Arabuluculuk Anlaşma Belgesi ve İlam Niteliği | İcra Edilebilirlik

Arabuluculuk anlaşma belgesi, taraflar bir arabulucu önünde uyuşmazlıklarını çözdüklerinde imzaladıkları tutanaktır; ama bu kâğıt parçasının mahkeme kararı gibi doğrudan icraya konulup konulamayacağı 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18. maddesinde ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Uygulamada en çok karıştırılan nokta şudur: belge kendiliğinden mi ilam niteliği kazanır, yoksa mahkemeden ayrıca bir “icra edilebilirlik şerhi” mi istenmesi gerekir? Cevap, belgeyi kimlerin imzaladığına ve uyuşmazlığın türüne göre değişir. Bu rehberde 6325 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerini, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’ndaki dava şartı arabuluculuk düzenlemesini ve konuyla ilgili doğrulanmış Yargıtay kararlarını bir araya getirdik.

Son güncelleme: 07.09.2026 — 6325 sayılı Kanun m.18/18-A/18-B tam metni, 7036 sayılı Kanun m.3, güncel Yargıtay kararları ve SSS bölümü eklendi; doğrulanmamış içtihat referansları kaldırıldı.

İçindekiler

• Arabuluculuk Anlaşma Belgesi Nedir?
• Yasal Çerçeve: 6325 Sayılı Kanun m.18 ve 7036 Sayılı Kanun
• İcra Edilebilirlik Şerhi: Uygulama Kuralları
• Yaptırımlar ve Hukuki Sonuçlar
• İtiraz, Dava ve Süreler
• Yargı Kararları
• Sıkça Sorulan Sorular
• İlgili Hizmet Alanlarımız
• Resmî Kaynaklar
• Hazırlayan

Arabuluculuk Anlaşma Belgesi Nedir?

Arabuluculuk anlaşma belgesi, arabulucu önünde yürütülen görüşmeler sonunda tarafların bir konuda uzlaştığını gösteren, arabulucu tarafından düzenlenen ve kural olarak taraflarca (bazı hallerde avukatlarınca da) imzalanan yazılı belgedir. Buradaki kritik ayrım şudur: “anlaşma belgesi” ile “icra edilebilirlik şerhi” aynı şey değildir. Anlaşma belgesi arabuluculuk faaliyetinin sonucudur; icra edilebilirlik şerhi ise bu belgeye, talep üzerine mahkemenin verdiği ve belgeyi doğrudan icraya elverişli hale getiren bir onaydır. 6325 sayılı Kanun’un 18. maddesinin 4. fıkrası, belirli şartlarda bu şerhe hiç gerek kalmadan belgenin kendiliğinden ilam niteliği kazanmasını da mümkün kılmıştır — işin can alıcı noktası da burasıdır.

Yasal Çerçeve: 6325 Sayılı Kanun m.18 ve 7036 Sayılı Kanun

6325 sayılı Kanun’un “Tarafların anlaşması” başlıklı 18. maddesi şöyledir:

“(1) Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir; anlaşma belgesi düzenlenmesi hâlinde bu belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır.

(2) Taraflar arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varırlarsa, bu anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilirler. Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa, anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilebilir. Davanın görülmesi sırasında arabuluculuğa başvurulması durumunda ise anlaşmanın icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi, davanın görüldüğü mahkemeden talep edilebilir. Bu şerhi içeren anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır.

(3) İcra edilebilirlik şerhinin verilmesi, çekişmesiz yargı işidir ve buna ilişkin inceleme dosya üzerinden yapılır. Ancak arabuluculuğa elverişli olan aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda inceleme duruşmalı olarak yapılır. Bu incelemenin kapsamı anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı hususlarıyla sınırlıdır. […] Taraflar anlaşma belgesini icra edilebilirlik şerhi verdirmeden başka bir resmî işlemde kullanmak isterlerse, damga vergisi de maktu olarak alınır.

(4) Kanunlarda icra edilebilirlik şerhi alınmasının zorunlu kılındığı haller hariç, taraflar ve avukatları ile arabulucunun, ticari uyuşmazlıklar bakımından ise avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.

(5) Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz.”

18/4 fıkrasının gerekçesi, düzenlemeyi Avukatlık Kanunu m.35/A’daki “uzlaşma sağlama” yetkisine dayandırır: avukatların birlikte imzaladığı uzlaşma tutanağı zaten İİK m.38 anlamında ilam sayıldığından, aynı mantık avukatlı-imzalı arabuluculuk belgesine de taşınmıştır. 18/5 fıkrasının amacı ise arabulucu önünde konuşulup tutanağa bağlanan konuların, belge hukuken geçerliliğini korurken tekrar dava konusu edilmesinin önüne geçmektir; bu kural, aynı Kanun’a 7036 sayılı Kanun’un 24. maddesiyle beş yıl sonra eklenmiştir.

