Arabuluculuk Anlaşma Belgesi ve İlam Niteliği | İcra Edilebilirlik

Kısa Cevap: Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alındığında ilam niteliğinde belge sayılır. Taraflar, avukatları ve arabulucu birlikte imzalamışsa şerh aranmaz; kanunun şerhi zorunlu tuttuğu hâller bunun dışındadır (6325 sayılı Kanun m.18).

Son güncelleme: 12 Kasım 2026

Arabuluculukta anlaşmaya varılması, uyuşmazlığı kendiliğinden sona erdirmez; anlaşmanın yerine getirilmemesi hâlinde belgenin icraya konulup konulamayacağı ayrıca önem taşır. Bu yazıda anlaşma belgesinin hangi koşullarda ilam niteliği kazandığı, icra edilebilirlik şerhinin nereden ve nasıl alındığı ve anlaşılan konularda dava açma yasağı, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu hükümleri esas alınarak anlatılmaktadır. Arabuluculuğun genel çerçevesi için arabuluculuk hukuku sayfasına bakılabilir.

Anlaşma belgesi ve ilam niteliği

Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir; anlaşma belgesi düzenlenmişse bu belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır (6325 sayılı Kanun m.18/1). Taraflar, anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilir. İcra edilebilirlik şerhini içeren anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır (m.18/2).

Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ise icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır; ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ve arabulucunun imzası yeterlidir. Kanunların icra edilebilirlik şerhi alınmasını zorunlu kıldığı hâller bu kuralın dışındadır (m.18/4). Dolayısıyla avukatsız yürütülen bir arabuluculukta belgenin icraya konulabilmesi için kural olarak şerh alınması gerekir.

İcra edilebilirlik şerhi nereden ve nasıl alınır

Arabuluculuğa dava açılmadan önce başvurulmuşsa şerh, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden; dava görülürken başvurulmuşsa davanın görüldüğü mahkemeden istenir (m.18/2).

Şerh verilmesi çekişmesiz yargı işidir ve kural olarak dosya üzerinden incelenir. Aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda inceleme duruşmalı yapılır. Mahkemenin incelemesi, anlaşma içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığıyla sınırlıdır; anlaşmanın yerindeliği bu aşamada değerlendirilmez (m.18/3).

Şerh talebi ve bu talep üzerine verilen karara karşı istinaf başvurusu için maktu harç alınır. Anlaşma belgesi şerh alınmadan başka bir resmî işleme konu edilirse maktu damga vergisi alınır (m.18/3).

Şerhin zorunlu olduğu hâller

Kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin uyuşmazlıklar hariç kira ilişkisinden, taşınır ve taşınmaz mal veya hakların paylaştırılmasından ve ortaklığın giderilmesinden, kat mülkiyetinden ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu uyuşmazlıklarda anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Şerh, taşınmaza ilişkin belgelerde taşınmazın bulunduğu yer, diğer hâllerde arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden alınır; taşınmazla ilgili belgelerde mahkeme kurum ve kuruluşlardan bilgi veya belge isteyebilir ve gerektiğinde duruşma açabilir (m.18/B).

Taşınmazın devri veya sınırlı ayni hak tesisine ilişkin anlaşmalarda da şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınmak zorundadır. Şerhli anlaşma belgesine dayanılarak resmî senet düzenlenmeksizin tapuda tescil istenebilir (m.17/B). Kira ve ortaklığın giderilmesi gibi dava şartı arabuluculuk alanları için zorunlu arabuluculuk rehberi ayrıca incelenebilir.

İlk toplantıya katılmamanın sonucu

Dava şartı arabuluculukta taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmazsa bu durum son tutanakta belirtilir. Bu taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; ayrıca bu taraf lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (m.18/A-11). Anlaşma sağlanırsa arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak karşılanır (m.18/A-12).

