Evlat Edinme Koşulları ve Usul (TMK m.305-320) — 2026 Rehberi

Evlat edinme; biyolojik soybağından bağımsız olarak bir çocuk veya ergin kişi ile evlat edinen arasında hukuki soybağı kurulmasını sağlayan hukuki bir kurumdur. 4721 sayılı TMK m.305-320 kapsamında düzenlenir ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Lahey 1993 Uluslararası Evlat Edinme Sözleşmesi ile tamamlanır. Süreç mahkeme kararı ile tamamlanır.

Küçüklerin Evlat Edinilmesi (TMK m.305-310)

Küçüğün evlat edinilmesi için şu koşullar aranır:

• Bir yıl bakılmış olma — Evlat edinen küçüğü, bir yıl süreyle bakmış ve eğitmiş olmalıdır (TMK m.305/2).
• Çocuğun yararı — Evlat edinme çocuğun yararına olmalıdır.
• Yaş farkı — Evlat edinen ile edinilen arasında en az on sekiz yaş farkı bulunmalıdır (TMK m.308).
• Çocuğun rızası — Ayırt etme gücüne sahip çocuğun rızası alınır (TMK m.308).
• Ana-babanın rızası — Ana ve babanın rızası şarttır; rıza doğumdan altı hafta sonra verilebilir (TMK m.310). Bazı hâllerde ana veya babadan birinin rızası aranmaz (kim olduğu ya da nerede oturduğu bilinmiyor, ayırt etme gücünden sürekli yoksun veya küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyor; TMK m.311).

Birlikte ve Tek Başına Evlat Edinme (TMK m.306-307)

Eşlerin birlikte evlat edinmesi: Eşler ancak birlikte evlat edinebilir (TMK m.306). En az beş yıldan beri evli olmaları veya her ikisinin de 30 yaşını doldurmuş olmaları gerekir. Bir eş, diğer eşin çocuğunu ise iki yıl evlilik veya 30 yaş şartıyla tek başına evlat edinebilir.

Tek başına evlat edinme: Evli olmayan bir kişi de evlat edinebilir; 30 yaşını doldurmuş olması şartıyla (TMK m.307). Evli olan ancak diğer eşi ayırt etme gücünü sürekli kaybetmiş veya iki yıldan beri nerede olduğu bilinmeyen ya da mahkemece iki yıldan beri ayrı yaşama izni verilmiş bir eş de tek başına evlat edinebilir.

Erginlerin Evlat Edinilmesi (TMK m.313)

Evlat edinenin alt soyunun açık muvafakati ile ergin veya kısıtlılar evlat edinilebilir. Koşullar (TMK m.313): (i) bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç ve evlat edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp gözetilmekte ise, (ii) evlat edinen tarafından küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş ise, (iii) diğer haklı sebepler mevcut ve en az beş yıldan beri evlat edinenle aile hâlinde birlikte yaşıyorsa. Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlat edinilebilir. Erginin evlat edinilmesinde küçüklere ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır (TMK m.313); evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı devam eder (TMK m.500).

Denetim Dönemi ve Sosyal İnceleme

Evlat edinme kararı öncesinde kural olarak bir yıl bakım ve denetim dönemi vardır (TMK m.305/2). Bu süreçte Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü uzmanları (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) aile ziyaretleri yapar, çocuğun uyum süreci gözlemlenir, ebeveyn yeterliliği değerlendirilir. Raporlar mahkemeye sunulur; hakim karar verirken bu raporları dikkate alır.

Evlat Edinmenin Sonuçları (TMK m.314)

Evlat edinme kararıyla evlatlık:

• Evlat edinenin çocuğu statüsüne girer, soybağı kurulur.
• Evlat edinenin soyadını alır; ergin ise eski soyadını kullanmayı tercih edebilir.
• Mirasçılık hakkı doğar (TMK m.500).
• Nafaka hakkı kazanır.
• Ana ve babaya ait haklar ve yükümlülükler evlat edinene geçer (TMK m.314); evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder (TMK m.500).