18/A maddesi ise “dava şartı olarak arabuluculuk” uygulamasının genel usulünü düzenler: davacı, anlaşmaya varılamadığına dair son tutanağı dava dilekçesine eklemek zorundadır; eklemezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, bu süre de kaçırılırsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.18/A-15). 18/B maddesi ise kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, taşınır-taşınmaz paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklar ve komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuğu dava şartı haline getirmiş; bu kapsamda düzenlenen anlaşma belgesinde icra edilebilirlik şerhinin alınmasını da zorunlu kılmıştır.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi, iş ve toplu iş sözleşmesinden doğan işçi veya işveren alacağı, tazminatı ve işe iade taleplerinde arabuluculuğu dava şartı olarak düzenler; itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da bu kapsama girer. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları ise bu zorunluluğun dışında tutulmuştur (m.3/3). Maddenin 21. fıkrası, burada hüküm bulunmayan hallerde 6325 sayılı Kanun’un uygulanacağını açıkça belirtir; dolayısıyla iş uyuşmazlıklarında da anlaşma belgesinin ilam niteliği tartışması 6325 sayılı Kanun m.18 üzerinden yürür.

İcra Edilebilirlik Şerhi: Uygulama Kuralları

Şerh nereye ve ne zaman istenir?

Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuşsa şerh talebi, arabulucunun görev yaptığı yerdeki sulh hukuk mahkemesine yöneltilir. Dava görülürken arabuluculuğa gidilmişse, şerh talebi doğrudan o davaya bakan mahkemeden istenir — ayrı bir mahkemeye gitmeye gerek yoktur. 18/B kapsamındaki taşınmazla ilgili uyuşmazlıklarda (kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti, komşuluk) şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır; taşınmazla ilgisi olmayan diğer 18/B uyuşmazlıklarında ise arabulucunun görev yaptığı yer mahkemesi yetkilidir.

Şerhe hiç gerek olmayan haller

18/4 fıkrası pratikte en çok başvurulan yoldur: taraflar, varsa avukatları ve arabulucu belgeyi birlikte imzalarsa, ayrıca mahkemeye gidip şerh almaya gerek kalmaz — belge doğrudan ilam niteliğindedir. Ticari uyuşmazlıklarda bu ayrıcalık biraz daha dardır; kanun burada tarafların değil, avukatlar ile arabulucunun birlikte imzasını arar. Kanunlarda icra edilebilirlik şerhinin zorunlu tutulduğu haller (örneğin 18/B kapsamındaki taşınmaz uyuşmazlıkları) bu istisnanın dışındadır — orada şerh her hâlükârda gereklidir.

İnceleme nasıl yapılır?

Şerh talebinin incelenmesi çekişmesiz yargı işidir ve kural olarak dosya üzerinden, duruşma açılmadan yapılır. Tek istisna aile hukukuna ilişkin (arabuluculuğa elverişli) uyuşmazlıklardır; bunlarda inceleme duruşmalı yürütülür. Mahkemenin inceleme yetkisi sınırlıdır: anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığına bakılır, uyuşmazlığın esasına girilmez. 18/B kapsamındaki taşınmaz anlaşmalarında mahkeme ayrıca taşınmazla ilgili kanuni sınırlamalara uyulup uyulmadığını da denetler; gerekirse kurum ve kuruluşlardan bilgi-belge isteyebilir, duruşma açabilir.

Harç ve masraf durumu

Şerh talebi ve buna karşı yapılacak istinaf başvurusu üzerine verilecek kararlarda maktu harç alınır — nispi harç söz konusu değildir. Taraflar belgeyi şerh aldırmadan başka bir resmî işlemde kullanmak isterse, bu kez maktu damga vergisi ödenir. Arabuluculuk ücreti ise ayrı bir kalemdir: taraflar anlaşırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça eşit paylaşılır ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinin ikinci kısmına göre belirlenir; bu tarife her yıl Aralık ayında Resmî Gazete’de tebliğ olarak yayımlanır.

Yaptırımlar ve Hukuki Sonuçlar

Anlaşma belgesinin ilam niteliğine bağlanması, sadece icra kolaylığı sağlamakla kalmaz; aynı zamanda bazı hak kayıplarına da yol açabilir. Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan durumları ve sonuçlarını özetler.

İtiraz, Dava ve Süreler

Yargı Kararları

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2021/9509 K.2022/3063, 10.03.2022 — Kambiyo senedine dayalı icra takibinde borçlunun icra mahkemesine itirazı üzerine takip durdurulmuş, karar istinafa taşınmıştır. İstinaf aşamasında alacaklı, borçluyla ihtiyari arabuluculuk yoluyla uzlaştıklarına dair “Arabuluculuk Anlaşma Belgesi”ni dosyaya sunmuş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi bu belgeyi değerlendirmeden karar vermiştir. Yargıtay, 6325 sayılı Kanun’un 18/4. maddesi uyarınca tarafların ve avukatlarının birlikte imzaladığı anlaşma belgesinin icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayıldığını hatırlatarak, bu belge değerlendirilmeden verilen kararın bozulmasına hükmetmiştir.
Doğrulama: https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/751697100 (erişim: 07.09.2026)

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/9051 K.2026/440, 20.01.2026 — İşçinin, iş sözleşmesinin feshi sırasında imzalattırılan arabuluculuk anlaşma tutanağının iptalini ve alacaklarının tahsilini talep ettiği davada, ilk derece mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi, geçerli bir anlaşma tutanağı bulunduğu ve m.18/5 gereği anlaşılan hususlarda dava açılamayacağı gerekçesiyle davayı usulden reddetmiştir. Yargıtay bu kararı onamış; kararın karşı oy yazısında 6325 sayılı Kanun’un 18/4 ve 18/5 fıkralarının gerekçesi ayrıntılı biçimde ele alınmış, arabuluculuk anlaşma tutanağının irade fesadı veya sahtelik iddiasıyla iptalinin ancak bağımsız bir dava ile istenebileceği, iptal kararı kesinleşmeden aynı konuda başka bir dava açılamayacağı vurgulanmıştır.
Doğrulama: https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1202235300 (erişim: 07.09.2026)

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk anlaşma belgesi otomatik olarak ilam mı sayılır?

Hayır, otomatik değildir. Belge yalnızca taraflar, varsa avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa (ticari uyuşmazlıkta avukatlar ve arabulucu imzasıyla) kendiliğinden ilam niteliği kazanır. Aksi halde mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir.

İcra edilebilirlik şerhi hangi mahkemeden istenir?

Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulduysa arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden, dava görülürken arabuluculuğa gidildiyse davanın görüldüğü mahkemeden istenir. Taşınmazla ilgili 18/B kapsamı uyuşmazlıklarda ise taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi yetkilidir.

Şerh almadan icraya başvurabilir miyim?

Belge 18/4 fıkrasındaki avukatlı-imza koşulunu taşımıyorsa hayır; şerhsiz belge ilam niteliği taşımaz ve doğrudan ilamlı icra takibine konu edilemez. Bu durumda genel haciz yoluyla (ilamsız) takip yapılabilir ya da önce şerh alınır.

Arabuluculuk anlaşma belgesi ile hükmedilen alacak için ayrıca dava açabilir miyim?

Hayır. 6325 sayılı Kanun’un 18/5 fıkrası, anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılmasını yasaklar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yakın tarihli kararları bu yasağı istikrarlı biçimde uygulamaktadır.

Anlaşma belgesini imzaladıktan sonra pişman oldum, iptal ettirebilir miyim?

Evet, ancak sınırlı sebeplerle. İmza sahteliği, irade fesadı (hata, hile, korkutma) veya arabuluculuk sürecinin usulüne uygun yürütülmediği iddiasıyla bağımsız bir iptal davası açılabilir. TBK m.39 uyarınca bu süre, sebebin öğrenilmesinden veya ortadan kalkmasından itibaren bir yıldır.

İptal davası açmadan doğrudan alacak davası açabilir miyim?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin güncel içtihadına göre hayır. Anlaşma tutanağı hukuken geçerliliğini sürdürdüğü sürece, konusu üzerinde ayrı bir alacak veya işe iade davası açılamaz; önce anlaşmanın iptali istenmeli, bu karar kesinleştikten sonra asıl dava açılmalıdır.

Dava şartı arabuluculukta ilk toplantıya katılmazsam ne olur?

Geçerli bir mazeretiniz yoksa, dava sonunda haklı çıksanız bile karşı tarafın yargılama giderinin yarısından sorumlu tutulursunuz ve karşı taraf lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekalet ücretinin yarısına hükmedilir.

Arabuluculuk sürecinde zamanaşımı işlemeye devam eder mi?

Hayır. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur, hak düşürücü süreler de işlemez (m.18/A-15, 7036 m.3/17).

Kira, kat mülkiyeti veya ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. 6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesi, kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar (ilamsız tahliye hariç), taşınır-taşınmaz paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklar ve komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını dava şartı saymıştır.

Şerh talebi reddedilirse ne yapabilirim?

Şerh talebi hakkında verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir; bu başvuru üzerine maktu harç alınır. İnceleme dosya üzerinden yürütüldüğünden, ret kararının gerekçesi genellikle anlaşmanın arabuluculuğa veya cebri icraya elverişli olmadığı yönündedir.

İlgili Hizmet Alanlarımız

ALYAR LAW & CONSULTANCY, arabuluculuk anlaşma belgelerinin hazırlanması, icra edilebilirlik şerhi başvuruları, anlaşma tutanağının iptali davaları ve bu belgelere dayalı icra takipleri konusunda müvekkillerine destek vermektedir. İlgili diğer hizmet alanlarımız:

• İstanbul İcra ve İflas Avukatı
• İstanbul İş Hukuku Avukatı
• İstanbul Kira Hukuku Avukatı
• Aile Hukuku Avukatı
• İstanbul Ticaret Hukuku Avukatı
• Gayrimenkul Hukuku Avukatı

Resmî Kaynaklar

• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay 12. HD, E.2021/9509 K.2022/3063 (mevzuat.adalet.gov.tr)
• Yargıtay 9. HD, E.2025/9051 K.2026/440 (mevzuat.adalet.gov.tr)

Hazırlayan

Bu içerik, ALYAR LAW & CONSULTANCY bünyesinde Av. Bilal Alyar (İstanbul Barosu) tarafından güncel mevzuat ve içtihat taranarak hazırlanmıştır.