Finansal Kiralama (Leasing): Hukuki Çerçeve

Finansal kiralama, işletmelerin sermaye yatırımlarını finanse etmek için yaygın olarak kullandığı orta ve uzun vadeli bir finansman yöntemidir. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu temel düzenleyici metindir.

Yasal Tanım ve Taraflar

Finansal kiralama, kiraya verenin yatırım malını üreticiden veya satıcıdan satın alarak kullanım hakkını belirli bir bedel karşılığında kiracıya devretmesidir. Sözleşme süresi sonunda mal genellikle sembolik bir bedelle kiracıya devredilir.

Sözleşmenin Şekli

Finansal kiralama sözleşmesi yazılı şekle tabidir ve noter tasdiki zorunlu değildir. Ancak gayrimenkul finansal kiralama sözleşmeleri tapu siciline şerh edilir. Taşıt finansal kiralamalarında trafik tescil işlemleri özel hükümlere göre yapılır.

Tarafların Hak ve Yükümlülükleri

Kiracı malı sözleşmede belirlenen amaca uygun kullanmak, bakım masraflarını karşılamak ve kira bedellerini zamanında ödemekle yükümlüdür. Kiraya veren ise mülkiyet hakkını koruyarak malı kiracıya tahsis eder. Mal üzerindeki ayni risk genellikle kiracıya geçer.

Vergi Avantajları

Finansal kiralama sözleşmeleri kiracıya kira bedelinin gider yazılması yoluyla vergi avantajı sağlar. KDV oranları malın türüne göre değişiklik gösterir. Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki finansal kiralamalarda ek avantajlar uygulanır.

Sözleşmenin Sona Ermesi

Sözleşme sürenin dolması, tarafların anlaşması veya haklı sebeple fesih ile sona erer. Kiracının temerrüde düşmesi halinde kiraya veren ihtarname sonrası sözleşmeyi feshedebilir ve malı geri alabilir.

İcra Takibi

Kira bedellerinin tahsili için 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takip yapılır. Mal ipotek konusu olamayacağından kiraya verenin teminat hakları sözleşmesel düzenlemelere bağlıdır. Finansal kiralama uyuşmazlıklarına ilişkin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 17.12.2025 tarih ve 2025/7595 K. sayılı kararı sözleşmesel ilişkinin değerlendirmesinde önemli içtihat sunar.

Sıkça Sorulan Sorular

Finansal kiralama ile operasyonel kiralama farkı nedir?

Finansal kiralamada mülkiyet sözleşme sonunda kiracıya geçer; operasyonel kiralamada mal kullanımdan sonra iade edilir.

Finansal kiralama bedeli nasıl belirlenir?

Mal bedeli, vade, faiz oranı ve risk değerlendirmesi göz önünde bulundurularak belirlenir.

Mal hasara uğrarsa ne olur?

Risk genellikle kiracıya ait olup sigorta yaptırma yükümlülüğü sözleşme ile düzenlenir.

Sonuç

Finansal kiralama doğru yapılandırıldığında işletmeler için verimli bir finansman aracıdır. Sözleşme detaylarının ve yasal yükümlülüklerin titizlikle yönetilmesi başarılı bir leasing ilişkisinin temelidir.