Alan Adı Uyuşmazlığı ve UDRP Rehberi

.com, .net, .org gibi jenerik uzantılı (gTLD) alan adlarındaki marka hakkı ihlalleri, Türk mahkemelerinden önce genellikle ICANN’in UDRP (Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy) süreciyle, WIPO Tahkim Merkezi önünde çözülür. Bu rehber, .tr uzantılı alan adı uyuşmazlıklarının TRABIS/Alan Adları Yönetmeliği çerçevesindeki genel işleyişinden farklı olarak, özellikle marka sahiplerinin gTLD alan adlarına karşı WIPO UDRP’de izleyebileceği stratejiyi ve ispat yükünü ele alır.

Son güncelleme: Eylül 2026 — gTLD uzantılı alan adları için WIPO UDRP süreci ve 3’lü test ayrıntılı işlendi; .tr uzantılı alan adları için genel rehberimize yönlendirme eklendi.

UDRP nedir, hangi uzantılara uygulanır?

UDRP, ICANN tarafından 1999’da kabul edilen ve tüm jenerik üst düzey alan adı (gTLD: .com, .net, .org, .info, .biz vb.) tescil sözleşmelerine otomatik olarak dahil edilen sözleşmesel bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır. Türk hukukunun bir parçası değildir — alan adı sahibi, tescil sözleşmesini imzalarken UDRP’ye tabi olmayı kabul etmiş sayılır. .tr uzantılı alan adları ise farklı bir rejime, Bilgi Teknolojileri ve Ä°letişim Kurumu’nun yetkilendirdiği TRABIS ve “Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması”na tabidir; bu konudaki genel süreç ve başvuru usulü ayrı bir rehberimizde ele alınmaktadır.

Şikâyetçinin ispatlaması gereken üç şart

WIPO paneli önünde bir şikâyetin kabul edilmesi için üç şartın BİRLİKTE ispatlanması gerekir:

Üçüncü şart en çok tartışılan noktadır: yalnızca “pasif tutma” (alan adını hiç kullanmadan elde tutma) dahi, marka tanınmışse ve başka meşru bir açıklama yoksa kötü niyet göstergesi sayılabilir. Buna karşılık alan adının genel/tanımlayıcı bir kelimeden oluşması ve şikâyetçinin markasından habersiz şekilde iyi niyetle alınmış olması, şikâyetin reddine yol açar.

WIPO süreci nasıl işler?

UDRP mi, mahkeme mi?

UDRP, mahkeme yolunu KAPATMAZ; tarafların isterlerse doğrudan (veya panel kararından sonra) yetkili mahkemeye başvurma hakları saklıdır. UDRP’nin avantajı hız ve düşük maliyettir ancak yalnızca alan adının iptali veya devrine hükmedebilir — tazminat veya diğer taleplerin bir Türk mahkemesinde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na dayalı ayrı bir marka hakkına tecavüz davasıyla ileri sürülmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tescilsiz markam için de UDRP’ye başvurabilir miyim?

Evet, UDRP tescilli markanın yanı sıra ticaret sırasında fiilen kullanılan ve ayırt edicilik kazanmış tescilsiz işaretleri de (common law trademark) korur; ancak bu kullanımın ve tanınırlığın somut delillerle ispatı gerekir.

Alan adı sahibi Türkiye’de ise UDRP yine de uygulanır mı?

Evet; UDRP tarafların uyruğuna değil, alan adının tescilli olduğu uzantıya (gTLD) bakar. Taraflardan biri Türkiye’de olsa dahi .com gibi bir uzantıda UDRP geçerlidir.

UDRP kararına itiraz edebilir miyim?

UDRP kararına karşı klasik anlamda bir istinaf yolu yoktur; ancak kararın uygulanmasından önceki 10 iş günü içinde yetkili mahkemede dava açılırsa, mahkeme sürecinin sonucu beklenir ve idari kararın uygulanması durur.

Alan adı sahibi “sadece parkinğe koydum, satmadım” derse ne olur?

Pasif tutma tek başına kötü niyeti dışlamaz; markanın tanınmışlığı, sahibin başka açıklama sunamaması ve gerçek kullanım niyetinin bulunmaması birlikte değerlendirilerek kötü niyet sonucuna varılabilir.

Rakip firma markamı .com.tr uzantısıyla alırsa UDRP uygulanır mı?

Hayır; .com.tr ülke kodlu bir uzantıdır (ccTLD) ve UDRP’ye değil, TRABIS bünyesindeki Türkiye’ye özgü alan adı uyuşmazlık çözüm mekanizmasına tabidir.

WIPO süreci Türkçe yürütülebilir mi?

Kural olarak tescil sözleşmesinin dili esas alınır; taraflar anlaşırsa veya panel uygun görürse farklı bir dilde de yürütülebilir, ancak çoğu zaman İngilizce yürütülür.

Birden fazla alan adını tek şikâyette birleştirebilir miyim?

Evet, aynı alan adı sahibine ait birden çok alan adı, ortak sahiplik ispatlanabiliyorsa tek bir şikâyette birleştirilebilir; bu, maliyeti düşürür.

UDRP başvurusu için Türk avukat kullanmam şart mı?

Hukuken zorunlu değildir ancak İngilizce hukuki yazım, marka hakkı ispatı ve kötü niyet delillerinin doğru sunumu, sürecin başarısı için önemlidir.

Alan adı sahibi şikâyeti kaybederse tazminat öder mi?

Hayır; UDRP yalnızca alan adının iptali veya devrine hükmedebilir, tazminata hükmedemez — tazminat talebi ayrı bir hukuk davasının konusudur.

İlgili Hizmet Alanlarımız

Bürommuz marka sahipleri için WIPO UDRP şikâyet dilekçelerinin hazırlanması, kötü niyet delillerinin toplanması ve alan adı ihlaline dayalı SMK kapsamındaki tazminat davalarında destek vermektedir.

Resmî Kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — mevzuat.gov.tr
• ICANN UDRP Politikası ve WIPO Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi idari panel kararları — resmî kaynaklar

Hazırlayan

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu