İlgili içerik: Boşanma Protokolü Örneği ve Hazırlama Rehberi

Anlaşmalı Boşanma Protokolü — TMK m.166/3 (2026 Rehberi)

Tanım: Anlaşmalı boşanma, en az bir yıl süren evliliklerde eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi üzerine, TMK m.166/3 koşullarıyla verilen boşanma kararıdır. Hâkimin eşleri bizzat dinlemesi, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir.

Anlaşmalı boşanma şartları, protokol unsurları, nafaka-velayet-tazminat düzenlemesi ve hâkim onayı: TMK m.166/3 kapsamında 2026 güncel uygulama rehberi.

Anlaşmalı Boşanmanın Yasal Dayanağı ve Şartları

Anlaşmalı boşanma, TMK m.166/3 koşulları birlikte gerçekleştiğinde mümkündür: evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı; eşler birlikte başvurmalı veya biri diğerinin davasını kabul etmeli; hâkim eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli; boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu için kabul ettikleri düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Avukat dosyanın hazırlanması ve takibinde görev alabilir; ancak vekilin açıklaması eşlerin bizzat dinlenmesi koşulunun yerini tutmaz. Bu koşullar sağlanırsa tek duruşmada karar verilebilir; duruşma sayısı veya toplam süre garanti edilemez.

Kanun Metninden Doğan Üç Kritik Ayrıntı

Hâkim protokolü değiştirebilir, ama değişiklik taraflarca kabul edilmedikçe boşanma kararı verilemez

TMK m.166/3’ün sık atlanan cümlesi şudur: “Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.” Önerilen değişiklik taraflarca kabul edilmezse bu düzenlemeyle anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Davanın çekişmeli olarak sürdürülüp sürdürülemeyeceği ise talepler ve usul durumu değerlendirilerek belirlenir; kendiliğinden başka bir boşanma sebebine geçildiği varsayılamaz. Duruşma öncesinde anlaşmanın kapsamını ve kabul edilebilecek değişiklikleri netleştirmek yararlıdır.

İkrarın hâkimi bağlamayacağı kuralı burada uygulanmaz

Boşanma yargılamasının genel kuralı TMK m.184’tedir ve orada “Tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hâkimi bağlamaz” denir; ayrıca hâkim olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz ve taraflara yemin öneremez. Anlaşmalı boşanmada ise m.166/3’ün son cümlesi bu kurala açık bir istisna getirir: “Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.” Bu istisna, m.166/3’teki bizzat dinleme, serbest irade ve uygun düzenleme koşullarını ortadan kaldırmaz; yalnızca eşlerin beyanına dayanarak otomatik boşanma sonucu çıkarılamaz.

Buna karşılık m.184/5 her hâlde geçerlidir: “Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.” Taraflar arasında imzalanmış ama hâkimce onaylanmamış bir protokol, boşanmanın fer’î sonuçları bakımından hüküm doğurmaz.

Anlaşmalı dava reddedilirse: 2024’te değişen TMK m.166/4

Anlaşma sağlanamaz ve dava reddedilirse süreç bitmez. 14/11/2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirilen TMK m.166/4 şu imkânı verir: “Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.”

Bu hükümde üç unsur birlikte aranır: ret kararının kesinleşmesi, kesinleşmeden itibaren bir yılın geçmesi ve ortak hayatın yeniden kurulamamış olması. Şartlar gerçekleşmişse evlilik birliğinin temelden sarsıldığı kanunen kabul edilir; ayrıca kusur ispatı aranmaz ve eşlerden birinin istemi yeterlidir. Anlaşmalı boşanma denemesi başarısız olan dosyalarda bu yol, bir yıl sonrası için güçlü bir seçenek oluşturur.

Mevzuat metni: 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.166 ve m.184.

Protokolün Zorunlu Unsurları ve Hazırlanışı

Yazılı protokol, tarafların kabul ettiği düzenlemeyi açıkça göstermek için hazırlanır. Boşanma iradesi, boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumu netleştirilmelidir. Velayet, kişisel ilişki takvimi, iştirak nafakasının miktarı ve ödeme biçimi; yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat talepleri veya bu taleplere ilişkin anlaşma ayrı ayrı yazılmalıdır. Mal rejiminin tasfiyesi, boşanmanın zorunlu fer’î sonucu değildir; bu konuda ayrıca anlaşma yapılabilir veya talep ayrı değerlendirilmek üzere bırakılabilir. Konut kullanımı, gider paylaşımı ve malvarlığına ilişkin her hükmün kapsamı açık olmalı; “başka hiçbir talebim yoktur” gibi genel ifadeler imzalanmadan önce hangi hakları kapsadığı incelenmelidir.

Velayet, Nafaka ve Kişisel İlişki Düzenlemesi

Çocukla ilgili düzenlemede çocuğun yararı esas alınır. Hâkim, TMK m.166/3 ve m.182 uyarınca tarafların anlaşmasını aynen kabul etmek zorunda değildir; gerekli değişiklikleri önerebilir. Kişisel ilişki takviminde hafta sonları, tatiller, teslim saatleri ve yerleri açıkça belirlenmelidir. Koşullar değiştiğinde TMK m.183 kapsamında yeni önlemler alınabilir.

Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım, TMK m.182, m.328 ve m.330 çerçevesinde değerlendirilir. Nafaka belirlenirken çocuğun ihtiyaçları, geliri ve ana-babanın hayat koşulları ile ödeme güçleri dikkate alınır. Bakım borcu kural olarak erginliğe kadar sürer; eğitim devam ediyorsa koşullar içinde beklenebilecek ölçüde eğitim bitene kadar devam edebilir. Bu durum, mevcut iştirak nafakası kararının erginlikten sonra aynı biçimde kendiliğinden sürmesiyle karıştırılmamalıdır. Gelecek yıllardaki miktara ilişkin talep ve koşullar değiştiğinde m.331 uyarınca yapılacak uyarlama ayrıca değerlendirilir.

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, diğer tarafın mali gücü oranında süresiz olarak isteyebileceği nafakadır; kendiliğinden bağlanmaz ve yükümlünün kusuru aranmaz (TMK m.175). İrat biçimindeki ödeme, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Alacaklının evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır. Mali durum değişikliği veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde iradın artırılması ya da azaltılması istenebilir (TMK m.176).

Mal Rejimi Tasfiyesi, Tazminat ve Konut

TMK m.202 uyarınca yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır; eşler kanundaki başka bir rejimi sözleşmeyle seçebilir. 1 Ocak 2002’den önce evlenenlerde bu tarihe kadar önceki rejim uygulanır. Sonraki dönem bakımından 4722 sayılı Kanun m.10’daki geçiş, sözleşme ve o tarihte açılmış davalara ilişkin koşullar ayrıca incelenmelidir; evlilik boyunca tek rejimin uygulandığı varsayılamaz.

Mal rejiminin tasfiyesi protokolde ayrıca düzenlenebilir veya ayrı talep konusu olabilir. Edinilmiş ve kişisel mallar, katılma alacağı ve varsa diğer alacakların kapsamı somutlaştırılmalıdır. TMK m.178’deki, boşanma hükmünün kesinleşmesinden başlayan bir yıllık süre mal rejiminin tasfiyesi alacaklarına doğrudan uygulanmaz; alacağın türü, uygulanacak süre ve başlangıcı ayrıca değerlendirilir. Mal rejiminin boşanma hâlinde dava tarihinden geçerli olarak sona ermesi ile alacağın zamanaşımı başlangıcı aynı konu değildir (TMK m.225).

TMK m.174 uyarınca mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf maddi tazminat; boşanmaya sebep olan olaylarla kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise kusurlu eşten manevi tazminat isteyebilir. Anlaşmada bu taleplerin kabulü, miktarı veya vazgeçmenin kapsamı açıkça belirtilmelidir. Manevi tazminat irat biçiminde ödenemez (TMK m.176).

Aile konutunda TMK m.194’ün koruması, yalnız tapudaki şerhin varlığına veya kaldırılmasına indirgenemez. Kira sözleşmesinin feshi, konutun devri veya üzerindeki hakların sınırlandırılması için diğer eşin açık rızası gerekir; rızanın sağlanamaması veya haklı neden olmadan verilmemesi hâlinde hâkim müdahalesi istenebilir. Protokolde konut kullanımı, kira ve varsa devir koşulları açıkça düzenlenmeli; şerhin kaldırılması tek başına her işlemi geçerli kılan bir sonuç sayılmamalıdır.

Dava Süreci, Duruşma ve Kesinleşme

Boşanma davası aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi görevlidir (4787 sayılı Kanun m.2 ve m.4). Yetkili yer, TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yerdir. Hâkim eşleri bizzat dinler ve düzenlemeyi denetler; önerdiği değişikliklerin kabul edilmemesi hâlinde m.166/3 koşulları oluşmaz. Bundan sonraki yargılama yolu talepler ve usul durumu üzerinden ayrıca değerlendirilir.

İstinaf süresi, kararın duruşmada açıklanmasından değil, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345). Taraflar kendilerine tebliğ yapılmadan istinaf hakkından feragat edemez (HMK m.349). Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz imkânı ve süresi ise HMK m.361 ve m.362 koşullarına göre ayrıca incelenir. Boşanma kararı kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m.350); tek duruşmada karar verilmesi aynı gün kesinleşme anlamına gelmez.

Sık Yapılan Hatalar ve Pratik Tavsiyeler

Protokol hazırlanırken nafaka türü ve ödeme düzeni, çocukla kişisel ilişki takvimi, konut kullanımı, mal rejimi alacakları ve vazgeçilen talepler ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Genel ifadeler yerine hangi hak ve borcun düzenlendiği açıkça yazılmalıdır. Tarafların menfaatleri çatışıyorsa hukuki yardımın nasıl sağlanacağı ayrıca değerlendirilmelidir. İlk iletişimde hesap dökümü, kimlik veya özel belgeleri gelişigüzel göndermek yerine gerekli belgeler ve güvenli paylaşım yöntemi görüşmede belirlenebilir.

