İhalenin feshi davası, icra dairesince yapılan açık artırmada satılan malın ihalesinin geçersizliğini ileri sürmek için açılır. 2004 sayılı İİK m.134 bu davayı düzenler; sebepler sınırlı sayıda olmasa da usul ve süre çok katıdır. Kanun yolları bakımından icra mahkemesinin vereceği karar istinaf incelemesine tâbidir. Rehberde ihalenin feshi sebepleri, taraflar, süreler ve sonuçları yer almaktadır.
İhalenin Feshi Davasının Amacı
İİK m.134/1 uyarınca “ihalenin feshi, şikayet yolu ile icra mahkemesinden istenebilir”. Dava, cebri icra yoluyla yapılan satışta usule veya esasa ilişkin önemli bir kusurun mevcut olması hâlinde alıcı ile satılan mal sahibinin veya alacaklının menfaatlerini dengelemeye yönelir. İhalenin feshi talebi; açık artırmadaki ihale kararının iptalini ve pey sürmeyi, teminatı, taraf sıfatını, satış şartlarını yeniden tartışma imkânını sağlar. Bu dava, ihaleyle mülkiyeti kazanan alıcıya karşı da açılabilir; zira ihale kesinleşmedikçe mülkiyet tam anlamıyla geçmez (İİK m.134/2, m.129).
Fesih Sebepleri
İhalenin feshi sebepleri sınırlı sayıda değildir; ancak yerleşik uygulamada başlıca grupları şunlardır: (i) İhaleye hazırlık aşamasındaki eksiklikler – satış ilanının usulüne uygun yapılmaması, ilanda kanuni unsurların eksikliği (İİK m.126), kıymet takdirinin usulsüzlüğü, artırma şartnamesindeki eksiklikler. (ii) İhalenin yapıldığı sıradaki kusurlar – yetkisiz memurun ihaleyi yönetmesi, teminatın yatırılmaması, pey sürenin kanuna aykırı uzatılması/kısaltılması, açık artırmaya fesat karıştırma. (iii) Alıcının kanuni yasağa aykırı ihaleye katılması – İİK m.130 ihaleden yasaklılar, icra memuru, icra mahkemesi hakimi ve yakınları gibi. (iv) Malın tahmin edilen değerine göre aşırı düşük bedelle satılması – İİK m.129 gereği birinci artırmada en az %50, ikinci artırmada %50, paraya çevirme masrafları ve rüçhanlı alacakların eklendiği değeri aşmalıdır; aksi hâlde ihale geçersizdir.
Davanın Tarafları ve Yetkili Mahkeme
Davayı şu kişiler açabilir: borçlu, alacaklı(lar), ihaleden önce icra dosyasında taraf konumunda bulunan kişiler, ihale konusu taşınmazın mülkiyeti üzerinde hak iddia eden üçüncü kişiler, alıcının talebiyle ihaleye davet edilip ancak davet almadan ihaleye katılmaktan yoksun kalan kişiler. Davalı; ihale alıcısı ile takip alacaklısıdır. Yetkili ve görevli mahkeme, icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesidir (İİK m.134, m.16, HMK m.4). İcra mahkemesi kararına karşı istinaf yolu açıktır; kesin kararlar temyiz edilemez (İİK m.134/6).
Süre: Yedi Günlük Hak Düşürücü Süre
İİK m.134/2 uyarınca ihalenin feshi talebi, ihale tarihinden itibaren 7 gün içinde yapılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece re’sen gözetilir. Ancak borçlu ihaleden haberdar edilmemişse, haberdar olunduğu tarihten itibaren 7 gün içinde başvurulabilir; bu hâl ihale tarihinden itibaren bir yılı geçemez (İİK m.134/2 son cümle). Sürenin kaçırılması hâlinde ihale kesinleşir; kesinleşen ihaleye karşı ancak genel hukuk yollarına (tapu iptali, tazminat) başvurulabilir.
Davanın Sonuçları ve Yüzde On Para Cezası
İcra mahkemesi ihalenin feshi talebini reddederse, dava açan aleyhine ihale bedelinin %10’u oranında para cezasına hükmeder (İİK m.134/2). Bu caydırıcı yaptırım, temelsiz fesih taleplerini önlemeye yöneliktir. Kabul kararı halinde ihale iptal edilir; alıcının yatırdığı bedel kendisine iade edilir; taşınmazın alıcı adına tescili gerçekleşmişse tapu iptal edilip tescil düzeltilir. İhale sonrasında alıcıdan üçüncü kişiye geçen haklar bakımından TMK m.1023 iyiniyet koruması gündeme gelebilir. Talebin kısmen kabul edilmesi mümkün değildir; ihale ya iptal edilir ya da ayakta tutulur.
İlgili Mevzuat ve Temel Hükümler
| Kaynak | Hüküm | Konusu |
|---|---|---|
| 2004 s. İİK | m.16 | İcra mahkemesine şikayet |
| 2004 s. İİK | m.32 | İlamlı icrada icra emri |
| 2004 s. İİK | m.58-60 | İlamsız takipte takip talebi ve ödeme emri |
| 2004 s. İİK | m.62 | Borca itiraz (7 gün) |
| 2004 s. İİK | m.67-68 | İtirazın iptali ve kaldırılması |
| 2004 s. İİK | m.72 | Menfi tespit ve istirdat davası |
| 2004 s. İİK | m.83 | Maaş ve ücret haczi sınırları |
| 2004 s. İİK | m.85-105 | Haciz uygulaması ve haczin konusu |
| 2004 s. İİK | m.96-99 | İstihkak iddiası ve davası |
| 2004 s. İİK | m.100-101 | Hacze iştirak (kesin ve geçici) |
| 2004 s. İİK | m.134 | İhalenin feshi davası |
| 2004 s. İİK | m.142 | Sıra cetveline itiraz |
| 2004 s. İİK | m.154-166 | İflas davası ve iflasın sonuçları |
| 2004 s. İİK | m.167-170 | Kambiyo senetlerine özgü takip |
| 2004 s. İİK | m.269 | Kira ilişkisinde tahliye takibi |
| 2004 s. İİK | m.277-284 | Tasarrufun iptali davası |
| 2004 s. İİK | m.285-308 | Konkordato başvurusu, mühlet ve tasdik |
Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları
- İcra Dairesi: Takip talebi, ödeme emri, haciz işlemleri, e-haciz ve e-satış (UYAP) işlemleri.
- İcra Mahkemesi: İİK m.16 şikayeti, itirazın kaldırılması, ihalenin feshi, istihkak davaları.
- Asliye Ticaret Mahkemesi: İflas davası (İİK m.154), konkordato (İİK m.285), iflasın ertelenmesi yerine konkordato başvurusu.
- Asliye Hukuk Mahkemesi: İtirazın iptali (İİK m.67), menfi tespit (İİK m.72), tasarrufun iptali (İİK m.277).
- Sulh Hukuk Mahkemesi: İİK m.269 kira tahliye itirazın kaldırılması (İİK m.269/c).
- UYAP e-Satış Portalı: Hacizli mallarda elektronik açık artırma ile satış.
İlgili İçerikler
- İcra ve İflas Hukuku Avukatı İstanbul
- İlamsız İcra Takibi Rehberi
- İlamlı İcra Takibi
- Konkordato Süreci
Sıkça Sorulan Sorular
İhalenin feshi için süre ne kadardır?
İİK m.134/2 uyarınca ihale tarihinden itibaren 7 gün; ihaleden haberdar edilmeyen borçlu için haberdar olunduğu tarihten itibaren 7 gün olup her halde 1 yılı geçemez. Süre hak düşürücüdür.
Dava reddedilirse ne olur?
İhale bedelinin %10’u oranında para cezasına hükmedilir. Bu nedenle fesih talebinin somut sebeplere dayandırılması çok önemlidir.
İhalenin feshi hangi mahkemede görülür?
İcra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesinde görülür (İİK m.134). Karara karşı istinaf yolu açıktır; bazı hâllerde temyiz kapalıdır.
