5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ceza yargılamasının temel kaynaklarıdır. Soruşturma evresi cumhuriyet başsavcılığı, kovuşturma evresi mahkeme önünde sürdürülür. Şüpheli ve sanığın susma hakkı, müdafiden yararlanma hakkı ve adil yargılanma hakkı yargılamanın güvencesidir.
İçindekiler
Soruşturma Evresi
Suç şüphesi öğrenildikten itibaren cumhuriyet savcısı delilleri toplar, ifade alır, gerekirse arama-el koyma kararı talep eder. Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebilir veya iddianame düzenlenir.
Tutukluluk ve Adli Kontrol (CMK m.100-110)
Kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni (kaçma, delil karartma) ve ölçülülük şartı birlikte aranır. Adli kontrol; tutukluluk yerine geçen daha hafif tedbirleri kapsar.
Kovuşturma Evresi
İddianamenin kabulüyle başlar. Sanığın sorgusu, tanık dinleme, bilirkişi raporu ve esas hakkındaki mütalaa sonrası hüküm kurulur. Beraat, mahkumiyet, ceza verilmesine yer olmadığı veya güvenlik tedbiri kararı verilebilir.
Belirli Suç Tipleri
Dolandırıcılık (TCK m.157-158), bilişim suçları (TCK m.243-245), uyuşturucu (TCK m.188-191), kasten yaralama (TCK m.86), cinsel suçlar (TCK m.102-105), trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m.179) sıkça karşılaşılan dosyalardandır.
İstinaf ve Temyiz
15 gün içinde Bölge Adliye Mahkemesine istinaf, koşulları varsa Yargıtay’a temyiz başvurusu yapılır. CMK m.272-292 başvuru usul ve sürelerini düzenler.
Mağdur ve Katılan Vekilliği
Suçtan zarar gören mağdur, kovuşturma aşamasında katılma talebinde bulunarak müdafii eşliğinde delil sunabilir; ceza ve tazminat süreçleri eş zamanlı yürütülür.
Sıkça Sorulan Sorular
İfade verirken avukat şart mı?
CMK m.150 uyarınca müdafiden yararlanmak temel haktır. Ağırlaştırılmış cezayı gerektiren suçlarda zorunlu müdafilik söz konusudur.
Tutuklamaya itiraz nasıl yapılır?
Tutuklama kararına 7 gün içinde Sulh Ceza Hâkimliği veya bir üst mercie itiraz edilir. CMK m.104 uyarınca tahliye talepleri her aşamada ileri sürülebilir.
Uzlaştırma kapsamına giren suçlar nelerdir?
CMK m.253 ve TCK’da sayılan belirli suçlar (kasten yaralama temel hali, hakaret vs.) uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
HAGB nedir, kime verilir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması; 2 yıl ve altında verilen cezalarda, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve zarar giderilmesi koşullarıyla verilebilir (CMK m.231).
Hukuki Destek
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için hukuki danışmanlık almanız önerilir. Av. Bilal Alyar olarak iletişim sayfamız üzerinden randevu talep edebilirsiniz.
🕸️ Konu Haritası — Tüm Hukuki Hizmet Alanları
Ceza Davası Savunması — Soruşturma ve Kovuşturma
Ceza hukuku süreci; ifade/savcılık aşaması (soruşturma) ve iddianame kabulüyle başlayan yargılama (kovuşturma) olarak iki temel evredir. Müdafi yardımı CMK 149-156 kapsamında zorunlu olabileceği gibi tercihen de alınabilir. Şüpheli/sanık lehine olan hükümler, kuşkudan sanık yararlanır ilkesi (CMK 223/3) ve masumiyet karinesi yargılamanın her aşamasında esastır.
İfade Hakları (CMK 147)
Şüpheli; susma hakkı, müdafiye başvurma, delil toplama talep etme ve kendisini suçlayacak beyanda bulunmama hakkına sahiptir. İfade öncesi haklar hatırlatılmazsa beyan delil değeri taşımaz.
Tutuklama ve Adli Kontrol
CMK 100 uyarınca tutuklama ancak kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama sebebinin (kaçma şüphesi, delil karartma, tehdit) bulunması halinde uygulanır. CMK 109 kapsamında ev hapsi, yurtdışı yasağı ve adli kontrol alternatifleri değerlendirilir.
İstinaf ve Temyiz Yolları
Yerel mahkeme kararına karşı 7 gün içinde istinaf; bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı (kural olarak) belirli suçlarda 15 gün içinde temyiz. CMK 273-307 istinaf, CMK 286-307 temyiz hükümleri uygulama çerçevesini çizer.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
CMK 231 uyarınca sanığın 2 yılı aşmayan hapis veya adli para cezası alması halinde, daha önce kasten bir suçtan mahkumiyeti yoksa ve mahkeme ileride suç işlemeyeceği kanaatine varırsa HAGB kararı verilebilir. 5 yıllık denetim süresi sonunda ceza düşer.
Sıkça Sorulan Sorular
İfade verirken avukat bulundurmak zorunlu mu?
Talep edilmesi halinde müdafi çağırılmadan ifade alınamaz (CMK 150-151). Ayrıca çocuk, sağır-dilsiz, 5 yıldan fazla hapsi gerektiren suçlarda müdafi zorunludur. Talep edilmediğinde bile barodan müdafi atamak istenebilir.
Tutuklama kararına nasıl itiraz edilir?
CMK 101/5 uyarınca tutuklama kararına karşı 7 gün içinde bir üst makama itiraz edilir. Sulh ceza hakimliği kararına karşı en yakın ağır ceza mahkemesine, ağır ceza mahkemesi kararına karşı başka ağır ceza mahkemesine.
HAGB denetim süresinde yeni suç işlersem ne olur?
CMK 231/11’e göre denetim süresinde kasten işlenen yeni suçtan mahkumiyet halinde ertelenen ceza açıklanır ve toplam cezanın infazına başlanır. Taksirli suçlarda HAGB bozulmaz.
Beraat kararına karşı katılan (şikayetçi) istinafa gidebilir mi?
Evet. Mağdur/katılan CMK 272 kapsamında beraat kararına istinaf yoluna başvurabilir; ancak sanık lehine hükmolunan karara karşı da istinaf mümkündür. Süre 7 gündür.
Hizmet Alanlarımız
İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya’da soruşturma aşaması ifade, tutukluluk itirazı, iddianame değerlendirmesi, kovuşturma müdafilik, uzlaştırma, HAGB, istinaf ve temyiz süreçlerinde ceza savunması hukuki desteği sunulmaktadır.
2026 Güncel Rehberler
Bu konuyla ilgili yeni güncel rehberlerimiz:
2026 Ceza Hukuku Rehberleri
Türk Ceza Kanunu ve CMK kapsamında güncel suç tipleri, uzlaştırma, HAGB ve müdafaa stratejilerine ilişkin detaylı rehberler:
- TCK 81 Kasten Öldürme Suçunda Müdafaa Stratejisi (2026)
- TCK 86 Kasten Yaralama Suçu ve Haksız Tahrik (2026)
- TCK 102 Cinsel Saldırı Suçu ve Müdafaa (2026)
- TCK 103 Çocuğun Cinsel İstismarı ve Savunma (2026)
- TCK 105 Cinsel Taciz Suçu Müdafaası (2026)
- TCK 125 Hakaret Suçu ve Müdafaa Rehberi (2026)
- TCK 141-142 Hırsızlık ve Nitelikli Hırsızlık Cezası (2026)
- TCK 148 Yağma (Gasp) Suçu ve Müdafaa (2026)
- TCK 155 Güveni Kötüye Kullanma Suçu (2026)
- TCK 157-158 Dolandırıcılık ve Nitelikli Dolandırıcılık (2026)
- TCK 188 Uyuşturucu Ticareti Suçunda Müdafaa (2026)
- TCK 191 Uyuşturucu Kullanma ve Denetimli Serbestlik (2026)
- TCK 204 Resmi Belgede Sahtecilik Suçu (2026)
- TCK 257 Görevi Kötüye Kullanma Suçu (2026)
- TCK 299 Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu (2026)
- TCK 106 Tehdit Suçu ve Müdafaa Stratejisi (2026)
- TCK 107 Şantaj Suçu ve Müdafaa (2026)
- TCK 109 Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma (2026)
- CMK 231 Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Detaylı Rehber (2026)
- CMK 253 Uzlaştırma Kurumu Detaylı Rehber (2026)
- CMK 100 Tutuklama Şartları ve İtiraz Rehberi (2026)
- TCK 25 Meşru Müdafaa (Meşru Savunma) Hukuki Çerçeve (2026)
- TCK 168 Etkin Pişmanlık ve Cezada İndirim (2026)
- TCK 37-39 Suça İştirak: Müşterek Fail, Azmettirme, Yardım (2026)
- TCK 85-89 Taksirle Yaralama-Öldürme ve Trafik Kazaları (2026)