Alan Adı Uyuşmazlıkları ve UDRP Rehberi

Alan adı uyuşmazlığı, bir markanın veya ticaret unvanının başkası tarafından kötü niyetle alan adı olarak tescil edilmesi (cybersquatting) hâlinde ortaya çıkar. Uluslararası “.com”, “.net” gibi jenerik alan adlarında ICANN’in Tekdüzen Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası (UDRP) uygulanırken, Türkiye’ye özgü “.tr” uzantılı alan adlarında BTK’nın kurduğu TRABIS (Türkiye Alan Adı Yönetim Sistemi) ve buna bağlı uyuşmazlık çözüm mekanizması devreye girer. Bu rehberde her iki sistemi, başvuru şartlarını ve mahkeme yoluyla farkını anlatıyoruz.

Son güncelleme: Eylül 2026 — UDRP ve TRABIS mekanizmaları ile SMK marka hükümleri birlikte işlenerek içerik yenilendi.

İçindekiler

• UDRP: jenerik uzantılarda uyuşmazlık çözümü
• .tr uzantılı alan adlarında TRABIS süreci
• İdari başvuru mu, mahkeme mi?
• Karşılaştırma tablosu
• Sıkça Sorulan Sorular

UDRP: jenerik uzantılarda uyuşmazlık çözümü

UDRP, “.com”, “.net”, “.org” gibi jenerik üst düzey alan adlarında (gTLD) markasını korumak isteyen hak sahiplerine, mahkemeye gitmeden hızlı bir idari çözüm yolu sunar. Şikâyetçi, WIPO Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi gibi ICANN onaylı bir sağlayıcıya başvurur ve üç şartı birlikte ispatlamak zorundadır: alan adının kendi markasıyla aynı veya karıştırılma ihtimali yaratacak kadar benzer olduğunu, alan adı sahibinin bu alan adı üzerinde meşru bir hak veya menfaatinin bulunmadığını (örneğin markayı tanımadan önce iyi niyetle kullanmadığını) ve alan adının kötü niyetle hem tescil edilmiş hem de kullanılmış olduğunu (örneğin marka sahibine yüksek bedelle satmayı teklif etmek, rakip siteye yönlendirmek, marka itibarını zedelemek). Süreç genellikle birkaç ay içinde sonuçlanır ve kazanan taraf lehine alan adının devri veya iptaline karar verilir.

.tr uzantılı alan adlarında TRABIS süreci

Türkiye’de “.tr” uzantılı alan adlarının yönetimi, BTK’nın kurduğu TRABIS (Türkiye Alan Adı Yönetim Sistemi) üzerinden yürütülür. Bir alan adının kötü niyetle veya hak sahibinin markasını/unvanını ihlal edecek biçimde tescil edildiğini düşünen kişi, BTK tarafından akredite edilmiş Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcıları (UÇHS) nezdinde idari başvuru yapabilir. Bu süreç, UDRP’ye benzer mantıkla işler: benzerlik, meşru menfaat yokluğu ve kötü niyet unsurlarının birlikte ispatı aranır. İdari karar, alan adının iptaline veya şikâyetçiye devrine hükmedebilir; ancak tazminat talepleri bu mekanizmanın kapsamı dışındadır ve ayrı bir mahkeme davası gerektirir.

İdari başvuru mu, mahkeme mi?

İdari yollar (UDRP/TRABIS) hız ve maliyet avantajı sunar, ancak sınırlı bir yaptırım gücüne (alan adının devri/iptali) sahiptir. Marka hakkına tecavüzden doğan maddi/manevi tazminat, ticari itibarın zedelenmesi veya haksız rekabetten kaynaklanan zararların giderilmesi isteniyorsa, SMK m.29 ve TBK’nın haksız fiil hükümlerine dayanarak doğrudan mahkemede tecavüzün tespiti, men’i, ref’i ve tazminat davası açılması gerekir. Ayrıca idari karara taraflardan biri razı olmazsa, kararın uygulanmasından önce öngörülen süre içinde mahkemede dava açma hakkı saklı tutulur — bu süre içinde açılan dava, idari kararın uygulanmasını durdurur.

Sıkça Sorulan Sorular

Markamla aynı alan adını başkası aldı, ne yapabilirim?

Alan adının uzantısına göre UDRP (jenerik uzantılar) veya TRABIS’e bağlı UÇHS’ye (.tr uzantıları) idari başvuru yapabilir, ya da doğrudan mahkemede tecavüz davası açabilirsiniz.

İdari başvuru ile tazminat alabilir miyim?

Hayır, UDRP ve TRABIS mekanizmaları yalnızca alan adının devri veya iptaline karar verebilir; tazminat için ayrı bir mahkeme davası açmanız gerekir.

Alan adı sahibinin kötü niyetini nasıl ispatlarım?

Alan adının size yüksek bedelle satılmaya çalışılması, sitenin markanızla ilgisiz veya kötüleyici içerikle kullanılması, rakip bir siteye yönlendirme yapılması gibi somut deliller kötü niyeti gösterir.

İdari karara itiraz edebilir miyim?

Evet, kararın uygulanmasından önce öngörülen süre içinde yetkili mahkemede dava açarak idari kararın uygulanmasını durdurabilir ve uyuşmazlığı yargıya taşıyabilirsiniz.

Alan adı sahibi benim markamı hiç bilmediğini iddia ediyor, bu savunma geçerli mi?

İyi niyetli, markadan habersiz ve meşru bir kullanım söz konusuysa idari süreçte lehine değerlendirilebilir; ancak markanın tanınmışlığı ve tescil zamanı gibi unsurlar bu savunmayı zayıflatabilir.

Şirket unvanımla aynı alan adı için de başvuru yapabilir miyim?

Evet, UDRP ve TRABIS süreçleri yalnızca tescilli markalarla sınırlı değildir; ticaret unvanı gibi ayırt edici işaretler üzerindeki haklar da bu kapsamda ileri sürülebilir.

Alan adı uyuşmazlığı süreci ne kadar sürer?

İdari süreçler (UDRP/TRABIS) genellikle birkaç ay içinde sonuçlanır; mahkeme süreçleri delil ve bilirkişi incelemesine bağlı olarak daha uzun sürebilir.

Yabancı bir şirketin aldığı alan adına Türkiye’den itiraz edebilir miyim?

Evet, UDRP uluslararası bir mekanizmadır; taraflardan birinin Türkiye’de olması başvuruyu engellemez, süreç seçilen sağlayıcının kurallarına göre yürütülür.

.tr alan adı almadan önce başkasının markasıyla çakışıp çakışmadığını nasıl kontrol ederim?

Türk Patent ve Marka Kurumu’nun marka sicilinde ve TRABIS’in alan adı sorgu sisteminde ön araştırma yapılması, ileride doğabilecek uyuşmazlık riskini azaltır.

Alan adımı kaybetme riskiyle karşılaşırsam ne yapmalıyım?

Size karşı açılan bir idari başvuruda, alan adı üzerindeki meşru hak veya menfaatinizi (öncelikli iyi niyetli kullanım, tanımlayıcı kullanım gibi) somut delillerle süresi içinde savunmanızda ortaya koymanız gerekir.

İlgili Hizmet Alanlarımız

• Fikri mülkiyet hukuku ve marka davaları danışmanlığı

Resmî Kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu
• Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)

Hazırlayan

Av. Bilal Alyar — İstanbul Barosu