Anlaşmalı Boşanma Rehberi 2026 | Şartlar, Protokol, Süreç
Anlaşmalı boşanma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3 kapsamında eşlerin boşanma ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında anlaşarak aile mahkemesine birlikte başvurmasıyla gerçekleştirilen hızlı ve düşük maliyetli bir boşanma yoludur.
Anlaşmalı Boşanmanın Koşulları
TMK m.166/3 hükmüne göre anlaşmalı boşanmanın koşulları şunlardır: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin davasını diğerinin kabul etmesi, eşlerin hâkim huzurunda bizzat hazır bulunarak iradelerini açıklamaları ve hâkimin, tarafların ve çocukların menfaatlerini koruyacak biçimde protokolün uygun görülmesi.
Protokolün İçeriği
Anlaşmalı boşanma protokolü; boşanmanın kabulü, maddi-manevi tazminat, yoksulluk nafakası, varsa çocuğun velayeti, iştirak nafakası, kişisel ilişki kurma zamanı ve biçimi, mal paylaşımı (katılma alacağı) ve aile konutunun durumu konularını kapsar. Tarafların her konuda net anlaşması, hâkim tarafından onaylanmanın önkoşuludur.
Hâkimin Denetim Yetkisi
Hâkim, TMK m.166/3 uyarınca protokolü; tarafların menfaatleri ve özellikle çocukların menfaati bakımından denetler. Uygun bulmadığı hâlde protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Değişikliğin kabul edilmemesi durumunda dava, çekişmeli boşanmaya dönüşür.
Süreç ve Hızlı Sonuç
Anlaşmalı boşanmalar genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Dilekçe ve protokol ile açılan dava; tensip zaptı, tebligat ve duruşma aşamalarından oluşur. Bazı yerlerde UYAP üzerinden ileri tarih alınmadığı takdirde, dava açıldıktan sonra 30-90 gün içinde duruşma yapılabilir.
Anlaşmalı Boşanmada Tazminat ve Nafaka
Protokolde belirlenen tazminat ve nafaka miktarı bağlayıcıdır. Sonradan değişiklik için TMK m.176/4 ve m.331 uyarınca şartların ciddi biçimde değişmesi aranır. Yoksulluk nafakası için “ölünceye kadar” ifadesi kullanılması Yargıtay içtihatlarınca geçerli kabul edilmektedir.
Feragat ve Kanun Yolu
Duruşmada her iki tarafın boşanma iradesini beyan etmesi şarttır; birinin iradesi bulunmadığında anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Karar kesinleşmeden nüfusa işlenmez. Anlaşmalı boşanma kararına karşı kanun yoluna başvurma hakkı saklıdır; feragat edilirse karar hemen kesinleşir.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Evlilik minimum süresi | 1 yıl | TMK m.166/3 |
| Maddi-manevi tazminat zamanaşımı | 1 yıl | TMK m.178 |
| Katılma alacağı zamanaşımı | 10 yıl | TBK m.146 |
| Kanun yoluna feragat | Duruşmada bildirim | HMK |
Sık Sorulan Sorular
Eşlerden biri duruşmaya gelmezse ne olur?
Hâkim boşanma iradesini tespit edemez; anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Dava çekişmeli boşanma niteliğine dönebilir.
Protokolde yer almayan bir konu sonra talep edilebilir mi?
Protokol, tarafları bağlar ve genellikle ibra anlamı taşır. Ancak mal rejimi tasfiyesi gibi ayrı dava konuları, açıkça ibra edilmediyse sonradan dava edilebilir.
Çocuğun velayeti ortak olabilir mi?
Evet. Protokolde ortak velayet düzenlenebilir; hâkim çocuğun menfaatine uygunluk değerlendirmesi yaparak onaylayabilir.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut anlaşmalı boşanma protokolü için dosya bazlı değerlendirme önerilir.
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 4721 SK — TMK | Türk Medeni Kanunu — Aile hukuku | m.118-494 |
| TMK m.161-166 | Boşanma sebepleri | Özel ve genel sebepler |
| TMK m.166/3 | Anlaşmalı boşanma | Min. 1 yıl evlilik |
| TMK m.174-175 | Tazminat ve yoksulluk nafakası | Kusur analizi |
| TMK m.182 | Velayet | Çocuğun üstün yararı |
| TMK m.202-232 | Mal rejimi — edinilmiş mallara katılma | Katılma alacağı, değer artış payı |
| TMK m.282-301 | Soybağı | Tanıma, babalık, ret |
| TMK m.305-320 | Evlat edinme | Küçük ve ergin |
| TMK m.396-494 | Vesayet | Kısıtlama, vasi, kayyım |
| 6284 SK | Ailenin korunması | Koruma ve önleyici tedbirler |
| 5718 SK — MÖHUK | Yabancı karar tanıma-tenfiz | m.50-59 |
| 4787 SK | Aile Mahkemeleri | Pedagog/psikolog/sosyal çalışmacı |
| HMK m.12 | Aile mahkemesi yetkisi | Yerleşim yeri / son 6 ay |
| İİK m.38, 344 | İlam ve tazyik hapsi | Nafaka tahsili |
| AİHS m.8 | Özel hayat ve aile yaşamına saygı | İnsan hakları çerçevesi |
Başvurulacak Kurumlar
- Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
- Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
- Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
- Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
- BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.