İlgili konu: Yoksulluk Nafakası Süresiz İtiraz

İlgili konu: Nafaka Artırım Dilekçe Örneği

İştirak ve yoksulluk nafakasının ayrıntılı hesabı için iştirak ve yoksulluk nafakası hesaplama rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

İnteraktif Nafaka Hesaplama Aracı: Güncel ve detaylı nafaka hesaplaması için Nafaka Hesaplayıcı 2026 sayfamızı kullanabilirsiniz. Aşağıdaki içerik konuyu hukuki açıdan açıklar.

Nafaka Hesaplama ve Nafaka Türleri 2026

Nafaka Hesaplama ve Nafaka Türleri 2026: Nafaka; eşler, çocuklar ve yakın akrabalar arasında hukuken tanımlanmış bakım yükümlülüğüdür. Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ve yardım nafakası olmak üzere dört temel türü bulunur. Nafaka miktarının belirlenmesinde tarafların gelir durumu, yaşam standardı, çocukların ihtiyaçları, eğitim giderleri ve ekonomik koşullar esas alınır.

Nafaka Türleri ve Kapsamı

Türk Medeni Kanunu nafaka türlerini ayrıntılı şekilde düzenlemiştir. Her nafaka türünün şartları, süresi ve hesaplama yöntemi farklıdır.

Tedbir nafakası (TMK m.169): Boşanma davası süresince geçerli.
Yoksulluk nafakası (TMK m.175): Boşanma ile yoksulluğa düşen eş için süresiz olabilir.
İştirak nafakası (TMK m.182): Çocuk için ergin olana kadar.
Yardım nafakası (TMK m.364): Üstsoy, altsoy ve kardeşler arasında yardım yükümlülüğü.

Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?

Nafaka miktarının belirlenmesinde yargıcın takdir yetkisi geniştir. Ancak bu takdir; tarafların gelir belgeleri, SGK kayıtları, banka hareketleri, yaşam standartlarını gösteren belgeler ve çocuğun ihtiyaçları ışığında değerlendirilir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 16.11.2015 tarihli ve 2015/15557 E., 2015/18080 K. sayılı kararında, nafaka miktarının nafaka yükümlüsünün geliriyle orantılı ve TMK m.4’teki hakkaniyet ilkesine uygun belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır (karar metni).

Nafaka yükümlüsünün net geliri (maaş, kira, şirket karı vb.)
Nafaka alacaklısının geliri ve varsa iş imkânı
Çocuğun eğitim, sağlık, barınma ve sosyal giderleri
Enflasyon ve TÜFE artışı
Nafaka yükümlüsünün başka bakmakla yükümlü olduğu kişiler

Nafaka Artırım ve Azaltım Davaları

Mevcut nafakanın ekonomik koşullardaki değişim, tarafların gelirindeki artış/azalış veya ihtiyaçlardaki değişiklik nedeniyle yeniden belirlenmesi için TMK m.176/4 uyarınca nafaka artırım veya azaltım davası açılabilir. Enflasyon bu değerlendirmede dikkate alınabilir; ancak mahkeme artışın ölçüsünü somut olayın koşullarına göre belirler.

Nafaka Alacağının Tahsili

Ödenmeyen nafaka, icra yoluyla takip edilebilir. Ayrıca nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Yurt dışındaki nafaka yükümlüsü için tanıma-tenfiz veya uluslararası sözleşme hükümleri uygulanır.

Nafaka ve Yabancı Mahkeme Kararları

Yabancı ülkelerde verilen nafaka kararlarının Türkiye’de icra edilebilmesi için 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu (MÖHUK) uyarınca tanıma-tenfiz davası açılması gerekir. Yurt dışı müvekkillerimize Apostil’li vekaletname ile bu süreci Türkiye üzerinden yönetiyoruz.

İlgili Mevzuat

Not: Yukarıdaki kararlar bilgilendirme amaçlıdır; her somut olayın kendi koşullarına göre değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka miktarı nasıl hesaplanır?

Nafaka türüne göre değerlendirme değişir. İştirak nafakasında TMK m.330 uyarınca çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri; çocuğun gelirleri de dikkate alınır.

Yoksulluk nafakası süresiz midir?

TMK m.176/3 uyarınca irat biçimindeki yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır. Süresiz olarak adlandırılsa da bu koşullarla sınırlıdır.

TÜFE artışı nafaka artırım sebebi midir?

TMK m.176/4 uyarınca tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın artırılmasına karar verilebilir. Enflasyon bu değerlendirmede dikkate alınan etkenlerden biridir; artışın ölçüsü somut olayın koşullarına göre belirlenir.

Nafaka ödememenin cezai sonucu nedir?

Nafaka yükümlülüğünün kasten ihlali, İİK m.344 uyarınca üç ayı geçmeyen tazyik hapsi ile sonuçlanabilir. Şikâyet icra ceza mahkemesine yapılır.

Nafaka Türlerini Ayırt Etmek: Dayanak Maddeler ve Tahsil

1. Tedbir nafakası: hâkim re’sen karar verir

Dava sürerken ödenen nafakanın dayanağı TMK m.169’dur ve maddede talep şartı yoktur: “Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.” Yani tedbir nafakası istenmese bile hükmedilebilir ve kapsamı yalnızca para değil, barınma ve mal yönetimini de içerir. Bu nafaka davanın açıldığı tarihten itibaren işler ve karar kesinleşinceye kadar devam eder.

2. İştirak, yoksulluk ve yardım nafakası aynı şey değildir

İştirak nafakası (TMK m.182/3, m.328): velayet kendisine verilmeyen eş, “çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır”. Bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar devam eder; ergin olmakla birlikte eğitimi sürüyorsa ana ve baba kendilerinden beklenebilecek ölçüde ve eğitimi sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür.
Yoksulluk nafakası (TMK m.175): boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla ve diğer tarafın malî gücü oranında süresiz olarak isteyebilir; “Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”
Yardım nafakası (TMK m.364): boşanmayla ilgisi yoktur. “Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.” Kardeşler bakımından ek bir şart vardır: kardeşlerin nafaka yükümlülükleri refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Ergin olan üniversite öğrencisinin talebi bu madde üzerinden kurulur.

3. Artış oranı baştan istenmezse her yıl dava gerekir

TMK m.176’nın son fıkrası ve çocuk giderleri bakımından m.182’nin son fıkrası aynı imkânı tanır: hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen tazminat veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. Bu talep dilekçeye konulmazsa, artış için her defasında ayrı bir nafaka artırım davası açılması gerekir. Sonradan değişiklik ise m.176/4 ve m.331’e dayanır: tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde artırma veya azaltma istenebilir.

4. Ödenmeyen nafakanın yaptırımı: üç aya kadar tazyik hapsi

Nafaka alacağının tahsili yalnızca haciz yoluyla sınırlı değildir. İİK m.344: “Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.”

Maddenin ikinci fıkrası borçlu bakımından bir savunma yolu içerir: “Borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.” Yani ödemeyi tek taraflı kesmek yerine azaltma veya kaldırma davası açmak, hapis riskini erteleyebilecek tek meşru yoldur.

Ayrıca 5510 sayılı Kanun m.93/1 uyarınca, sigortalıların gelir, aylık ve ödenekleri kural olarak haczedilemezken nafaka borçları bu yasağın açık istisnasıdır; emekli aylığı nafaka alacağı için haczedilebilir.

Mevzuat metinleri: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169, m.175, m.176, m.182, m.328, m.331 ve m.364 ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.344.