Malvarlığı incelemesinde TMK m.229 ayrımı önemlidir: rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar ile rejim devam ederken diğer eşin katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara değer olarak eklenir. İkinci gruptaki devirler yalnız son bir yılla sınırlı değildir. Üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilecek sonuçlar ve davanın ihbarı koşulu ayrıca incelenir. Protokolün aynen onaylanacağı veya dosyanın belirli sürede biteceği taahhüt edilemez.

Aile ve Boşanma Hukuku Mevzuat Tablosu

Sık Sorulan Sorular

1 yıldan kısa evlilikte anlaşmalı boşanma mümkün mü?

TMK m.166/3 için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Bir yıldan kısa evlilikte bu usul uygulanamaz. Başka bir boşanma sebebine dayanılıp dayanılmayacağı, o sebebin koşulları ve somut olayın delilleri üzerinden ayrıca değerlendirilir.

Anlaşmalı boşanmada duruşmaya vekilin gelmesi yeterli mi?

Hayır. TMK m.166/3 uyarınca hâkim her iki eşi bizzat dinlemelidir; yalnız vekilin gelmesi bu koşulu karşılamaz. Avukatın dosyayı takip etmesi mümkündür. Katılım engeli veya mazeretin nasıl değerlendirileceğine mahkeme karar verir; duruşmanın mutlaka erteleneceği varsayılamaz.

Protokolde kararlaştırılan nafaka sonradan değişebilir mi?

Nafakanın türüne göre koşullar farklıdır. İrat biçimindeki yoksulluk nafakası, mali durumun değişmesi veya hakkaniyet gereği artırılabilir ya da azaltılabilir (TMK m.176/4). Sona erme ve mahkeme kararıyla kaldırılma nedenleri m.176/3’te ayrıca düzenlenmiştir. Çocuk için nafakada ise değişen koşullara göre miktarın yeniden belirlenmesi veya nafakanın kaldırılması m.331 kapsamında istenebilir. Protokolün metni ve mevcut karar birlikte incelenmelidir.

Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?

TMK m.166/3 koşulları sağlanırsa tek duruşmada karar verilebilir; mahkemenin takvimi ve dosyanın eksikleri toplam süreyi etkiler. İstinaf süresi usulüne uygun tebliğden itibaren iki haftadır. Tebliğden önce istinaf hakkından feragat edilemez (HMK m.345 ve m.349). Karar verilmesi ile kesinleşmesi farklı aşamalardır; sabit bir bitiş tarihi söylenemez.

İlgili Rehber Makaleler

• Boşanma Hukuku — Ana Rehber
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü — TMK m.166/3
• Mal Rejimi Tasfiyesi — TMK m.225
• Nafaka Türleri
• 6284 Koruma Kararı

📍 İstanbul / Kartal Özelinde Sık Sorulan Sorular

İstanbul’da boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Boşanma davalarında aile mahkemesi görevlidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi görev yapar (4787 sayılı Kanun m.2 ve m.4). TMK m.168 uyarınca yetkili yer, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yerdir. Somut adresin bağlı olduğu yargı çevresi başvuru öncesinde ayrıca kontrol edilmelidir.

Kartal Adliyesi nerede ve aile mahkemelerine nasıl ulaşılır?

İstanbul Anadolu Adalet Sarayı, Esentepe Mah. E-5 Güney Yan Yol Cad. No:39 Kartal/İstanbul adresindedir. Adliyenin resmî ulaşım bilgisinde metro için Hastane–Adliye durağı belirtilir. Büro adresimiz Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865 olup ulaşım süresi çıkış noktasına ve trafik koşullarına bağlıdır.

🏢 Kartal’da İlk Görüşme ve Dosyanın Değerlendirilmesi

Kartal/İstanbul adresindeki ilk görüşmede tarafların talepleri, protokolün kapsamı ve gerekli belgeler değerlendirilir. Görüşme biçimi, dosyanın üstlenilmesi ve temsil için gereken vekâletname ayrıca netleştirilir. Şehir dışından iletişim kurulması, bütün işlemlerin uzaktan yapılabileceği veya eşlerin bizzat dinlenmesi koşulunun kalktığı anlamına gelmez.

📞 Randevu: +90 534 636 19 19  •  📧 alyarlaw@gmail.com  •  📍 Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865

🔗 İlgili Aile Hukuku Rehberleri

• Aile İçi Psikolojik Şiddet ve Mobbing — 6284 Kanun Çerçevesi
• Taşınmaz Devri ve Boşanmada Tapu Harcı — Anlaşmalı Protokolde Devir
• Sosyal Medya Hakaret ve Boşanma Davası Delili — TCK m.125
• Yabancı Boşanma Kararının Tanıma-Tenfizi (MÖHUK m.50-59) — 2026 Rehberi
• Nafaka Türleri: Tedbir, İştirak, Yoksulluk ve Yardım Nafakası
• Nafaka Artırımı ve İndirimi — TMK m.176/4 Uyarlama Davası

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP resmî sitesi (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda