 2026 Vergi Tarifesi
Serbest meslek kazancı yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilir (GVK m.85). 2025 yılı gelirleri için beyanname Mart 2026’da verilir. GVK m.103 artan oranlı tarife 2025 yılı gelirleri için şu şekildedir (Hazine ve Maliye Bakanlığı tebliğine göre güncellenir): 158.000 TL’ye kadar %15, sonraki dilimlerde %20, %27, %35 ve üst dilim %40. Mahsup edilmiş stopajlar beyanname üzerinde vergiden indirilir.
Mevzuat Özet Tablosu
| Konu | GVK Maddesi | Uygulama |
|---|---|---|
| Serbest meslek tanımı | GVK m.65 | Şahsi mesai, bilgi-ihtisas |
| Serbest meslek erbabı | GVK m.66 | Mesleki faaliyeti süreklice |
| Kazancın tespiti | GVK m.67 | Tahsil esası |
| Mesleki giderler | GVK m.68 | 10+ kalem sayılan |
| Serbest meslek defteri | VUK m.210 | Zorunlu |
| Tevkifat (stopaj) | GVK m.94/1-2 | Genel %20 |
| Muhtasar beyanname | GVK m.98 | Takip eden ayın 26’sı |
| Yıllık beyanname | GVK m.85, 92 | Mart ayı beyan |
| Geçici vergi | GVK m.120 | 3 aylık dönemler |
| Uyumlu mükellef indirimi | GVK Mükerrer m.121 | %5, şartlı |
Sıkça Sorulan Sorular
Serbest meslek kazancında KDV ödenir mi?
Evet. KDV K. m.1/1 çerçevesinde serbest meslek hizmetleri KDV’ye tabidir. Oran genellikle %20’dir; bazı sağlık ve eğitim hizmetlerinde istisna veya indirimli oran uygulanır. Avukatlık hizmetleri KDV’ye tabidir.
Ev ofisten verilen hizmetlerde hangi giderler indirilir?
GVK m.68 çerçevesinde iş için kullanılan oranda elektrik, su, doğalgaz, internet, ev kirası (iş oranı kadar) indirime konu edilebilir. İkametgah olarak da kullanıldığından oran tespiti, alınan m² ve kullanım süresi bazında yapılmalıdır; abartılı oran beyanı vergi ziyaı cezası riski doğurur.
Geçici vergi ödemesi zorunlu mu?
Evet. GVK m.120 çerçevesinde serbest meslek erbabı 3 aylık dönemler için geçici vergi beyan eder ve öder. Yıl sonunda hesaplanan vergiden mahsup edilir; fazlaysa iade edilir. Geçici vergi ihmali gecikme zammı ve vergi ziyaı cezası riski yaratır.
İlgili Rehberler
- Vergi Hukuku Avukatı Ana Rehber
- Stopaj / Tevkifat GVK m.94 Rehberi
- Vergi İndirim Kodları ve Uyumlu Mükellef İndirimi
- Gelir Vergisi Beyannamesi Rehberi
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır; serbest meslek kazancı beyanı ve gider yönetimi için SMMM ve vergi avukatı değerlendirmesi önerilir.