Kamulaştırmasız El Atma Davası 2026 | Tazminat, İptal

Kamulaştırmasız el atma; idarenin usulüne uygun kamulaştırma yapmadan taşınmaz üzerinde kullanım, inşaat veya imar kısıtlaması uygulamasıdır. Malik; el atmanın önlenmesini veya taşınmazın bedelini talep edebilir; 2942 sayılı Kanun geçici m.6 yalnız 9/10/1956 ile 4/11/1983 arasındaki el atmalara uygulanır.

Kamulaştırmasız El Atma Nedir?

İdarenin 2942 sayılı Kanun’daki kamulaştırma usulüne uymadan taşınmaza fiilen veya hukuki yollardan el koymasıdır. Malik; el koymanın önlenmesini veya tazminat ödenmesini talep edebilir.

Geçici Madde 6’nın Tarih Sınırı ve Zorunlu Uzlaşma Aşaması

Kamulaştırmasız el atma dosyalarında ilk yapılması gereken, olayın hangi rejime girdiğini belirlemektir. 2942 sayılı Kanun’un Geçici 6 ncı maddesi herkese değil, belirli bir tarih aralığına uygulanır.

Kapsam: 9/10/1956 – 4/11/1983

Madde, kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya hiç yapılmamış olmasına rağmen “9/10/1956 tarihi ile 4/11/1983 tarihi arasında fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan” taşınmazlara ilişkindir. El koyma; kısmen, tamamen veya irtifak hakkı tesis etmek suretiyle ve malikin rızası olmaksızın gerçekleşmiş olmalıdır.

Dolayısıyla el atmanın tarihi, bu maddeye dayanılıp dayanılamayacağını doğrudan belirler. Bu aralık dışında kalan müdahalelerde talebin hukukî dayanağı ayrıca değerlendirilir.

Uzlaşma bir seçenek değil, dava şartı

Kanun açıktır: “Bu maddeye göre yapılacak işlemlerde öncelikle uzlaşma usulünün uygulanması dava şartıdır.” Uzlaşma aşaması tamamlanmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan reddedilir.

Süreç şöyle işler:

• İdarenin daveti veya malikin müracaatı üzerine kıymet takdir komisyonu tahmini değeri belirler; değerlendirmede taşınmazın el koyma tarihindeki nitelikleri esas alınır.
• Uzlaşma komisyonu, davet veya müracaat tarihinden itibaren en geç altı ay içinde, tebliğ edilen bir yazı ile — tahmini değer bildirilmeksizin — görüşmelere davet eder.
• Görüşmeler, hukuki veya fiili engel yoksa davete icabet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırılır ve tutanağa bağlanır.

Önemli bir koruma: bu tutanak ile uzlaşma görüşmelerine ilişkin bilgi ve belgeler, açılacak davalarda taraflar aleyhine delil teşkil etmez. Görüşmede yapılan esneklikler sonraki davada aleyhe kullanılamaz.

Uzlaşma yalnızca para demek değildir

Kanun dört yol sayar: idareye ait taşınmazın trampası, idareye ait taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak tanınması, imar mevzuatı çerçevesinde başka bir yerde imar hakkı kullandırılması veya bunların mümkün olmaması hâlinde nakdi bedel. Nakdi bedelde ödeme taksitli olabilir ve taksit süresince 3095 sayılı Kanuna göre ayrıca kanuni faiz ödenir.

Uzlaşılamazsa: üç aylık dava süresi

Uzlaşma sağlanamazsa, uzlaşmazlık tutanağının tanzim edildiği tarihten itibaren üç ay içinde malik veya idare tarafından bedel tespiti davası açılabilir. Bedel, taşınmazın dava tarihindeki değeri üzerinden bilirkişi incelemesiyle tespit edilir ve taşınmazın idare adına tesciline veya terkinine hükmedilir.

Kanun yolu bakımından dikkat: “Tescile veya terkine ilişkin hüküm kesin olup tarafların hükmedilen bedele ilişkin temyiz hakkı saklıdır.” Yani mülkiyetin idareye geçmesi tartışılamaz; yalnızca bedel temyiz edilebilir.

İki malî ayrıntı

• Harç ve vekâlet ücreti maktudur: “Bu madde kapsamında açılan davalarda mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekalet ücretleri bedel tespiti davalarında öngörülen şekilde maktu olarak belirlenir.” Nispi harç riski yoktur.
• Tahsilde haciz yolu kapalıdır: “Bu madde uyarınca ödenecek olan bedelin tahsili sebebiyle idarelerin mal, hak ve alacakları haczedilemez.” Ödeme, idarelerin bütçelerinde ayrılan yüzde iki oranındaki paydan yapılır; alacaklar bu tutarı aşarsa ödemeler garameten ve taksitlerle gerçekleştirilir.

Son olarak madde, daha önce süre yönünden (dava hakkının düştüğü gerekçesiyle) reddedilmiş tazminat davaları bakımından da bedele ilişkin hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Buna karşılık evvelce tazminat almaya hak kazanmış veya süre dışındaki sebeplerle davaları reddedilmiş olanlar hakkında bu madde uygulanmaz.

Mevzuat metni: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu.

Fiili El Atma

İdarenin taşınmaza fiili olarak müdahalesi (yol yapımı, park alanı kullanımı, kamu binası inşaatı). Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.

Hukuki El Atma

İmar planı değişikliği, yapı yasağı, yeşil alan tescili gibi kararlarla taşınmazın kullanım hakkının fiilen sınırlandırılması. İdare Mahkemesi görevlidir.

Dava Usulü

Fiili el atma: Taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesi (Kanun gereği). Hukuki el atma: İdare Mahkemesi. Bilirkişi raporu ile el atma tespit edilir ve tazminat hesaplanır.

Tazminat Hesabı

Taşınmazın değeri dava tarihine göre belirlenir ve bedele yasal faiz işletilir (2942 s.K. geçici m.6 kapsamındaki el atmalarda da dava tarihindeki değer esas alınır). Hukuki el atmada imar kısıtlamasının uygulanmasından itibaren kullanım hakkı kaybı değerlendirilir. Bilirkişi raporu; emsal değerler, SPK lisanslı ekspertiz ve taşınmazın niteliği üzerinden yapılır.

Önemli Süreler ve Hak Düşürücü Süreler

İlgili İçtihat

Bu konudaki emsal kararlara mevzuat.adalet.gov.tr İçtihat Arama ekranından ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Hizmet Alanlarımız

• Gayrimenkul Hukuku — Tapu iptal, şufa, ecrimisil.
• İdare Hukuku — İptal ve tam yargı davası.
• Tapu İptal Davası — Tapu iptal nedenleri.
• Kentsel Dönüşüm — 6306 sayılı Kanun.

Video Rehber

Konuya ilişkin Av. Bilal ALYAR YouTube kanalında yayınlanan video rehberleri aşağıdan izleyebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık ve İletişim

Kamulaştırmasız El Atma Davası Rehberi 2026 konusunda dosya değerlendirmesi ve hukuki destek için iletişim sayfası üzerinden ulaşabilir, WhatsApp veya e-posta ile randevu talep edebilirsiniz.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

Burada yer verilen kararlar bilgilendirme amaçlı olup somut uyuşmazlığın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Kamulaştırmasız El Atma ile ilgili bir uyuşmazlık içerisindeyseniz, güncel içtihat ve mevzuatı somut olaya uyarlayacak bir gayrimenkul hukuku alanında çalışan avukatla görüşmeniz önerilir.