Evlat Edinmenin Kaldırılması (TMK m.317-319)

Evlat edinme kararının kaldırılması ancak çok sınırlı hallerde mümkündür: (i) yasal sebep bulunmaksızın rızası alınması gereken kişilerin rızası alınmamışsa (m.317), (ii) evlat edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle sakatsa (m.318). Süre: sebebin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde (TMK m.319); evlat edinmeden itibaren beş yıllık üst sınır, Anayasa Mahkemesi’nin 27.12.2012 tarihli, E.2012/35, K.2012/203 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Kaldırma davasını; ilgili her kişi açabilir (evlat edinen, evlatlık, rıza göstermeyen biyolojik ebeveyn, cumhuriyet savcısı).

Uluslararası Evlat Edinme

Türkiye’nin Lahey 1993 Uluslararası Evlat Edinme Sözleşmesine taraf olması nedeniyle yabancı uyruklu evlat edinenler için özel usul uygulanır. Süreç Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı merkezi makamlığında yürütülür. Yabancılar ancak yetkilendirilmiş kurumlar aracılığıyla başvurabilir; çocuğun yaşamının sürekli evlat edinenin ülkesinde olup olmayacağı, koruma önlemleri ve menşe ülkenin izni gibi katı şartlar aranır.

Mevzuat Özeti ve Temel Atıflar

Sıkça Sorulan Sorular

Bekar birisi olarak evlat edinebilir miyim?

Evet. TMK m.307 uyarınca 30 yaşını doldurmuş bekar bir kişi tek başına evlat edinebilir. Evli olup da diğer eşi ayırt etme gücünü kaybetmiş/bulunamayan veya 2 yıldan beri ayrı yaşayan eş de tek başına evlat edinebilir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yeterlilik değerlendirmesi yapılır.

Evlat edinme geri alınabilir mi?

Çok sınırlı hallerde: yasal koşullar olmadan karar verilmişse veya önemli eksiklikler varsa sebebin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl içinde kaldırılabilir (TMK m.317-319). Evlat edinmek geri dönülmez ağırlıkta bir karardır; bu nedenle dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.

Ergin bir kişiyi evlat edinebilir miyim?

Evet, TMK m.313 koşulları sağlanırsa: (i) engeli sebebiyle sürekli yardıma muhtaç ve en az 5 yıldır bakılıp gözetiliyorsa, (ii) küçükken en az 5 yıl bakılıp gözetilmiş ve eğitilmişse ya da (iii) haklı sebeplerle en az 5 yıldır aile hâlinde birlikte yaşanıyorsa; ayrıca evlat edinenin altsoyunun açık muvafakati gerekir. Ergin evlat edinmede de küçüklere ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır (TMK m.313); evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı devam eder (TMK m.500).

İlgili Rehberler

• Boşanma Hukuku İstanbul — Ana Rehber
• Aile Hukuku Rehberi
• Anlaşmalı Boşanma Protokolü
• Velayet ve Üstün Yarar Kriterleri

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza göre uzman değerlendirmesi zorunludur.

🏢 Kartal / Anadolu Yakası Hizmet Alanlarımız

Büromuz Kartal/İstanbul merkezli olup Anadolu Yakası genelinde boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hizmet vermektedir. Kartal, Pendik, Maltepe, Tuzla, Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir, Sultanbeyli, Sancaktepe, Çekmeköy, Ümraniye ve Beykoz ilçelerindeki müvekkillerimize yüz yüze görüşme imkanı sunuyoruz. Avrupa Yakası ve şehir dışından gelen talepler için online görüşme ve e-vekaletname sistemi üzerinden dava süreci yürütülmektedir.

📞 Randevu: +90 534 636 19 19  •  📧 alyarlaw@gmail.com  •  📍 Cevizli Mah. Enderun Sk. No:10C D:58, Kartal/İstanbul 34865

🔗 İlgili Aile Hukuku Rehberleri

• Boşanmada Vergi, Harç ve Muafiyetler — 492 Sayılı Kanun
• Dijital Miras ve Boşanmada Elektronik Varlık Paylaşımı
• İştirak ve Yoksulluk Nafakası Hesaplama Rehberi (TMK m.175, m.327) 2026
• Katılma Alacağı Hesaplama ve Eklenmesi Gereken Değerler — TMK m.231
• Uluslararası Boşanma ve Yabancı Kararın Tenfizi — MÖHUK
• Boşanmada Kadının Soyadı Kullanımı — TMK m.173 ve AYM Kararları

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda