IBAN kiralama (hesap kullandırma), bir kişinin banka hesabını genellikle para karşılığında başkasının kullanımına sunmasıdır; TCK m.158/1-f (bilişim sistemleri kullanılarak nitelikli dolandırıcılığa iştirak) ve 5549 sayılı Kanun m.5 (aklama) kapsamında değerlendirilir.
- Tipik senaryolar arasında sosyal medya ilanlarındaki günlük kazanç vaatleri, sahte iş ilanları (‘para transferi koordinatörü’) ve romantik dolandırıcılık türevleri sayılabilir.
- Hesap sahibi kart bilgilerini veya en azından IBAN’ını üçüncü kişiye verir; üçüncü kişi bu hesap üzerinden yasa dışı işlemler gerçekleştirir.
IBAN kiralama (hesap kullandırma), son yıllarda Türkiye’de yaygınlaşan ve binlerce kişinin farkında olmadan ağır cezai sorumluluk altına girmesine neden olan bir suç tipidir. Bu rehberde 2026 itibarıyla IBAN kiralamanın hukuki nitelendirilmesi (TCK m.158/1-f iştirak, 5549 sayılı Kanun m.5 aklama), Yargıtay yaklaşımı, mağdur ve sanık yönünden hukuki süreç ele alınmaktadır.
IBAN Kiralama (Hesap Kullandırma) Nedir?
IBAN kiralama, bir kişinin kendisine ait banka hesabını başkasının kullanımına; genellikle bir miktar para karşılığında sunması fiilidir. Hesap sahibi, kart bilgilerini (kart, şifre, internet bankacılığı erişimi) ya da en azından IBAN’ını üçüncü kişiye verir; üçüncü kişi bu hesap üzerinden yasadışı işlemler (genellikle yasadışı bahis tahsilatı, dolandırıcılık parası transferi, suç gelirlerinin aklanması) gerçekleştirir.
IBAN Kiralama Nasıl Yapılıyor? Tipik Senaryolar
- Sosyal medya ilanları: Telegram, Instagram, Discord üzerinden “günde 500-2000 TL kazanç” vaatleri
- Sahte iş ilanları: “Para transferi koordinatörü”, “ödeme çalışanı” gibi başlıklarla aldatıcı pozisyonlar
- Aldatıcı yatırım vaatleri: “Hesabınız üzerinden işlem yapılacak, komisyon alacaksınız”
- Romantik dolandırıcılık türevi: Online tanıştığı kişiye “yardım için” hesap bilgilerini paylaşma
- Borç/avans karşılığı: “Kart bilgilerinizi verin, parayı borç vereyim”
IBAN Kiralamanın Hukuki Nitelendirilmesi
TCK m.158/1-f — Bilişim Sistemleri Kullanılarak Nitelikli Dolandırıcılığa İştirak
Hesabını üçüncü kişiye kullandıran kişi, üçüncü kişinin gerçekleştirdiği dolandırıcılık eylemine TCK m.37-39 (faillik ve iştirak) hükümleri çerçevesinde iştirak etmiş sayılır. Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 11.05.2023 tarihli ve 2021/14209 E., 2023/3865 K. sayılı kararında, hesap sahibinin, tanımadığı bir kişiye hesabını para karşılığında kullandırmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve bu durumun TCK m.158/1-f kapsamında sorumluluğuna yeterli görüldüğü vurgulanmaktadır.
“Bilmiyordum” savunması, somut delillerle (mesajlaşmalar, alınan komisyon, hesap aktivitesinin niteliği) çürütülebilir. Para karşılığında hesap kullandırılmış olması, kasıt yönünden güçlü bir karine oluşturur.
5549 Sayılı Kanun m.5 — Suç Gelirlerinin Aklanmasına İştirak
Hesap üzerinden geçen paralar dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, kaçakçılık veya yasadışı bahis gibi öncül suçlardan elde edilmişse, hesap sahibi 5237 sayılı TCK m.282 (suç gelirlerinin aklanması) kapsamında da yargılanabilir. Bu suçun cezası 3 yıldan 7 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır.
7258 Sayılı Kanun m.5 — Yasadışı Bahis Tahsilat Aracılığı
Hesap yasadışı bahis tahsilatı için kullanılmışsa 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.5/1 uyarınca 3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. “Para nakli, aktarma, transfer aracılığı” eylemleri de bu kapsamdadır.