Anlaşılan konularda dava yasağı ve iptal tartışması

Arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılan konularda taraflarca dava açılamaz (m.18/5). Anlaşmanın yanılma, aldatma veya korkutma etkisiyle yapıldığı ileri sürülüyorsa Türk Borçlar Kanunu m.39 dikkate alınır: yanılma veya aldatmanın öğrenildiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olunmadığı bildirilmez veya verilen geri istenmezse sözleşme onanmış sayılır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işçinin işten çıkarıldığı gün imzaladığı ihtiyari arabuluculuk anlaşmalarının iptali ile alacak taleplerini birlikte ileri sürdüğü bir davada, anlaşma belgesi geçerli ise davanın usulden değil esastan reddi gerektiğini belirtmiş; ancak bu hususu temyiz edenin sıfatı nedeniyle bozma sebebi yapmamış ve kararı oy çokluğuyla onamıştır. Karşı oyda, anlaşma tutanağının iptalinin bağımsız bir davayla istenmesi ve bu kararın kesinleşmesinden sonra anlaşmaya konu hususlarda dava açılabilmesi gerektiği savunulmuş; Daire çoğunluğunun iptal ile alacak isteminin birlikte açılıp görülebileceğini kabul ettiği belirtilmiştir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — 20.01.2026 — 2025/9051 E., 2026/440 K.).

Anlaşma belgesinin sonradan ileri sürülmesi

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, bonoya dayalı kambiyo takibinde istinaf aşamasında sunulan ve ihtiyari arabuluculuk sonucunda düzenlenen anlaşma belgesinin değerlendirilmemesini bozma sebebi saymış; m.18/4 hükmünü aktararak bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi — 10.03.2022 — 2021/9509 E., 2022/3063 K.).

İş uyuşmazlıklarında anlaşma belgesi

İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları ve bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu kapsamda değildir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Bu maddede hüküm bulunmayan hâllerde 6325 sayılı Kanun uygulanır; anlaşma belgesinin niteliği bakımından da m.18 hükümleri esas alınır. Ayrıntı için iş davasında arabuluculuk sayfasına bakılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Arabuluculuk anlaşma belgesi ne zaman ilam niteliği kazanır?

Mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alındığında ilam niteliğinde belge sayılır. Taraflar, avukatları ve arabulucu birlikte imzalamışsa şerh aranmaz; kanunun şerhi zorunlu kıldığı hâller ayrıktır (6325 sayılı Kanun m.18/2, m.18/4).

İcra edilebilirlik şerhi hangi mahkemeden alınır?

Dava açılmadan önce arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden, dava sırasında ise davanın görüldüğü mahkemeden alınır. Dava şartı arabuluculukta taşınmaza ilişkin belgelerde taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi yetkilidir (m.18/2, m.18/B).

Mahkeme şerh verirken neyi inceler?

İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır ve anlaşma içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığıyla sınırlıdır. Aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda duruşma yapılır (m.18/3).

Ticari uyuşmazlıkta şerh almak gerekir mi?

Avukatlar ve arabulucunun imzaladığı anlaşma belgesi, kanunların şerhi zorunlu tuttuğu hâller dışında şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (m.18/4).

Anlaşılan konuda sonradan dava açılabilir mi?

Anlaşmaya varılan konularda taraflarca dava açılamaz (m.18/5). Anlaşmanın geçersizliğinin nasıl ileri sürüleceği konusunda 9. Hukuk Dairesinin 2026/440 K. sayılı kararına oy çokluğuyla varılmış, karşı oyda iptalin bağımsız bir davayla istenmesi gerektiği savunulmuştur.

Anlaşma belgesinin ilam niteliği, şerh ihtiyacı ve iptal imkânı imza düzeni, uyuşmazlık türü ve sürecin işleyişine göre değiştiğinden somut dosyanın incelenmesi gerekir. Sorularınız için İletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

0534 636 19 19 WhatsApp alyarlaw@gmail.com