İhtiyati Tedbir Talebi Örneği ve Dilekçe Yapısı

Bu sayfa, ihtiyati tedbir talep dilekçesinin hangi bölümlerden oluştuğunu ve talep sonucunun nasıl kurulduğunu anlatıyor. İhtiyati tedbirin ne olduğu ve genel şartları için İhtiyati Tedbir Nedir? yazısına bakabilirsiniz.

Talepte Gösterilmesi Gereken Şartlar

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.389/1’e göre, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Dilekçe bu şartları somut olaya bağlamalı. HMK m.390/3, talep edenin dayandığı tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmesini ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesini zorunlu tutar. Tam ispat aranmaz; ancak neyin, neden ve hangi delille korunması gerektiği görünür olmalıdır.

• Yetkili mahkeme: Dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili mahkeme; dava açıldıktan sonra ancak asıl davanın görüldüğü mahkeme (HMK m.390/1).
• Karşı taraf dinlenmeden karar: Talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde hâkim karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir (HMK m.390/2). Bu isteniyorsa zorunluluğun neden olduğu dilekçede ayrıca açıklanmalıdır.
• Tedbirin türü: Mahkeme; tedbire konu mal veya hakkın muhafaza altına alınması, bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir (HMK m.391/1).
• Para alacağı: Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para borcu için kanunda ayrıca ihtiyati haciz yolu düzenlenmiştir (İİK m.257). Talebin hangi kuruma dayandığı baştan doğru seçilmelidir.

İhtiyati Tedbir Dilekçesinin Bölümleri

Tedbir talebi dava dilekçesiyle birlikte ya da dava öncesinde ayrı bir dilekçeyle yapılabilir. Dava dilekçesinin içeriğini düzenleyen HMK m.119 ile tedbir kararında yazılacakları sayan HMK m.391/2 birlikte okunduğunda, dilekçede şu bölümlerin bulunması yerinde olur:

1. Mahkemenin adı.
2. Talep edenin adı, soyadı, adresi ve T.C. kimlik numarası; varsa kanuni temsilcisi ve vekili.
3. Karşı tarafın adı, soyadı ve adresi.
4. Konu: istenen tedbirin kısa tanımı.
5. Açıklamalar: vakıaların sıra numarası altında açık özeti ve tedbir sebebinin (m.389) bu olaya nasıl uyduğu.
6. Deliller: her vakıanın hangi delille gösterildiği; haklılığın yaklaşık ispatı.
7. Hukuki sebepler: HMK m.389 vd. ve uyuşmazlığa ilişkin hükümler.
8. Teminat: teminat önerisi ya da teminatsız karar isteniyorsa gerekçesi (m.392/1).
9. Talep sonucu: tedbirin neyin üzerinde ve ne tür olduğu, tereddüde yer vermeyecek açıklıkta.
10. İmza.

Örnek Talep Sonucu İskeleti

Aşağıdaki metin yalnız yapıyı göstermek içindir; köşeli parantezli yerler somut olaya göre doldurulur ve her dosyada yeniden kurulur.

Teminat Şartı (HMK m.392)

İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme, gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez (HMK m.392/1).

Teminatın tutarını ve şeklini hâkim serbestçe belirler; ancak tarafların teminatın şeklini sözleşmeyle kararlaştırmış olması hâlinde teminat ona göre belirlenir (HMK m.87/1). Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya tedbirin kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davası açılmazsa teminat iade edilir (HMK m.392/2).

Kararın Uygulanması, Süreler ve İtiraz

• Uygulama için bir hafta: Kararın uygulanması, tedbir isteyen tarafa tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir; aksi hâlde kanuni süre içinde dava açılmış olsa dahi tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.393/1). Uygulama, kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki veya tedbir konusu mal ya da hakkın bulunduğu yer icra dairesinden istenir (m.393/2).
• Dava için iki hafta: Karar dava açılmadan önce verilmişse, uygulamanın talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalı ve dava açıldığına ilişkin evrak kararı uygulayan memura ibrazla dosyaya konmalıdır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.397/1).
• Ret kararı: Talebin reddi gerekçeli verilir ve bu karara karşı kanun yoluna başvurulabilir; başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır (HMK m.391/3).
• İtiraz: Karşı taraf dinlenmeden verilen karara, karşı taraf uygulamada hazırsa uygulamadan, değilse tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde; tedbirin şartları, mahkemenin yetkisi ve teminat yönünden itiraz edilebilir (HMK m.394/2). Aksine karar verilmedikçe itiraz icrayı durdurmaz (m.394/1).
• Teminatla ya da değişen koşulla kaldırma: Aleyhine tedbir verilen kişi mahkemece kabul edilecek teminatı gösterirse tedbir değiştirilebilir veya kaldırılabilir (HMK m.395/1); durum ve koşulların değiştiği sabit olursa teminat aranmaksızın da bu yönde karar verilebilir (m.396/1).

İlgili Sayfalar

• Şikâyet Dilekçesi Rehberi
• SPK İhbar Dilekçesi Rehberi
• Kripto Para Avukatı
• Forex Dolandırıcılığı Avukatı
• TCK 158 Nitelikli Dolandırıcılık
• Deepfake Dolandırıcılığı

Sık Sorulan Sorular

İhtiyati tedbir talebi hangi mahkemeye verilir?

Dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeye, dava açıldıktan sonra ise yalnız asıl davanın görüldüğü mahkemeye verilir (HMK m.390/1).

Karşı taraf dinlenmeden tedbir kararı verilebilir mi?

Evet. Talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde hâkim karşı tarafı dinlemeden de karar verebilir (HMK m.390/2). Bu durumda karşı taraf kararlara itiraz edebilir (m.394).

İhtiyati tedbir için teminat zorunlu mu?

Kural olarak evet (HMK m.392/1). Talep resmî belgeye veya başkaca kesin bir delile dayanıyor ya da durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme gerekçesini açıkça belirterek teminat almayabilir; adli yardımdan yararlanan kişi teminat göstermez.

Dava açmadan ihtiyati tedbir istenirse hangi süreler işler?

Kararın uygulanması tefhim veya tebliğden itibaren bir hafta içinde istenmelidir (HMK m.393/1). Uygulamanın talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde de esas dava açılıp evrak dosyaya konmalıdır (m.397/1). Bu sürelere uyulmazsa tedbir kendiliğinden kalkar.

Para alacağı için ihtiyati tedbir mi ihtiyati haciz mi istenir?

Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para borcu için İcra ve İflas Kanunu m.257’de ihtiyati haciz yolu düzenlenmiştir; vadesi gelmemiş borçta bu yol yalnız kanunda sayılan hâllerde açıktır. Hangi yolun uygun olduğu talebin konusuna göre belirlenir.

Tedbir talebi reddedilirse ne yapılabilir?

Ret kararı gerekçeli verilir ve bu karara karşı kanun yoluna başvurulabilir. Başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır (HMK m.391/3).

Tedbir haksız çıkarsa ne olur?

Lehine tedbir verilen taraf, talep anında haksız olduğu anlaşılırsa ya da tedbir kendiliğinden kalkar veya itiraz üzerine kaldırılırsa haksız tedbir nedeniyle doğan zararı tazminle yükümlüdür. Tazminat davası esas davanın karara bağlandığı mahkemede açılır ve hükmün kesinleşmesinden veya tedbirin kalkmasından itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (HMK m.399).

Her tedbir talebi, dayandığı olaya ve delile göre ayrı kurulur; somut dosyanın incelenmesi gerekir.

Mevzuat metinleri: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu