İlgili içerik: Boşanma Protokolü Örneği ve Hazırlama Rehberi

Anlaşmalı Boşanma Protokolü — TMK m.166/3 (2026 Rehberi)

Tanım: Anlaşmalı boşanma; TMK m.166/3 kapsamında en az bir yıl süren evliliklerde eşlerin boşanmanın mali ve çocuklara ilişkin tüm sonuçlarında yazılı protokolle anlaşıp hâkim huzurunda bizzat ifade verdiği ve tek celsede sonuçlanabilen boşanma türüdür.

Anlaşmalı boşanma şartları, protokol unsurları, nafaka-velayet-tazminat düzenlemesi ve hâkim onayı: TMK m.166/3 kapsamında 2026 güncel uygulama rehberi.

Anlaşmalı Boşanmanın Yasal Dayanağı ve Şartları

Anlaşmalı boşanma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3’te düzenlenen, eşlerin boşanmanın mali ve çocuklara ilişkin sonuçları konusunda anlaşmaları şartıyla tek celsede sonuçlandırılabilen özel bir boşanma usulüdür. Hükmün uygulanabilmesi için kanun dört temel şart öngörür. İlk olarak evliliğin en az bir yıl sürmüş olması aranır; bu süre resmî nikâh tarihinden boşanma davasının açıldığı tarihe kadar hesaplanır. İkinci şart, eşlerin birlikte dava açması ya da bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesidir. Üçüncü olarak hâkim tarafların beyanlarını bizzat dinler; duruşmaya mutlaka her iki eşin katılması gerekir, vekil ile temsil bu aşamada geçerli değildir. Dördüncü şart ise hâkimin, eşlerin özgür iradeleriyle karar verdiğine kanaat getirmesi ve anlaşmanın çocukların ve eşlerin menfaatine uygun olduğunu resen denetlemesidir.

Kanun Metninden Doğan Üç Kritik Ayrıntı

Hâkim protokolü değiştirebilir, ama değişiklik taraflarca kabul edilmedikçe boşanma kararı verilemez

TMK m.166/3’ün sık atlanan cümlesi şudur: “Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.” Yani hâkimin müdahalesi tek taraflı bir düzeltme değildir; önerdiği değişikliği taraflar kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez ve dava çekişmeli boşanmaya döner. Duruşmaya giderken protokolde hangi maddelerde esneklik gösterilebileceğinin önceden kararlaştırılmış olması bu yüzden önemlidir.

İkrarın hâkimi bağlamayacağı kuralı burada uygulanmaz

Boşanma yargılamasının genel kuralı TMK m.184’tedir ve orada “Tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hâkimi bağlamaz” denir; ayrıca hâkim olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz ve taraflara yemin öneremez. Anlaşmalı boşanmada ise m.166/3’ün son cümlesi bu kurala açık bir istisna getirir: “Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.” Eşlerin duruşmadaki beyanı burada bağlayıcıdır; anlaşmalı boşanmanın tek celsede sonuçlanabilmesinin hukuki dayanağı da budur.

Buna karşılık m.184/5 her hâlde geçerlidir: “Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.” Taraflar arasında imzalanmış ama hâkimce onaylanmamış bir protokol, boşanmanın fer’î sonuçları bakımından hüküm doğurmaz.

Anlaşmalı dava reddedilirse: 2024’te değişen TMK m.166/4

Anlaşma sağlanamaz ve dava reddedilirse süreç bitmez. 14/11/2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirilen TMK m.166/4 şu imkânı verir: “Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.”

Bu hükümde üç unsur birlikte aranır: ret kararının kesinleşmesi, kesinleşmeden itibaren bir yılın geçmesi ve ortak hayatın yeniden kurulamamış olması. Şartlar gerçekleşmişse evlilik birliğinin temelden sarsıldığı kanunen kabul edilir; ayrıca kusur ispatı aranmaz ve eşlerden birinin istemi yeterlidir. Anlaşmalı boşanma denemesi başarısız olan dosyalarda bu yol, bir yıl sonrası için güçlü bir seçenek oluşturur.

Mevzuat metni: 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.166 ve m.184.

Protokolün Zorunlu Unsurları ve Hazırlanışı

Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde mutabık kaldığı yazılı bir sözleşmedir. Protokolde bulunması gereken başlıca unsurlar; boşanmaya karar verilmesi yönündeki iradenin açık beyanı, müşterek çocuklar varsa velayet düzenlemesi, kişisel ilişki (görüşme) takvimi, iştirak nafakası miktarı ve ödeme biçimi, eşlerden biri lehine yoksulluk nafakası öngörülüyorsa miktarı ve ödeme şekli, maddi ve manevi tazminat talepleri ya da karşılıklı feragat ifadesi, mal rejiminin tasfiyesine ilişkin düzenlemeler (mevcutsa), aile konutunun kullanımı, kadının eski kişisel soyadına dönüp dönmeyeceği ve dava masraflarının paylaşımıdır. Protokolde belirsiz, eksik ya da yoruma açık ifadeler ileride ciddi uyuşmazlıklara yol açabileceğinden her bir kalem açık, ölçülebilir ve icra edilebilir biçimde kaleme alınmalıdır. Yargıtay yerleşik içtihadında protokolde yer almayan bir talebin sonradan ayrı dava ile ileri sürülmesi mümkündür, ancak feragat edilen haklardan geri dönülemez.

Velayet, Nafaka ve Kişisel İlişki Düzenlemesi

Protokolün en hassas bölümü çocuğa ilişkin düzenlemelerdir. Hâkim, TMK m.182 ve 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluşu Hakkında Kanun m.4 kapsamında çocuğun üstün yararı ilkesini resen gözetir ve tarafların anlaşmasını çocuk yararına görmezse aynen onaylamak zorunda değildir; değişiklik önerebilir. Velayet tek eşe verilebileceği gibi istisnaen ortak velayet de Yargıtay yerleşik içtihadı ile kabul edilmektedir. İştirak nafakası TMK m.328 uyarınca çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık ihtiyaçları ve tarafların mali durumu dikkate alınarak belirlenir; nafakanın TÜFE/ÜFE endeksiyle artırılacağı protokolde kararlaştırılabilir. Kişisel ilişki takvimi (her ikinci hafta sonu, yarıyıl-yaz tatili, resmî bayramlar) somut tarihlerle yazılmalıdır; genel ifadeler hem hâkim onayını zorlaştırır hem de ilerideki çekişmelere zemin hazırlar. Yoksulluk nafakası TMK m.175 uyarınca süresizdir ve ancak m.176/3’te sayılan hallerde (yeniden evlenme, fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması, ölüm) kaldırılabilir.

Mal Rejimi Tasfiyesi, Tazminat ve Konut

Eşler aksini kararlaştırmamışlarsa 1 Ocak 2002’den itibaren evliliklerinde edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir (TMK m.202). Anlaşmalı boşanmada mal rejiminin tasfiyesi protokole dahil edilebilir ya da ayrı dava olarak saklı tutulabilir. Protokolde tasfiyeye yer veriliyorsa edinilmiş mallar, kişisel mallar, katılma alacağı ve değer artış payı kalemleri açıkça belirtilmelidir. Aksi halde boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı (TMK m.178) süresinde ayrı dava açılabilir. Maddi ve manevi tazminat TMK m.174 kapsamında kusurlu eşten istenir; anlaşmalı boşanmada genellikle karşılıklı feragat biçiminde düzenlenir. Aile konutu TMK m.194 hükümleri çerçevesinde özel korumalıdır; protokolde hangi eşin konutta kalacağı, kira ödeme düzeni, tapu devri ya da kullanım tazminatı kararlaştırılmalıdır. Konuta ilişkin tapu şerhi kaldırılmadan eşin tek başına tasarruf etmesi mümkün değildir.

Dava Süreci, Duruşma ve Kesinleşme

Anlaşmalı boşanma davası, 6100 sayılı HMK m.2 uyarınca Aile Mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Dava harcı nispeten düşüktür ve çoğu zaman tek celsede sonuç alınır. Duruşmaya eşler bizzat katılır, hâkim protokolü okur ve tarafların beyanlarını bizzat tutanağa geçirir. Hâkim değişiklik önerirse taraflar yeni metni kabul edebilir ya da reddedebilir; reddetmeleri halinde dava çekişmeli boşanmaya dönüşür ve TMK m.166/1-2 kapsamında değerlendirilir. Karar tefhim ya da tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftalık istinaf süresi beklenir; taraflar istinaf hakkından feragat ederse karar daha erken kesinleşir. Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve boşanma aile kütüğüne tescil edilir.