5464 Sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu
Banka kartının ya da kredi kartının başkasına verilmesi 5464 sayılı Kanun ile yasaklanmıştır. Ayrıca TCK m.245 (banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması) hükmü gündeme gelebilir.
Yargıtay Yaklaşımı: “Bilmiyordum” Savunması Çürütülebilir mi?
Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 11.05.2023 tarihli ve 2021/14209 E., 2023/3865 K. sayılı kararında, sanığın tanımadığı bir kişiye banka hesabını kullandırmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı gerekçesiyle, hesap sahibinin “hesabın nasıl kullanılacağını bilmediği” yönündeki savunması itibar görmemiş ve mahkûmiyet hükmü onanmıştır (karar metni). Mahkeme uygulamasında bu tür savunmalar; hesabın açıldığı tarih ile kullanılmaya başlandığı tarih arasındaki süre, hesap sahibinin sosyal-ekonomik durumu, elde edilen menfaatin niteliği ve miktarı, hesap sahibi ile hesabı kullananlar arasındaki iletişim içeriği ve hesap üzerindeki kısa süreli yoğun para hareketi gibi değerlendirilir. Para karşılığı hesap kullandırma fiili, “bilebilecek durumda olma” şartını çoğu durumda karşılar.
Failin Sorumluluğunu Azaltıcı Faktörler
- Genç yaş, eğitim seviyesi düşüklüğü, ekonomik zorluklar (TCK m.62 takdiri indirim)
- İlk defa suç işliyor olma ve sabıkasız geçmiş
- Etkin pişmanlık ve mağdur zararının giderilmesi (TCK m.168)
- Suç işlemekten gönüllü vazgeçme (TCK m.36)
- Sanığın işbirliği ve örgütün diğer üyelerinin tespiti
Asıl Tartışma: Fail mi, Yardım Eden mi? (TCK m.37 – m.39)
Hesabını kullandıran kişi bakımından dosyanın sonucunu belirleyen soru, “suç var mı” değil hangi sıfatla sorumlu olduğudur. Ceza miktarı bu ayrıma göre ikiye katlanır ya da yarıya iner.
Fail (m.37): ceza tam uygulanır
TCK m.37/1: “Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.” Hesap sahibi; paranın geleceğini bilerek hesabını açmış, gelen tutarı kendisi çekip elden teslim etmiş, başka hesaplara bölüştürmüş veya komisyon karşılığı süreklilik arz eden bir düzen kurmuşsa, müşterek faillik tartışılır ve ceza indirimsiz uygulanır.
Yardım eden (m.39): ceza yarı iner, tavan sekiz yıl
TCK m.39/2 yardım etme hallerini sayar. IBAN kiralama bakımından doğrudan uygulanabilir olanı (b) bendidir: “Suçun nasıl işleneceği hususunda yol göstermek veya fiilin işlenmesinde kullanılan araçları sağlamak.” Hesabını kullandıran kişi, suçun işlenmesinde kullanılan aracı sağlamış olur. Aynı fıkranın (c) bendi de “suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak” halini düzenler.
Sonuç doğrudan cezaya yansır. m.39/1: “Diğer hallerde cezanın yarısı indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza sekiz yılı geçemez.” Nitelikli dolandırıcılık gibi üst sınırı yüksek bir suçta bu yarı indirim ve sekiz yıllık tavan, savunmanın en somut kazanımıdır.
Ayırım neye göre yapılır?
Dosyaya sunulacak unsurlar bu ayırımı doğrudan etkiler:
- Kazanç var mı: komisyon veya pay alınmışsa faillik iddiası güçlenir; hiçbir karşılık alınmamışsa yardım eden sıfatı tartışılır.
- Süreklilik var mı: tek bir işlem ile aylarca süren, çok sayıda mağdurdan para giren bir düzen aynı değildir.
- Parayı kim yönetti: hesap sahibi parayı kendisi çekip dağıttıysa fiilî hâkimiyet ona geçmiş sayılır; kart ve şifre başkasındaysa durum farklıdır.
- Ne zaman öğrendi: paranın suç kaynaklı olduğunu işlemden sonra öğrenen kişinin durumu, baştan bilerek hesap açandan ayrı değerlendirilir.
Bir de ters yönlü hüküm vardır: TCK m.37/2 uyarınca suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur. Hesap sahibinin gerçekten aldatılarak kullanıldığı hallerde, asıl failin sorumluluğu bu fıkra üzerinden kurulur.
Savunmada somutlaştırılacak deliller
- Hesabın açılış tarihi ile ilk şüpheli işlem arasındaki süre,
- Kart, şifre ve internet bankacılığı erişiminin kimde olduğunu gösteren kayıtlar (giriş IP’leri, cihaz bilgileri),
- Yönlendiren kişiyle yazışmalar — silinmemiş hâlleriyle,
- Hesaptan kişinin kendi lehine bir kazanç sağlanıp sağlanmadığını gösteren döküm.
Mevzuat metni: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu. Aklama iddiası ve etkin pişmanlık için TCK m.282 rehberimize bakınız.
Mağdur Tarafı: Hesabı Kullandırılan Kişi de Suç Mağduru Olabilir mi?
Bazı durumlarda hesap sahibi de aslında dolandırıcılık mağdurudur: kart bilgileri çalınmış, sosyal mühendislik ile aldatılmış, ya da kimliği başkası tarafından kullanılmış olabilir. Bu durumlarda hesap sahibinin de mağdur olduğu kanıtlanmalıdır:
- Karta el konulduğunu / çalındığını belgeleyen polis kaydı
- Sosyal mühendislik mesajlaşmalarının kanıtları
- Hesap üzerindeki işlemlerin hesap sahibinin imkânlarıyla bağdaşmaması (örneğin asgari ücretle çalışan birinin hesabından milyonluk işlem)
- Hesap sahibinin işlemlerden komisyon almamış olması
- Maddi hata, kimlik dolandırıcılığı raporu
Sık Sorulan Sorular
IBAN’ımı kiraya verdim, ne ceza alırım?
Hesabınız üzerinden gerçekleşen suça göre değişir. Dolandırıcılık paraları geçtiyse TCK m.158/1-f’e iştirakten 3-10 yıl hapis, yasadışı bahis tahsilatıysa 7258 sayılı Kanun m.5/1’den 3-5 yıl hapis, suç geliri aklamaysa TCK m.282’den 3-7 yıl hapis öngörülmüştür. Birden fazla suçtan ayrı ayrı ceza verilebilir; içtima kuralları (TCK m.42-44) uygulanır.
“Bilmiyordum” demek beni kurtarır mı?
Genellikle hayır. Yargıtay, para karşılığı hesap kullandırma fiilinin tek başına “bilebilecek durumda olma” karinesi oluşturduğunu kabul eder. Ancak somut olayın özelliklerine göre (örneğin gerçekten kart çalındıysa, kimlik dolandırıcılığı varsa) savunma sonuç verebilir. hukuki destek olmaksızın bu savunmanın işletilmesi zordur.
Hesabım dondurulduysa ne yapmalıyım?
Önce blokeyi koyduran merciin tespiti (banka iç compliance, MASAK 5549 SK m.19/A, savcılık ya da Sulh Ceza Hâkimliği) gerekir. Mahkeme kararıyla blokeye karşı CMK m.268 itirazı, MASAK kararına karşı yazılı başvuru, banka kararına karşı Tüketici Hakem Heyeti / Tüketici Mahkemesi yolu işletilebilir. İlk adım avukat aracılığıyla dosyaya erişim talep etmektir.
IBAN kiralama suçunda etkin pişmanlık (TCK m.168) uygulanır mı?
Evet, dolandırıcılık (TCK m.157-158) suçlarında etkin pişmanlık hükümleri uygulanır. Sanığın mağdurun zararını gidermesi halinde ceza önemli oranda indirilir; soruşturma evresinde ise ceza üçte ikiye, kovuşturma evresinde yarıya kadar indirilebilir. IBAN kiralayan açısından zararın giderilmesi pratikte genellikle mümkün olmaz çünkü asıl fail kayıptır; ancak hesap sahibinin elindeki imkanla katkıda bulunması da takdiri indirim sebebi olur.
IBAN kiralama davalarında hangi mahkeme görevlidir?
TCK m.158/1-f kapsamında dolandırıcılığa iştirakte Ağır Ceza Mahkemesi, 7258 sayılı Kanun ihlallerinde Asliye Ceza Mahkemesi, TCK m.282 aklama suçunda yine Ağır Ceza Mahkemesi görevlidir. Birden fazla suç birlikte yargılandığında ağır ceza yetkisi öncelik alır.