İş Davalarında Arabuluculuk Dava Şartı — 7036 sayılı Kanun m.3 2026

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ile iş davalarında arabuluculuk dava şartı haline getirilmiştir. 1 Ocak 2018’den itibaren yürürlüktedir. Bu rehberde dava şartı kapsamı, başvuru, süreç ve sonuçları açıklanmaktadır.

Dava Şartı Kapsamı — 7036 m.3

İşçi-işveren arasındaki bireysel veya toplu iş sözleşmesinden doğan, kanundan ve sözleşmeden kaynaklanan, işçinin veya işverenin alacağı, tazminatı ve işe iade talebi içeren davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır:

İşçilik alacakları (ücret, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil, yıllık izin)
İhbar tazminatı
Kıdem tazminatı
Kötü niyet tazminatı
İş güvencesi tazminatı
İşe iade talebi
İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat (sınırlı uygulama)
Mobbing tazminatı

Dava Şartı Kapsamı Dışında Kalanlar

İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları (Yargıtay içtihat değişikliği ile arabuluculuk zorunluluğu kapsamına alınmıştır — somut olayda değerlendirme yapılır)
Hukuki niteliği gereği arabuluculuğa elverişli olmayan davalar (örn. tespit davaları)
İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti talepleri
Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusu
İdari yargıda görülen davalar

Başvuru Yeri ve Şekli — 7036 m.3/3

Yetkili arabuluculuk bürosu — karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer
İcra dairesi başkanlıklarına bağlı arabuluculuk büroları
Yazılı veya elektronik başvuru
UYAP üzerinden başvuru — Adalet Bakanlığı sistemi
Başvuru ücretsiz (taraflar arasında ayrı ücret tarifesi uygulanır — sürece göre)

Arabulucu Atanması

Arabuluculuk bürosu, sicile kayıtlı arabulucular arasından liste sırasına göre atama yapar
Taraflar mutlak ihtilaf yokluğunda anlaşarak listeden seçim yapabilir
Arabulucunun bağımsızlığı ve tarafsızlığı zorunluluk
Atama tarihinden itibaren süreç başlar

Süre — 7036 m.3/10

3 hafta içinde sonuçlandırılması — atama tarihinden itibaren
Zorunlu hallerde arabulucu kararıyla 1 hafta daha uzatılabilir (toplam 4 hafta)
Sürenin uzatılması son tutanakta belirtilir
Sürenin geçmesi halinde anlaşmama sonucu doğar

Toplantı ve Görüşmeler

Tarafların yüz yüze veya video konferans yoluyla katılımı
Tek toplantı veya birden fazla oturum
Vekille temsil mümkündür — vekâletname ile
İşveren tüzel kişi ise, yetkili temsilci (genel müdür, insan kaynakları, vekil) katılır
İşçi bizzat veya vekille katılabilir

Tarafın Toplantıya Katılmaması — m.3/12

Geçerli mazeret olmaksızın toplantıya gelmeyen taraf:
- Sonradan dava açtığında, kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulur
- Lehine vekâlet ücretine hükmedilmez
Bu yaptırım davanın reddine yol açmaz; sadece yargılama gider yükünü etkiler
Geçerli mazeretler: hastalık, doğal afet, mücbir sebepler

Anlaşma — m.3/13

Anlaşma sağlanırsa son tutanak düzenlenir
Tutanak ilam niteliğinde belge sayılır (HMK m.18)
İcra edilebilirlik şerhi mahkemeden alınmadan da icra takibi yapılabilir (7036 m.3/14)
Anlaşmaya konu hususta dava açılamaz; aynı uyuşmazlık için tekrar arabuluculuğa gidilemez

Anlaşılamama — m.3/15

Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir
Tutanağa “anlaşılamadığı” yazılır ve gerekçesi belirtilebilir
Bu tutanak dava dosyasına eklenmek zorundadır
Aksi halde dava açılamaz veya açılan dava reddedilir (dava şartı eksikliği)

Dava Şartı Eksikliği

Mahkeme dava açılırken arabuluculuk son tutanağı sunulup sunulmadığını re’sen kontrol eder
Eksiklik tespit edilirse mahkeme 1 hafta süre verir
Bu süre içinde arabuluculuğa başvurulup tutanak getirilmezse dava usulden reddedilir
Reddedilen dava sonrası arabuluculuğa başvuru ve yeniden dava açma yolu açıktır

Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre

Arabuluculuk başvurusu zamanaşımını ve hak düşürücü süreyi durdurur (7036 m.3/17)
Anlaşma olmazsa, son tutanak tarihinden itibaren 2 hafta içinde dava açılırsa hak düşürücü süre yönünden başvuru tarihi esas alınır
İşe iade davası: feshin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabuluculuğa başvurulmalıdır (4857 m.20)

Arabuluculuk Ücreti

Anlaşmama halinde — Adalet Bakanlığı bütçesinden 2 saat ücret karşılanır
Anlaşma halinde — taraflar yarı yarıya öder (aksi kararlaştırılabilir)
Kazanan tarafa ödenen yargılama gideri kapsamında — sonraki davada talep edilebilir
Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi her yıl Adalet Bakanlığı’nca yayımlanır

İşe İade Davasında Özellik

4857 m.18-21 iş güvencesi kapsamında işe iade davası
Feshin geçerli sebep olmaksızın yapıldığı iddiası
Fesih tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabuluculuğa başvurulmalıdır
Anlaşılamama halinde 2 hafta içinde dava açılmalıdır
Süre kaçırılırsa işe iade hakkı düşer

İlgili Mevzuat

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, m.5
4857 sayılı İş Kanunu m.18, m.20, m.32, m.41, m.46-48
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (genel hükümler)
5510 sayılı SGK Kanunu (sosyal güvenlik alacakları kapsamı)
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği
6100 sayılı HMK m.18 (ilam niteliği)