Sık Yapılan Hatalar ve Pratik Tavsiyeler

Uygulamada en sık görülen hatalar; protokolde belirsiz ifadeler kullanılması, mal rejimi tasfiyesinin atlanması, nafakanın endekslenmemesi, kişisel ilişki takviminin muğlak bırakılması, aile konutu üzerindeki şerhin protokole girmemesi ve feragat edilen haklardan sonra geri dönülemeyeceğinin kavranmamasıdır. Protokolün hazırlanmasında her iki tarafın ayrı avukatla çalışması çıkar çatışmasını önler; aynı avukatın iki tarafı temsili baro etik kurallarına aykırıdır. Protokol imzalanmadan önce mal varlığı dökümü, banka hesap hareketleri, tapu kayıtları ve araç ruhsatları tam olarak incelenmeli; gizlenmiş mal unsurları varsa bu durum TMK m.229 edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde değer artış payı hesabını etkiler. Son olarak protokolün hâkim tarafından aynen onaylanacağı taahhüdü yoktur; hâkim çocuk yararı ve genel ahlak ilkeleri çerçevesinde değişiklik önerebilir.

Aile ve Boşanma Hukuku Mevzuat Tablosu

Sık Sorulan Sorular

1 yıldan kısa evlilikte anlaşmalı boşanma mümkün mü?

TMK m.166/3 açık hükmü gereği evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Bir yıldan kısa evliliklerde çekişmeli boşanma davası açılabilir; genel boşanma sebebi TMK m.166/1 veya özel sebepler kullanılır.

Anlaşmalı boşanmada duruşmaya hukuku gelmesi yeterli mi?

Hayır. TMK m.166/3 hâkimin tarafları bizzat dinlemesini emreder. Her iki eşin duruşmada bulunması zorunludur; vekil ile temsil yeterli sayılmaz. Mazeret halinde duruşma ertelenir.

Protokolde kararlaştırılan nafaka sonradan değişebilir mi?

Evet. TMK m.176/4 uyarınca tarafların mali durumunun önemli ölçüde değişmesi halinde nafakanın artırılması, indirilmesi veya kaldırılması ayrı bir dava ile istenebilir. Endeksli artış protokole yazılabilir.

Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?

Dosya hazırlığı tamamlandıktan sonra genellikle tek celsede karar verilir. Dava açılışından karar kesinleşmesine kadar ortalama 2-6 ay arasında değişebilir; istinaf feragati süreci kısaltır.

İlgili Rehber Makaleler

• Boşanma Hukuku — Ana Rehber
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü — TMK m.166/3
• Mal Rejimi Tasfiyesi — TMK m.225
• Nafaka Türleri
• 6284 Koruma Kararı

📍 İstanbul / Kartal Özelinde Sık Sorulan Sorular

İstanbul’da boşanma davası hangi mahkemede açılır?

İstanbul’da boşanma davaları Aile Mahkemelerinde görülür. Yetkili mahkeme, HMK m.168 ve TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Anadolu Yakası ikametgâhlı davalar için Anadolu Aile Mahkemeleri (Kartal Adliyesi), Avrupa Yakası için İstanbul Aile Mahkemeleri (Çağlayan Adliyesi) yetkilidir.

Kartal Adliyesi nerede ve aile mahkemelerine nasıl ulaşılır?

Anadolu Adalet Sarayı, Kartal/İstanbul E-5 üzerinde bulunur. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Sultanbeyli ve Şile ilçelerinde yerleşik olanların aile hukuku uyuşmazlıkları bu adliyede görülür. Metro (Kartal durağı) ve Marmaray (Maltepe/Pendik hattı) ile ulaşım sağlanır. Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865 adresindeki büromuz adliyeye 5 dakika mesafededir.

🏢 Kartal / Anadolu Yakası Hizmet Alanlarımız

Büromuz Kartal/İstanbul merkezli olup Anadolu Yakası genelinde boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hizmet vermektedir. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir, Sultanbeyli, Sancaktepe, Çekmeköy, Ümraniye ve Beykoz ilçelerindeki müvekkillerimize yüz yüze görüşme imkanı sunuyoruz. Avrupa Yakası ve şehir dışından gelen talepler için online görüşme ve e-vekaletname sistemi üzerinden dava süreci yürütülmektedir.

📞 Randevu: +90 545 199 25 25  •  📧 info@bilalalyar.av.tr  •  📍 Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865

🔗 İlgili Aile Hukuku Rehberleri

• Aile İçi Psikolojik Şiddet ve Mobbing — 6284 Kanun Çerçevesi
• Taşınmaz Devri ve Boşanmada Tapu Harcı — Anlaşmalı Protokolde Devir
• Sosyal Medya Hakaret ve Boşanma Davası Delili — TCK m.125
• Yabancı Boşanma Kararının Tanıma-Tenfizi (MÖHUK m.50-59) — 2026 Rehberi
• Nafaka Türleri: Tedbir, İştirak, Yoksulluk ve Yardım Nafakası
• Nafaka Artırımı ve İndirimi — TMK m.176/4 Uyarlama Davası

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda