Bagaj Kayıp-Hasar Tazminatı — Montreal Sözleşmesi 1999

Tanım: Montreal Sözleşmesi 1999 (MC99); uluslararası hava taşımalarında bagaj kayıp, hasar ve gecikmesi için yolcu başına 1.519 SDR üst limitinde tazminat rejimi kurar. Hasarda yedi gün, gecikmede yirmi bir günlük hak düşürücü bildirim süresi uygulanır.

Bagaj kaybı, hasarı ve gecikme tazminatı Montreal Sözleşmesi 1999 m.17-22 çerçevesinde: 1.519 SDR limiti, 7/21 gün bildirim süreleri ve hak arama 2026 rehberi.

Montreal Sözleşmesi 1999 ve Türkiye Uygulaması

Uluslararası hava taşımalarında bagaj zararı, 28 Mayıs 1999 tarihli Montreal Sözleşmesi (MC99) hükümleriyle düzenlenmekte; Türkiye bu sözleşmeye 2011 yılında 6288 sayılı Kanun ile taraf olmuştur. Sözleşme iki ana rejim getirir: kayıt dışı (el bagajı) için taşıyıcının kusur sorumluluğu, kayıt altındaki bagaj için ise objektif sorumluluk. Yurt içi uçuşlarda 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu m.106 uyarınca, kanunda hüküm bulunmadıkça Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların hükümleri, bunlarda da hüküm yoksa Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır. Sorumluluk tavanı, Sözleşme m.24 uyarınca ICAO tarafından yapılan gözden geçirmelerle güncellenir; yürürlükteki tutar ICAO duyurularından teyit edilmeli, Türk lirası karşılığı güncel kur üzerinden hesaplanır.

Bildirim Süreleri (7 Gün Hasar, 21 Gün Gecikme)

MC99 m.31 bagaj bildirimleri bakımından hak düşürücü süreler öngörür. Bagajda görünür hasar tespit edilmişse yolcu yazılı PIR (Property Irregularity Report) raporunu havalimanı taşıyıcı bankosunda hemen düzenletmeli, bagajı teslim aldığı tarihten itibaren yedi gün içinde yazılı şikâyet yapmalıdır. Bagaj gecikmesinde ise yolcuya teslim tarihinden itibaren yirmibir günlük yazılı bildirim süresi tanınır. Bu süreler hak düşürücü olduğundan süresi kaçan yolcu tazminat hakkını yitirebilir. Bagajın teslim alınmamasıyla birlikte yirmibir gün süreyle gelmezse bagaj kayıp sayılır ve tam tazminat rejimi uygulanır.

Tazminat Tutarı ve Üst Limit

Sözleşme m.22 uyarınca kayıt altındaki bagaj için yolcu başına 1.519 SDR (yaklaşık 2.000-2.100 USD) tazminat üst sınırı vardır. Yolcu, check-in esnasında bagajı için özel beyan (özel değer bildirimi) yapmış ve ek ücret ödemişse bu tavan aşılarak beyan edilen değere kadar tazminat alınabilir. Ev eşyası, elektronik ürün, değerli takı, nakit, evrak ve ilaç için beyan önemlidir. Sınırlamalar, zararın taşıyıcının veya çalışanlarının zarar vermek kastıyla ya da pervasızca ve zararın meydana gelebileceğini bilerek yaptıkları bir fiil veya ihmalden doğduğunun ispatı halinde uygulanmaz (m.22/5). Yıpranma ve eskime payı tazminat hesabında düşülebilir.

Gecikme Tazminatı ve Zorunlu Harcamalar

Bagaj gecikmesinde MC99 m.19 kusura dayalı sorumluluk öngörür; taşıyıcı kendisinden ve çalışanlarından kaynaklanmayan olağan dışı bir sebebi ispat edemezse tazminatla yükümlüdür. Yolcunun yaptığı zorunlu harcamalar (giyim, kişisel bakım malzemesi, çamaşır) bu kapsamda istenebilir. Zorunlu harcamalar makul ölçüde istenebilir; fatura ve makbuz ibrazı gerekir. Otel kalışı, iş toplantısı elbisesi, özel ilaç benzeri özel kalemler için üst sınır sözleşme limitine kadar esnektir. Lüks alışveriş (tasarım markalar, mücevher) reddedilebilir.

Dava Süreci ve Yetkili Mahkeme

MC99 m.33 uyarınca yolcu; taşıyıcının yerleşim yeri, taşıyıcının asli iş merkezi, sözleşmenin yapıldığı iş yeri veya varış yeri mahkemelerinden birinde dava açabilir; yolcunun daimi ikametgâhı mahkemesi yalnızca yolcunun ölümü veya yaralanması hâlinde ek yetki sağlar. Türkiye’de Tüketici Mahkemesi görevli kabul edilmektedir. Zamanaşımı m.35 ile iki yıl hak düşürücü süre olup sürenin varış tarihinden ya da olması gerekenden itibaren işlemeye başladığı belirtilmiştir. Yargılamada PIR raporu, bilet, bagaj etiketi, eşya listesi, fatura/makbuz, fotoğraf ve havayolu yazışması temel delillerdir. İç hat uçuşlarında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu m.106 uyarınca taraf olunan uluslararası anlaşma hükümleri, bunlarda hüküm yoksa Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.

Sık Sorulan Sorular

Bagajım kayboldu, ne zaman kayıp sayılır?

Bagajın gelmesi gereken tarihten itibaren yirmibir gün içinde gelmemesi halinde yolcu, MC99 m.17/3 uyarınca taşıyıcıya karşı kayıp bagajdan doğan haklarını ileri sürebilir. 1.519 SDR üst limite kadar tazminat istenebilir.

Eşyaların değerini nasıl ispatlayabilirim?

Satın alma faturaları, kredi kartı ekstresi, fotoğraflar ve kullanım kılavuzları delil olarak kullanılır. Eşyanın değeri fatura, ekstre ve benzeri belgelerle ispatlanır; tazminat yolcu başına belirlenen üst sınırı aşamaz.

Bagaj gecikmesinde ne kadar alışveriş yapabilirim?

Zorunlu kıyafet, kişisel bakım ve iş gerekliliği malzemeleri makul ölçüde istenebilir. Fatura/makbuz saklamak kritiktir.

İlgili Makaleler

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda