Kripto Para Avukatı — Dolandırıcılık, Hesap Blokesi ve Borsa Uyuşmazlıkları

Kripto para avukatı; kripto dolandırıcılığı şikâyetleri, banka veya borsa hesabının askıya alınması ya da hesaba el konulması, borsa ve P2P uyuşmazlıkları ile kripto varlık hizmet sağlayıcılarının uyum yükümlülükleri gibi konularda danışmanlık verir ve dosya takibi yapar. Mağdur tarafında şikâyet, itiraz ve katılma işlemlerini; hesabı kısıtlanan kişi tarafında başvuru, itiraz ve ifade süreçlerini yürütür. Miras, boşanma ve icra dosyalarında kripto varlıkların tespiti de bu kapsama girebilir.

Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m.158). İhbar veya şikâyet yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir. Elde bulunan işlem kimlikleri (TxID), cüzdan adresleri, borsa kayıtları, dekontlar ve yazışmalar sunulabilir; bütün belgelerin hazır olması genel başvuru ön şartı değildir. Bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılık TCK m.158/1-f kapsamındadır ve hapis cezasının alt sınırı dört yıldır.

Önce kısıtlamanın dayanağı öğrenilmelidir; banka veya borsanın kendi kararı, CMK m.128/A askısı, hâkim kararıyla el koyma ve MASAK işlem ertelemesi farklı yollara tabidir. CMK m.128/A, TCK m.142/2-e, m.158/1-f ve l veya m.245 kapsamındaki suçların işlendiğine ilişkin makul şüphe hâlinde, suçta kullanılan hesabın ilgili banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısınca 48 saate kadar askıya alınabilmesini düzenler. Hesap sahibi askının kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir; savcı başvuru hakkında 24 saat içinde karar verir. 5549 sayılı Kanun m.19/A uyarınca, yükümlüler nezdinde veya aracılığıyla teşebbüs edilen ya da devam eden işlemleri aklama veya terörün finansmanı şüphesiyle yedi iş günü ertelemeye Hazine ve Maliye Bakanı yetkilidir; yetki bakan yardımcısına devredilebilir.

Karşı tarafın platform bilgileri, banka dekontu, ekstre ve platform içi yazışmalar hemen saklanmalı; dolandırıcılık şüphesinde savcılığa şikâyet yapılabilir. Hesabınıza gelen paranın başka bir dolandırıcılıktan kaynaklandığı ileri sürülüyorsa, işlemin gerçek bir alım-satım olduğunu gösteren kayıtlar bloke ve soruşturma sürecinde önem taşır. Hesap bilgilerini paylaşmanın cezai sonucu, somut fiil ve iştirak koşullarına göre değerlendirilir. TCK m.158/4, m.157 ve m.158 kapsamındaki suçlara iştirakin; kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlama amacıyla ödeme araçlarını veya maddede belirtilen kuruluşlar nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi ya da araçları başkasına vermekle sınırlı olması hâlinde cezanın yarı oranında indirilmesini düzenler.

Sorumluluk; kullanıcı sözleşmesine, borsanın güvenlik önlemlerine ve işlemin nasıl gerçekleştiğine göre değerlendirilir. 6362 sayılı Kanun m.99/A, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının hukuka aykırı faaliyetleri ile nakit ödeme veya kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getirememesinden doğan zararlardan sorumlu olduğunu düzenler. SPKn m.99/A, bilişim sistemlerinin işletilmesi, siber saldırılar, bilgi güvenliği ihlalleri veya personelin davranışlarından kaynaklanan kripto varlık kayıplarında hizmet sağlayıcıyı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.71 kapsamında sorumlu tutar. Ancak sağlayıcının kusuru olmaksızın hizmetteki geçici kesinti nedeniyle emir iletilememesi, işlem veya transfer yapılamaması ve benzeri hâllerde ortaya çıkan zararlar bu fıkra kapsamında değerlendirilmez. Dava açmadan önce sözleşmedeki tahkim şartı incelenmelidir; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, böyle bir şart nedeniyle verilen usulden ret kararını onamıştır.

Bu, borsanın bulunduğu ülkeye, varlığın izlenebilirliğine ve borsanın kayıt paylaşımına bağlıdır; sonuç önceden bilinemez. Soruşturmada yurt dışındaki hizmet sağlayıcıdan IP ve kullanıcı bilgisi istinabe yoluyla istenebilir; Yargıtay 2. Ceza Dairesi, bu araştırma yapılmadan verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına yapılan itirazın reddini kanun yararına bozmuştur. Elde bulunan transfer kayıtlarını erken aşamada korumak araştırmaya yardımcı olur; bütün kayıtların tamamlanması ihbar veya şikâyetin genel ön şartı değildir.

Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173). Yargıtay 11. Ceza Dairesi, sahte token ve yatırım dolandırıcılığı iddialarına ilişkin iki dosyada, banka hesap hareketleri ile kripto para hesap bilgileri incelenmeden verilen kararlara yönelik itirazların reddini kanun yararına bozmuştur. İtiraz dilekçesinde eksik kalan araştırmalar tek tek gösterilmelidir.

SPKn m.109/A, izin almadan kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri için üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörür. 6362 sayılı Kanun m.3/1-cc’deki hizmet sağlayıcı tanımı; platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve ilgili düzenlemelerde belirlenen diğer kuruluşları kapsar. Kullanıcının bu platformlar üzerinden yaptığı işlemler ise somut olayda dolandırıcılık veya aklama şüphesiyle ayrıca incelenebilir.

Kripto varlıkla işlem yapılması tek başına her kazancın vergiden muaf veya vergilendirilebilir olduğunu göstermez. Gelir Vergisi Kanunu m.1 ve m.2 kapsamındaki gelir niteliği ile, ticari faaliyet söz konusuysa m.37 koşulları somut işlem üzerinden değerlendirilir. Kazancın kaynağı, faaliyetin niteliği ve yürütülüş biçimi önem taşır; hesaplama ve beyan yükümlülüğü dosya kayıtları üzerinden belirlenmelidir.

Olayın tarih sırasıyla kısa özeti, kimlik bilgileri, işlem kimlikleri (TxID) ve cüzdan adresleri, borsa adı ve işlem geçmişi, banka dekontları ve ekstreler, yazışma ekran görüntüleri ile banka, borsa veya savcılıktan gelen yazılar hazırlanmalıdır. Hesap blokesi varsa bildirimin tarihi ve kimden geldiği ayrıca not edilmelidir.