Bitcoin Dolandırıcılığında Hukuki Süreç

Bitcoin ile yapılan bir ödemenin dolandırıcılığa konu olduğu anlaşıldığında hukuki süreç, paranın blokzincir üzerinde nereye gittiğinin belgelenmesi, varlığın bir kripto varlık hizmet sağlayıcısına ulaşıp ulaşmadığının tespiti ve oradaki hesap için ceza muhakemesi tedbirlerinin istenmesi üzerine kurulur. Bu sayfa yalnız Bitcoin ve benzeri blokzincir transferlerine özgü konuları anlatır: cüzdan adresi takibi, borsa üzerinden çıkış noktası ve el koyma. Transferin geri çevrilmesi teknik olarak mümkün olmadığından sonuç, delillerin ne kadar erken ve düzenli toplandığına ve paranın izinin hangi noktada kesildiğine bağlıdır; hiçbir yöntem iadeyi tek başına sağlamaz.

Bitcoin Dolandırıcılığının Hukuki Niteliği

Temel suç tipi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.157’deki dolandırıcılıktır. Hile bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları araç olarak kullanılarak gerçekleştirilmişse m.158/1-f’deki nitelikli hal gündeme gelir. Bu bentte ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır; ancak (f) bendinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Bir olayda Bitcoin kullanılmış olması tek başına nitelikli hali oluşturmaz; bilişim sisteminin hilenin aracı olup olmadığı somut olayın akışına göre değerlendirilir. Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza m.158/3 uyarınca yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır.

Bitcoin dolandırıcılığı dosyalarında sık görülen bir durum, mağdurun parasının önce başkasına ait bir banka veya kripto varlık hesabından geçirilmesidir. TCK m.158/4 bu yapıyı ayrıca düzenler: suça iştirak, kendisine veya başkasına ait ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermekle sınırlıysa ceza yarı oranında indirilir. Bu hüküm, hesabını kullandıran kişinin de soruşturma kapsamına girebileceğini, ancak katkısı bu fiille sınırlıysa daha az cezayla karşılaşacağını gösterir.

Cüzdan Adresi ve İşlem Kimliği ile Delil Dosyası

Bitcoin transferleri halka açık bir defterde kayıtlıdır; her işlem bir işlem kimliği (TxID) ile, gönderen ve alan adresler ile ve zaman bilgisiyle görülebilir. Bu kayıtlar kişinin kimliğini göstermez, yalnız adresler arasındaki hareketi gösterir. Bu nedenle şikâyet dilekçesine eklenecek dosyada mağdurun kendi cüzdan veya hesap adresi, karşı tarafın bildirdiği yatırma adresi, her transferin işlem kimliği, tarih ve saat, gönderilen miktar ve o andaki Türk lirası karşılığı ayrı ayrı yer almalıdır. Karşı tarafla yapılan yazışmalar, sahte platformun alan adı ve ekran görüntüleri, banka hesabından kripto varlık hesabına yapılan para yatırma dekontları da aynı tabloya bağlanmalıdır.

Adres takibi, paranın sonraki adreslere nasıl dağıtıldığını ve bir kripto varlık hizmet sağlayıcısının yatırma adresine ulaşıp ulaşmadığını göstermeye yarar. Bu inceleme soruşturma makamının bilirkişiye veya ilgili birime yaptıracağı inceleme için yol gösterir; tek başına faili belirlemez ve paranın iadesini sağlamaz. Para karıştırma hizmetlerinden veya kendi kendine saklanan cüzdanlardan geçtikçe takip zorlaşır; paranın kimliği bilinen bir hesapta durduğu noktanın tespiti bu yüzden önemlidir.

Borsa Üzerinden Çıkış ve Hesap Askısı

Dolandırıcılıkla elde edilen Bitcoin, çoğu zaman bir kripto varlık hizmet sağlayıcısında Türk lirasına veya başka bir varlığa çevrilerek çıkarılmaya çalışılır. Türkiye’de kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kurulması ve faaliyete başlaması, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.35/B uyarınca Sermaye Piyasası Kurulundan izin alınmasına bağlıdır. İzinsiz olarak kripto varlık hizmet sağlayıcı faaliyeti yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri m.109/A uyarınca üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Kimlik doğrulaması yapan izinli bir hizmet sağlayıcıda hesabın sahibi ve hesap hareketleri resmî yazıyla öğrenilebilir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128/A, TCK m.158/1-f ve (l) bentlerindeki nitelikli dolandırıcılık ile m.142/2-e ve m.245 suçlarında makul şüphe bulunması hâlinde, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının suçta kullanılan hesabı kırksekiz saate kadar askıya alabilmesini düzenler. Askı ve hesap hareketleri derhal Cumhuriyet başsavcılığına ve hesap sahibine bildirilir; hesap sahibi askının kaldırılması için başsavcılığa başvurabilir ve Cumhuriyet savcısı yirmidört saat içinde karar verir. Askı tamamlanmadan menfaat başka bir malî kuruma aktarılmışsa bu durum o kuruma gecikmeksizin bildirilir. Soruşturma kapsamında istenen bilgi ve belgenin bu kurumlarca on gün içinde gönderilmesi zorunludur; gönderilmemesi veya eksik gönderilmesi hâlinde Cumhuriyet savcısı elli bin Türk lirasından üç yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verir.

El Koyma ve Mağdura İade

CMK m.128/A/4’e göre askıya alınan hesaptaki suça konu menfaate, askı süresi içinde hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle el konulabilir. Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını kırksekiz saat içinde açıklamazsa el koyma kendiliğinden kalkar. Bu yolda m.128’deki rapor alma şartı aranmaz. El konulan menfaatin suçtan zarar gören mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir.

Askı süresi geçmişse veya olay m.128/A kapsamına girmiyorsa genel hüküm olan CMK m.128 uygulanır. Bu hükümde el koyma, suçun işlendiğine ve malvarlığının bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ile şüpheli veya sanığa ait banka veya diğer malî kurumlardaki hesaplar ve diğer malvarlığı değerleri için öngörülmüştür; dolandırıcılık (m.157, 158) katalogda yer alır. Bu madde kapsamında el koymaya yalnız hâkim karar verebilir ve kural olarak ilgili kurumdan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır. Paranın kimliği belirsiz bir adreste kalması veya yurt dışındaki bir hizmet sağlayıcıya gitmesi hâlinde bu tedbirlerin uygulanabilirliği sınırlıdır.

Suç Duyurusu ve Sonrası

Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Dilekçede transfer tablosu, işlem kimlikleri ve paranın ulaştığı tespit edilen hizmet sağlayıcı hesabı için CMK m.128/A ve m.128 kapsamında tedbir talebi açıkça yazılmalıdır. Nitelikli dolandırıcılık uzlaştırma kapsamında değildir ve soruşturma şikâyete bağlı olmadan yürür. Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilirse suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde CMK m.173/1 uyarınca sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir; itiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

Olay sahte bir yatırım arayüzü üzerinden gerçekleştiyse arayüz dolandırıcılığı sayfasında, kendini yatırım platformu olarak tanıtan bir yapı söz konusuysa sahte yatırım platformu sayfasında, aracı kurum veya forex kurgusuyla para alındıysa broker dolandırıcılığında para iadesi sayfasında ayrıntılı bilgi bulunur. Cüzdan bağlatma veya imza onayıyla varlığın çekildiği olaylar için kripto cüzdanı boşaltma sayfasına, genel kripto varlık hukuku için kripto para avukatı sayfasına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Gönderilen Bitcoin geri çevrilebilir mi?

Blokzincirdeki transfer teknik olarak geri alınamaz. Hukuki yol, paranın kimliği bilinen bir hesaba ulaştığının tespiti ve o hesap için CMK m.128/A uyarınca askı ve el koyma ya da CMK m.128 uyarınca el koyma istenmesidir. El konulan menfaatin mağdura ait olduğu anlaşılırsa iade edilir; ancak paranın izi kaybolmuşsa veya yurt dışında kalmışsa sonuç alınamayabilir.

Suç duyurusuna hangi bilgiler eklenmeli?

Her transferin işlem kimliği (TxID), gönderen ve alan adresler, tarih ve saat, miktar ve Türk lirası karşılığı, kripto varlık hesabına para yatırma dekontları, yazışmalar ve sahte platformun alan adı ile ekran görüntüleri eklenmelidir. Bilgilerin tek bir tabloda sıralanması, soruşturma makamının paranın izini sürmesini kolaylaştırır.

Hesap askısı ne kadar sürer?

CMK m.128/A uyarınca banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı suçta kullanılan hesabı kırksekiz saate kadar askıya alabilir. Bu süre içinde hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle el koyma yapılmazsa askı sona erer.

Hesabını başkasına kullandıran kişi de sorumlu olur mu?

Hesap bilgilerini veya ödeme araçlarını başkasına veren kişi, olayın koşullarına göre dolandırıcılığa iştirak nedeniyle soruşturulabilir. TCK m.158/4, iştirakin bu fiille sınırlı kalması hâlinde cezanın yarı oranında indirileceğini düzenler. Kişinin bilgi ve kastı her dosyada ayrıca değerlendirilir.

Bitcoin dolandırıcılığında uzlaştırma yapılır mı?

Nitelikli dolandırıcılık CMK m.253’teki uzlaştırma kapsamında değildir. Basit dolandırıcılık (TCK m.157) ise uzlaştırma kapsamındadır. Olayın hangi suç tipine girdiği soruşturmada belirlenir.

Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim

Son güncelleme: 25.10.2026