Vergi Uzlaşma Başvurusu — Talep Dilekçesi
İlgili konu: Vergi ziyaı cezasında uzlaşma
İlgili konu: Tarhiyat öncesi uzlaşma komisyonu
Bu sayfa vergi uzlaşması başvurusuna ve talep dilekçesine odaklanır. Uzlaşmanın tanımı ve komisyon için ilgili rehberlerimiz vardır.
İlgili Rehberler
Vergi Uzlaşma Rehberi 2026 | Tarhiyat Öncesi ve Sonrası
Vergi uzlaşması, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu Ek m.1-9 (tarhiyat sonrası) ve Ek m.11 (tarhiyat öncesi) kapsamında mükellef ile vergi idaresi arasında vergi cezaları üzerinde karşılıklı anlaşma sağlanmasıdır. Tarhiyat öncesi ve tarhiyat sonrası olmak üzere iki aşamada uygulanır; mali yük ve yargı sürecinin kısaltılması bakımından önemli bir kurumdur.
Uzlaşma Kurumunun Amacı
Uzlaşma; taraflar arasındaki vergi uyuşmazlığının mahkemeye gitmeden çözümlenmesini, tahsilatın hızlanmasını ve yargı yükünün azaltılmasını amaçlar. Mükellef açısından ceza tutarında indirim, idare açısından hızlı tahsilat avantaj sağlar; 7524 sayılı Kanun sonrasında vergi aslı uzlaşma konusu değildir. Uzlaşma, dostane çözüm kültürünün vergi alanındaki yansımasıdır.
Tarhiyat Öncesi Uzlaşma
VUK Ek m.11 çerçevesinde, nezdinde vergi incelemesi yapılan mükellef, incelemenin başlangıcından inceleme ile ilgili son tutanağın düzenlenmesine kadar her zaman tarhiyat öncesi uzlaşma talep edebilir; idare mükellefi uzlaşmaya davet etmişse davet yazısının tebliğinden itibaren en geç 15 gün içinde talepte bulunulur (Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği m.9). İncelemeyi vergi müfettişleri yapmışsa komisyon Vergi Denetim Kurulu Başkanı, Başkan Yardımcıları, Daire Başkanları ve Vergi Müfettişleri arasından seçilen üç üyeden; diğer yetkili memurlar yapmışsa Vergi Dairesi Başkanı veya Defterdar başkanlığında ilgili müdürlerden oluşur (Yönetmelik m.5-6).
Tarhiyat Sonrası Uzlaşma
VUK Ek m.1-9 kapsamında, tarhiyat yapılıp ihbarname tebliğ edildikten sonra başvurulan uzlaşma türüdür. Başvuru süresi ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gündür. Dava açma süresi ile aynı süre içinde yapılır; uzlaşma sağlanamazsa kalan süre içinde dava açılabilir.
Uzlaşma Kapsamındaki Vergi ve Cezalar
Uzlaşma kapsamında; ikmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergilere ilişkin vergi ziyaı cezaları yer alır; vergi aslı uzlaşma kapsamında değildir. VUK m.359 kaçakçılık fiillerine bağlı vergi ziyaı cezaları uzlaşma dışındadır. Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları ise hem tarhiyat öncesi (Ek m.11) hem tarhiyat sonrası (Ek m.1) uzlaşmada, kanunda yazılı ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen tutarı aşmaları şartıyla uzlaşma kapsamındadır.
Uzlaşmanın Hukuki Sonuçları
Uzlaşma sağlandığında VUK Ek m.6 uyarınca uzlaşma tutanağı kesindir; üzerinde uzlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunulamaz (tarhiyat öncesi uzlaşmada Ek m.11 ve Yönetmelik m.17). Uzlaşılan tutar, ödeme zamanı geçmemişse kanuni vadesinde; geçmişse uzlaşma tutanağının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (VUK Ek m.8). Süresinde ödenmeyen tutara 6183 sayılı Kanun m.51 uyarınca gecikme zammı uygulanır.
Cezada İndirim ve Dava Yolu ile Karşılaştırma
Uzlaşma yerine VUK m.376 çerçevesinde cezada indirim yoluna başvurulabilir; şartları sağlanırsa cezanın yarısı indirilir. Ancak VUK Ek m.9 uyarınca üzerinde uzlaşılan cezalara ayrıca indirim uygulanmaz; m.376 indiriminden yararlanılan cezalar için de uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Dava yolu ise süre ve sonuç bakımından belirsizlik içerir. Mükellef, üç yolu mali analizle karşılaştırmalıdır.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Tarhiyat öncesi uzlaşma başvurusu | Son tutanağa kadar her zaman; davette 15 gün | VUK Ek m.11 |
| Tarhiyat sonrası uzlaşma başvurusu | 30 gün (ihbarname tebliği) | VUK Ek m.1 |
| Uzlaşılan tutarın ödenmesi | 1 ay | VUK Ek m.8 |
| Dava yoluna dönüş | Kalan dava süresi; bitmiş veya 15 günden az kalmışsa tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün | VUK Ek m.7 |
Sık Sorulan Sorular
Tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma aynı anda uygulanır mı?
Hayır. Mükellef ya tarhiyat öncesi ya da tarhiyat sonrası uzlaşma yolunu tercih eder; ikisi birlikte uygulanamaz.
Uzlaşılan tutarı süresinde ödeyemezsem ne olur?
Uzlaşma tutanağı kesindir ve tahakkuk fişi yerine geçer; süresinde ödenmeyen tutara 6183 sayılı Kanun m.51 uyarınca gecikme zammı uygulanır ve tahsil için takip başlatılabilir. Taksitlendirme talebi 6183 s.K. m.48 çerçevesinde değerlendirilebilir.
Uzlaşma, matrah artırımının yerine geçer mi?
Hayır. Uzlaşma belirli bir tarhiyata; matrah artırımı ise af düzenlemeleri (örneğin 7440 s.K.) kapsamında belirli dönem için inceleme dışında kalma imkânına ilişkindir.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; uzlaşma stratejisi dosya bazlı değerlendirme gerektirir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.
Vergi hukuku, vergi davası, vergi cezaları ve uzlaşma süreçlerine ilişkin genel çerçeve için ana rehberimiz Vergi Hukuku Rehberi sayfasını inceleyebilirsiniz.