Askeri Ceza Kanunu 2026: Firar, İzin Tecavüzü ve Yetkili Mahkeme
Askeri Ceza Kanunu (1632 sayılı Kanun), askeri şahısların firar, izin tecavüzü, yoklama kaçaklığı gibi askerlik hizmetine özgü suçlarını ve cezalarını düzenler. 2017 Anayasa değişikliğiyle barış zamanı askeri mahkemeler kaldırıldığından, bugün bu suçlara ADLİ YARGI (asliye ceza mahkemeleri) bakmaktadır. Bu rehberde en sık karşılaşılan askeri suçları ve güncel yargılama düzenini anlatıyoruz.
Son güncelleme: 6 Eylül 2026 — içerik 1632 sayılı Kanun ve güncel Yargıtay 7. Ceza Dairesi kararıyla yeniden yazıldı.
- Dayanak: 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu m.66, m.67; Anayasa m.145 (mülga, 2017).
- Firar (m.66): birliğinden izinsiz 6 günden fazla uzaklaşmak — 1 ila 3 yıl hapis; silah/teçhizatla kaçma veya tekrar suç hâlinde ceza 2 yıldan aşağı olamaz.
- Yurt dışına firar (m.67): 1 ila 5 yıl hapis.
- Yetkili mahkeme: 2017’den beri barışta askeri mahkeme YOK; davalar asliye ceza mahkemesinde görülür, temyiz Yargıtay 7. Ceza Dairesi’ndedir.
- Firar/izin tecavüzü suçlarında HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) mümkündür, ancak denetim süresinde yeni bir kasıtlı suç işlenirse HAGB açıklanır ve ceza infaz edilir.
Firar ve Cezası
1632 sayılı Kanun m.66 uyarınca, birliğinden veya görevi icabı bulunması gereken yerden izinsiz olarak ALTI GÜNDEN FAZLA uzaklaşan veya izin/istirahat sonrası dönmesi gereken günden itibaren 6 gün içinde özürsüz dönmeyen askeri şahıslar, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına çarptırılır. Suçlu silah, mühimmat veya askeri malzeme ile kaçmışsa, hizmet sırasında kaçmışsa ya da tekrar suç işlemişse (mükerrirse), ceza 2 yıldan aşağı olamaz. Seferberlik hâlinde bu maddedeki süreler yarıya iner. Askerlik hukukunda “yoklama kaçağı”, “bakaya” ve “saklı” kavramları firar ile karıştırılmamalıdır — bunlar askerlik hizmetine BAŞLAMADAN önceki farklı durumları ifade eder (ayrıntı: Bakaya Cezası ve Yoklama Kaçağı rehberlerimiz).
Yurt Dışına Firar
İzinli olduğu durumlar hariç ülke sınırları dışında 3 günden fazla kalan veya yurt dışındaki bir askeri birlik ya da görev yerinden ayrılan asker kişiler, yabancı ülkeye kaçmış sayılır ve 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasına çarptırılır (m.67). Birden fazla askeri şahsın önceden anlaşarak toplu kaçması “sözleşerek firar” sayılır ve daha ağır cezalandırılır (m.70).
Yetkili Mahkeme: Askeri Yargı Neden Kaldırıldı?
21.01.2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanun’la yapılan Anayasa değişikliğiyle Anayasa’nın askeri yargıyı düzenleyen 145. maddesi YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞTIR. Bu değişiklik sonucunda, savaş hâli dışında askeri mahkemeler kurulamaz; firar, izin tecavüzü gibi askeri suçlara bugün asliye ceza mahkemeleri bakmaktadır, istinaf incelemesi bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinde, temyiz incelemesi ise Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nde yapılmaktadır. Bu, birçok kişinin hâlâ bilmediği önemli bir değişikliktir.
İlgili Yargı Kararı
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 25.06.2026 tarihli ve E.2025/5923 K.2026/7502 sayılı kararında (karar metni) HAGB’nin sınırını göstermiştir: sanık hakkında 1632 sayılı Kanun m.66 kapsamında kurulan hükmün açıklanması geri bırakılmıştır. Ancak sanık, HAGB’nin 5 yıllık denetim süresi içinde yeni bir kasıtlı suç işleyince, HAGB kararı açıklanarak 10 ay hapis cezası infaz edilir hâle gelmiştir. Yargıtay, “annesinin hastalığı” ve “psikolojik bunalım” gibi mazeret iddialarını yerinde görmeyerek kararı onamıştır.
Askeri Ceza Kanunu Sık Sorulan Sorular
Firar suçuna hangi mahkeme bakar?
2017 Anayasa değişikliğinden bu yana barışta askeri mahkeme yoktur; firar ve benzeri askeri suçlara asliye ceza mahkemeleri bakar, temyiz Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nde görülür.
Kaç gün izinsiz kalırsam firar suçu oluşur?
Birliğinizden veya görev yerinizden izinsiz olarak 6 günden fazla uzaklaşmanız ya da izin sonrası dönme gününüzden itibaren 6 gün içinde özürsüz dönmemeniz hâlinde firar suçu oluşur.
Firar suçunun cezası ne kadardır?
Temel hâlde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır. Silah/teçhizatla kaçma, hizmet sırasında kaçma veya mükerrerlik hâlinde ceza 2 yıldan aşağı olamaz.
Firar suçunda HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) alınabilir mi?
Evet, şartları varsa alınabilir. Ancak denetim süresi içinde yeni bir kasıtlı suç işlenirse HAGB kararı açıklanır ve önceki ceza infaz edilir.
Yurt dışına kaçmak firar mı sayılır?
Evet, izinli olunan durumlar hariç ülke sınırları dışında 3 günden fazla kalmak veya yurt dışındaki görev yerinden ayrılmak, “yabancı ülkeye kaçma” sayılır ve 1-5 yıl hapisle cezalandırılır.
Firar ile bakaya/yoklama kaçaklığı aynı şey mi?
Hayır. Firar, askerlik hizmetine BAŞLADIKTAN sonraki izinsiz ayrılmadır. Bakaya ve yoklama kaçaklığı ise askerlik hizmetine henüz başlamadan önceki, celp/yoklama süreciyle ilgili farklı kavramlardır.
Sonuc
Askeri Ceza Kanunu konusunda hukuki danışmanlık ve dava takibi icinALYAR LAW & CONSULTANCY ile iletisim kurabilirsiniz.
İstanbul 1 Nolu Baro
Bu konunun genel cercevesi icinilgili rehber sayfamiza goz atabilirsiniz.
Ilgili Mevzuat
Yazar: Av. Bilal ALYAR (İstanbul Barosu)
Son Güncelleme: 28 Mart 2026
alyarlaw@gmail.com | Kartal/İstanbul
İlgili Hizmet Alanlarımız
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.